Балаларды тыныс алу мүшелерімен таныстыру
Сабақтың мақсаты
Негізгі бағыт
- Балаларды тыныс алу мүшелерімен таныстыру.
- Ауаның адам ағзасындағы жүру жолын түсіндіру.
- Мұрынның ағзаны қорғаудағы маңызын ұғындыру.
- Өткен тақырыптарды еске түсіріп, қорытынды жасау.
Көрнекіліктер
- Суреттер
- Жемістер мен көкөністер
- Жарғақ қапшық
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап
- Әңгімелеу
- Түсіндіру
Сабақ барысы
I бөлімЖарыс: білімді еске түсіру
Төмендегі сұрақтар арқылы балалардың валеология, дәрумендер, дене құрылысы және жеке гигиена туралы білімдері қайталанады.
Сұрақтар
- Валеология дегеніміз не?
- Күніне неше рет тамақтанамыз?
- С дәрумені кездесетін жемістер мен көкөністерді ата.
- D дәрумені кездесетін тағамдарды ата.
- Адамның ішкі құрылысын ата.
- Күніне неше рет тіс тазалау керек?
Қосымша сұрақтар
- Ұлдар мен қыздардың айырмашылығы қандай?
- Өскенде ұлдар мен қыздар кімге айналады?
- Жаңа туған сәбидің тісі неше айдан бастап шығады?
- Ол тістер қалай аталады?
- Сүт тістер неше жастан бастап түсе бастайды?
- Сүт тістің орнына қандай тістер шығады?
- Ересек адамда неше тіс болуы керек?
Дидактикалық ойын
«Адамның денесін құрастыр» — схема бойынша дене мүшелерінің орнын дұрыс табу.
Сергіту сәті
«Бағдаршам» — қимыл-қозғалыс арқылы шоғырлануды арттыру және демді қалпына келтіру.
Жаңа тақырып: мұрын және тыныс алу мүшелері
II бөлімЖұмбақ арқылы бастау
Түсі бар, көрінбейтін,
Біртұтас, бөлінбейтін.
Тынысы — ол тіршіліктің,
Ешқашан жерінбейтін.
Неге ауа маңызды?
Ауасыз ешбір тірі ағза өмір сүре алмайды. Адам да әрдайым ауамен тыныс алады: үйде, мектепте, ұйықтап жатқанда. Тек адам ғана емес, жануарлар, құстар және өсімдіктер де ауамен тыныс алады.
Ауа ағзаға көбіне мұрын арқылы енеді.
Қысқа бақылау тапсырмасы
Тәжірибе: тыныс алуды сезіну
Балаларға мұрынды да, ауызды да жауып, қысқа уақыт демалып көру ұсынылады. Қандай күйге түсесің? Осы арқылы тыныс алудың өмір үшін қажетті екенін түсінеді.
Мұрынның тағы бір қызметі
Мұрын тек тыныс алуға ғана емес, иіс сезуге де көмектеседі. Мұрын — иіс сезу мүшесі.
Дидактикалық ойын: «Иісінен ажырат»
Балалар көзін жұмып, жеміс немесе көкөністі иісі арқылы табады. Бұл тапсырма иіс сезудің маңызын бекітеді.
Мұрын ағзаны қалай қорғайды?
Сүзгі қызметі
Дем алған кезде шаң мен микробтар мұрын ішіндегі ұсақ түктерге жабысып, ауа белгілі бір деңгейде тазарады.
Ауызбен тыныс алудың зияны
Егер адам ауызбен тыныс алса, ауа өкпеге жеткілікті тазаланбай түсіп, ағзаны ауруға бейім етеді.
Дұрыс дағды
Сондықтан мүмкіндігінше мұрынмен тыныс алу керек.
Мұрынды күту және шынықтыру
Күніне 2 рет тұзды сумен шаю
Бөлме температурасындағы жарты стақан суға жарты шай қасық тұз қосып, мұрынды күніне екі рет шаюға болады.
Сарымсақ тұнбасы (мұқият қолдану)
Ұсақтап туралған сарымсаққа бір стақан су құйып, 1–2 сағат тұндырады. (Қолдану алдында ересектердің бақылауы қажет.)
Есіңде сақта: қауіпсіздік ережелері
- Мұрынды саусақпен немесе үшкір затпен шұқуға болмайды.
- Қатты сіңбіруге және мұрынды қатты тартуға болмайды: бұл құлақ ауруына себеп болуы мүмкін.
- Түшкіргенде немесе жөтелгенде міндетті түрде қол орамал (немесе майлық) қолдан.
- Басқа адамның қол орамалын пайдаланба: әркімнің жеке қол орамалы болуы керек.
- Суық тисе, уақытында емдел: асқынып, құлақ, өкпе, жүрек ауруларына ұласуы мүмкін.
Тәжірибе: өкпенің жұмысы қалай жүреді?
Қапшықпен тәжірибе
Балаларға жарғақ қапшық беріледі: алдымен оған ауа үрлейді, кейін ауаны сорып шығарады. Осылайша өкпенің қапшық сияқты кеңейіп, қайта қалпына келетінін байқайды.
Дем алуға арналған жаттығу
«Шармен ойын» — «Шарды кім тез үрлейді?» тапсырмасы арқылы тыныс алуды реттеу, демді дұрыс пайдалануды үйрету.
Қорытынды
Денең сау болып өсуі үшін өз ағзаңды шынықтыр: күнде таңертеңгілік жаттығу жаса, қыста да, жазда да спортпен шұғылдан.