Арыстанның баласы
Ұшқыр кілем
Мақсаты
- Балалардың көркем шығармалар туралы білімін бекіту.
- Байланыстырып сөйлеуін жетілдіру, сөздік қорын дамыту.
- Ойын арқылы ойлау қабілеті мен қызығушылығын арттыру.
- Адамгершілік пен достық қасиеттерге тәрбиелеу.
Сабақ құрылымы
1) Психологиялық ойын
«Көңіл-күйді бейнеле»
2) Сиқырлы әріптер әлемі
Дыбыстар, сөз құрау, ребус
3) Даналар өсиеті
Сырым батырдың нақылдары
4) Ертегілер елі
«Кім тапқыр?» және қойылым
5) Алтын қазына елі
Мақал-мәтел, жұмбақ, қазына сандығы
Психологиялық ойын: «Көңіл-күйді бейнеле»
Балалар шеңберге тұрып, тәрбиешінің сұрақтарына өз көңіл-күйін қимылмен және мимикамен көрсетіп жауап береді.
Өлең жолдары мен эмоциялар
- Күтпеген жерден алыстан, досым келді сағынған. Қуану
- Арыстанның баласын алып келді ол маған. Таңқалу
- Арыстанның баласы інімді тістеп алды бармағын. Жылау
- Енді қайда қоямыз арыстанның баласын? Қорқу
- Досым інімді жұбатты: «Қорыққаның ұятты. Кәне, босқа жыламай, көңілденші, балабай!» Күлу, көңілдену
Тәрбиешінің кіріспе сөзі
«Балалар, бәріміз кілемнің үстіне отырайық. Бұл жай кілем емес — сиқырлы, ұшатын ұшқыр кілем. Осы кілеммен ұшқыларың келе ме?»
Балалар көздерін жұмып, бір-бірінің қолынан ұстайды. Көңілді музыка ойнап, музыка тоқтағанда балалар көздерін ашады.
Сиқырлы әріптер әлемі
«Сиқырлы әріптер әлеміне қош келдіңіздер. Бұл әлемге тек ақылды, білімді балалар ғана келеді. Бұл әлемнің сырын ұғыну үшін дыбыстар неше түрге бөлінетінін айтыңдар».
Сиқырлы жапырақтар
Білімгердің қолындағы жапырақтар — ерекше тапсырма. Балалар жапырақтарды дұрыс ретпен бұтаққа орналастырса, сиқырлы сөздер пайда болады.
Нәтиже: балалар сөздерді оқып, тапсырманы дәлелдеп береді.
Ребус шешу
Келесі сынақ — ребус. Балалар ойланып, белгі мен сурет арқылы жасырылған сөзді табады.
Білімгердің бағалауы: «Ойларың ұшқыр екен!»
Ақ тілек
«Жарайсыңдар, жас достар! Жолдарың болсын, сендерге сәттілік тілеймін».
Балалар сапарын ұшумен жалғастырады.
Даналар өсиеті
Балалар амандасып, өздерін таныстырады: «Біз №13 бөбек балалар бақшасының “Болашақ” тобының балаларымыз». Олар Сырым батырдың ұлағатты сөздерін тыңдауға келгенін айтады.
Ұлттық ойын: «Қол күрес»
Сырым батыр балалардың ептілігін байқап: «Араларыңда батыр жігіттер көп екен», — деп жігерлендіреді.
Сұрақ-жауап: Сырым батырдың нақылдары
Сұрақ
«Сіз ағайынды нешеу едіңіз?»
Жауап
«Мен ағайынды екеумін: біреуі — өзім, екіншісі — халқым».
Нақыл
«Үгітті — ұққанға, ақылды — жұққанға айту керек».
Нақыл
«Ат — шабысына қарай, ер — намысына қарай шабады».
Нақыл
«Аста — тұз тәтті, адамда — дос тәтті».
Балалар алғыс айтып, үлкенді сыйлаудың мәнін түсінеді. Сырым батыр ақ батасын береді: «Еліміздің қалаулы ұл-қыздары болыңдар. Жолдарың болсын!»
Ертегілер елі
Ертекші балаларды қарсы алады: «Ертегілер еліне ертегіні көп білетін, ертегіні сүйіп тыңдайтын балалар ғана ұшып келеді». Содан кейін «Кім тапқыр?» ойынын бастайды.
Ойын: «Кім тапқыр?»
-
Күннің қарындасы.
Жауабы: Ай
-
Ең алдағыш адам.
Жауабы: Алдар көсе
-
Айды аспанға бір-ақ шығарған пақыр.
Жауабы: Қожанасыр
-
Өтірікші бала.
Жауабы: Тазша бала
-
Бал сүйгіш маймақ.
Жауабы: Аю
-
Алтын балықтың мекені.
Жауабы: Су
-
Баласынан қорқатын аң.
Жауабы: Қоян
-
Құйрығынан айырылған аң.
Жауабы: Қасқыр
Кейіпкерге айналу
Ертекші балаларды ертегі кейіпкерлеріне айналдырып, сахналық әрекетке дайындайды.
Қойылым
Тамашаланатын ертегі: «Түлкі, аю және қойшы».
Ертекші қорытындылайды: «Жарайсыңдар!»
Алтын қазына елі
Балалар «Алтын қазына еліне» келеді. Бұл жерде ата-бабадан қалған қазыналар сандықта сақталған. Сандықты ашу үшін балалар бірнеше ойыннан өтеді.
Ойын: «Сипатынан таны»
Балалар дөңгеленіп тұрады. Бір бала ортаға шығып, бетперде киеді. Қалғандары бетперденің сипатын айтып, ал ортадағы бала өзінің кім екенін табады.
Ойыннан кейін сандық бірден ашылмайды — келесі қадам қажет.
Мақал-мәтел сайысы
Сандықтың кілті — сөздің құдіретінде. Балалар мақал-мәтелдерді кезекпен айтады.
Ат басына күн туса, ауыздықпен су ішер. Ер басына күн туса, етігімен су кешер.
Ай — ортақ, күн — ортақ, шебердің қолы — ортақ. Шешеннің тілі — ортақ.
Әдепті бала ата-анасын мақтатады, әдепсіз бала ата-анасын қақсатады.
Еңбек етпесең елге өкпелеме, егін екпесең жерге өкпелеме.
Еңбек пен бақыт — егіз.
Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас.
Бақа — көліне патша, балық — суына патша, жігіт — еліне патша.
Болат қайнауда шынығады, батыр майданда шынығады.
Ел ағасыз болмас, тон жағасыз болмас. Басшысыз елде береке болмас.
Ананың сүті — бал, баланың тілі — бал.
Ата — асқар тау, ана — бауырындағы бұлақ, бала — жағасындағы құрақ.
Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады.
Ата-анаңды сыйласаң көп жасарсың, сыйламасаң жан қинарсың.
Балалар мақал-мәтелді жақсы айтқанымен, сандық әлі ашылмайды. Ендеше, соңғы сынақ — жұмбақ.
Жұмбақ
Сөзі — дана, үні жоқ,
Сөйлемейді — тілі жоқ.
Қолыңа алсаң — шешен,
Ақылы асқан — көсем.
«Бұл — ата-бабамыздан қалған асыл қазына. “Мәдениетті, ибалы, білімді болыңдар, Отанға адал қызмет етіңдер” деген өсиет болса керек. Осы кітапты сендерге сыйға тартамын. Сәттілік тілеймін, жолдарың болсын!»
Қайту сәті
Тәрбиешінің қорытындысы
«Балалар, қайтатын уақыт та болып қалды. Кәне, кілемге отырып, көзімізді жұмып, бірге ұшайық».
Нәтиже
Балалар өз бақшасына қайта оралады. Саяхат барысында олар тіл байлығын дамытып, тапқырлық танытып, достық пен ізгіліктің құндылығын сезінеді.