Оқушыларға жаңа сабақты мазмұндау
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға Африканың географиялық орнының ерекшеліктерін, жер бедерін және табиғатын түсіндіру; сондай-ақ материктің тарихи, экономикалық және экологиялық жағдайлары туралы білімдерін толықтыру.
Білімділік мақсаты
Жаңа тақырыпты мазмұнды меңгерту. Африканың зерттелу ерекшеліктерін, қасиеттерін және даму бағыттарын ғылыми деректер негізінде тереңдетіп түсіндіру.
Дамытушылық мақсаты
Білімге құштарлықты, дүниетанымдық көзқарасты және жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру. Деңгейлеп-саралап оқыту арқылы жан-жақты дамыған тұлғаны дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Ғылыми деректерге сүйене отырып, халықтық тәрбие үлгілерін қолдану. Дұрыс пайымдауға, ұлтаралық сыйластыққа, шыншылдыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу.
Сабақ ресурстары мен әдістері
Көрнекіліктер
- Дүниежүзінің физикалық картасы және саяси карта
- Атлас, кескін (контур) карта
- Оқулық және қосымша әдебиеттер
- Интерактивті тақта, плакаттар
- Табиғат зоналары бойынша презентация, орман дыбыстары
- Рефлексия карточкалары
Әдістер
- Деңгейлеп-саралап оқыту арқылы шығармашылық қабілетті дамыту
- М. М. Жанпейісова әдістемесі элементтері
- Репродуктивті, ізденімпаз және иллюстративті тәсілдер
Сабақ түрі
Аралас (комбинацияланған) сабақ.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Сыныптың дайындығын тексеру, мақсат-міндеттерді қысқаша хабарлау.
II. Үй тапсырмасы: «Ой шақыру»
Алдыңғы білімді белсендіру үшін географиялық нысандарды еске түсіру:
Кіріспе
Сабақ барысында Африканың табиғат зоналарының таралу аймақтарын анықтаймыз, табиғи компоненттердің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын талдаймыз. Сонымен қатар экологиялық мәселелердің алдын алу және шешу жолдарын қарастырамыз.
Тақырыптың өзектілігі: еске түсірейік
- 1.Табиғат зонасы дегеніміз не?
- 2.Табиғат зонасының қалыптасуына қандай факторлар әсер етеді?
- 3.Африканың табиғат зоналарын атаңдар.
- 4.Африка материгінің орналасу ерекшелігі қандай?
Жаңа материал
Материк табиғатының жалпы сипаты
- Африканың шамамен 40%-ын саванналар мен сирек ормандар зонасы алып жатыр.
- Шамамен 30%-ы шөлді аймақтардан тұрады.
- Африка Гондвана құрлығының бөлігі болғандықтан, кейбір өсімдік түрлері Оңтүстік Америкада, Мадагаскарда және Оңтүстік Азияда да кездеседі.
Эндемиктер туралы дерек
Африкада өсімдіктердің шамамен 40 000 түрі бар, оның 9 000-ы эндемик.
Қазақстанда 730-дан астам өсімдік түрі эндемикке жатады: оның 175-і далалық алқаптарда, 540–570-і таулы өңірлерде таралған. Оңтүстікте өсетін өсімдіктердің 165–170-тей түрі эндемик саналады.
Қазақстан эндемиктеріне мысалдар
Өсімдіктер
Қаратау қауы, Қаратау маралтамыры, Іле ұшқаты, Алатау бөденешөбі, Бетпақдала сылдыршөбі, Қарқаралы бөріқарақаты, Тарбағатай кемпіршөбі және т.б.
Жануарлар
Түркістан шаяны, Балқаш алабұғасы, Жетісу бақатісі, Қарабалық, Іле жорға торғайы, көк құс, Арал қаязы, Шу сүйрік қанаты, тарғақ, жұпар, Қаратау арқары, жалман және т.б.
Ойланайық
Батысында Атлант мұхитымен, шығысында Үнді мұхитымен, солтүстігінде Жерорта теңізімен, солтүстік-шығысында Қызыл теңізбен шектеседі. Мұнда Жер шарындағы ең жоғары ауа температураларының бірі тіркелген.
Бұл қай материк? Африка
Нақтылайық: қай тропиктік шөл?
Сахара — атауы араб тіліндегі «сахра» сөзінен шыққан, мағынасы: біртұтас қоңыр құмды жазық.
Көлемі
7 млн км²
Солт. → оңт.
2 000 км
Бат. → шығ.
5 000 км
Шөлдің қалыптасуы неге байланысты?
- Жылдық жауын-шашын мөлшері өте аз: көп жерде 100 мм-ден төмен.
- Ішкі бөліктерінде жаңбыр бірнеше жыл қатарынан жаумайтын кезеңдер кездеседі.
- Жазда көлеңкенің өзінде ауа температурасы +40…+50°C-қа дейін көтеріледі.
- Шаңды-құмды, құрғақ самум желдері жиі соғады.
- Түнде ауа температурасы тез төмендейді; тәуліктік және жылдық ауытқулар жоғары.
- Температура ауытқуына байланысты физикалық үгілу күшейіп, тау жыныстары қиыршық тастарға дейін ұсатады.
Сахарада тасты шөлдер кең таралған. Мұндай тасты шөл «хамада» деп аталады.