Ұйқас түрі
Сабақтың тақырыбы
С. Торайғыров. «Шілде» өлеңі (слайд материалы).
Өлең мәтіні
«Шілде»
Түскендей әуе жерге қырық күн шілде,
Ішкен мас, жегендер тоқ күнде-күнде.
Қысқа түн қымқырылды, таң көрінді:
«Кел, шық» деп, иек қағып жарық күнге.
Ән салды таңды мақтап сансыз торғай,
Бас иіп бәйек болып жерге қонбай.
Шайқалып таң желіне тербетілді
Көк майса, көзі ілініп тұрған сондай.
Асыл шөп жасыл шықтың иісі аңқып,
Батқандай мөлдір нұрға қалқып.
Күлімдеп көктің көзі, көңілі шат,
Жаухардай күн шығар деп бізге балқып.
Көлбеңдеп көкке қарай жердің буы,
Айнадай анадайдан көлдің суы.
Би билеп суда тұрған барлық қамыс,
Ән салды домбырадай құстың шуы.
Талдау: негізгі ұғымдар
Идея
Идея — ақынның айтпақ ойы мен мақсаты. Бұл өлеңнің идеясы — жаздың шілде айындағы таңғы көріністі суреттеу арқылы табиғаттың тірі тынысын, жарық пен қимылға толы сәттің сұлулығын таныту.
Шумақ
Шумақ — аяқталған синтаксистік тұтас ойды білдіретін өлең бөлігі. Берілген мәлімет бойынша, өлең 10 шумақтан тұрады.
Тармақ
Тармақ — өлеңнің әр жолы. Өлеңнің көлемі: 40 тармақ.
Бунақ
Бунақ — өлең жолының белгілі дауыс ырғағымен бөлінуі. Өлең құрылымы 2–3 және 3–3 бунақты болып келеді.
Буын саны
Буын саны дауысты дыбыстар санына байланысты анықталады. Бұл өлең 11 буынды.
Ұйқас түрі
Ұйқас — өлең тармақтарындағы сөздердің үндестігі; ол өлеңнің бітімі мен мазмұнына әуез, ырғақ береді. Бұл өлең қара өлең ұйқасына жатады: (а–а–б–а).
Мәлімет
- Білім беру ұйымы
- Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, №158 орта мектеп
- Мұғалім
- Кетепова Жаухар
- Материал
- С. Торайғыров. «Шілде» өлеңі (слайд). Жүктеу үшін файл/сілтеме қажет.