Оқушылардың ерік - күшін дамытуға ықпал ету
Сабақ жоспары
Тақырып: «Іздеген жетер мұратқа»
Бұл сабақ оқушыларды өз бетінше танып-білуге, құштарлық пен талпынысқа, тұрақты ізденіске баулиды. Негізгі ой — мақсат қою, әрекет ету және табандылық арқылы мұратқа жетудің маңызын түсіндіру.
Көрнекіліктер
Үнтаспа, Абайдың қарасөздері
Сабақ түрі
Аралас сабақ
Әдіс-тәсілдер
Ой-пікір, сахналау, жауап беру
Мақсаты мен міндеттері
Мақсаты: оқушыларды өз бетінше танып-білуге, құштарлыққа, талпынысқа және ізденіске үйрету.
Түсінік қалыптастыру
Мақсатқа ұмтылу мен мұратқа жетудің мәнін ұғындыру.
Ерік-күшті дамыту
Төзім, жинақылық, өзін-өзі басқаруды нығайту.
Тәрбиелік бағыт
Еңбекқорлық пен табандылыққа тәрбиелеу.
I. «Шаттық шеңбері»
Оқушылар шеңбер құрып, өз-өзін сенімділікке баулитын сөйлемдерді бірге қайталайды:
- Мен жайдары, ақкөңіл және белсендімін.
- Менің қолымнан барлығы келеді.
- Мен айналама тек жақсылық тілеймін.
- Мен бақыттымын.
II. Ойланайық, пікірлесейік
Сабақтың өзегін ашатын сұрақтар арқылы оқушылардың ойы жинақталып, ортақ қорытындыға келеді:
- Адам баласы неліктен үнемі талпыныс пен ізденісте болады?
- Ізденіс болмаса, адамға және қоғамға қандай әсер етеді?
- Мақсатқа ұмтылудың мәні неде?
- Адамды табысқа жетелейтін қандай қасиеттер?
III. Мәтінмен жұмыс
Оқушылар пікір алмасып, ой тұжырымдарын жасағаннан кейін оқулықтағы «Оқып үйренейік» айдарынан А. Мырзабаев пен Д. Манатаровтың «Әйгілі химиктер» кітабынан алынған үзіндіні оқиды.
- 1.Ғалымды қандай қасиеттер алға ұмтылдырды?
- 2.Ғалымның табысқа жетуінің сыры неде?
IV. Оқу ақпараты
Адамның өз ынтасымен талап-мақсат қойып, оны өзі таңдаған талпыныс пен ізденіс арқылы игеруі өзіне де, өзгеге де, қоршаған ортаға да пайда әкеледі. Үнемі ізденетін адам өз бетімен білімін жетілдіріп, өздігінен дами алады.
Нәтиже
Білімнің тереңдеуі, көзқарастың кеңеюі, жауапкершіліктің артуы.
Дағды
Өзіндік оқу, талдау, салыстыру және қорытынды жасау.
V. Назар аударайық: Абайдың отыз бірінші сөзі
Оқушылар Абайдың отыз бірінші қарасөзін мұқият оқып, негізгі тұжырымдарды жадында сақтайды.
Абайдың ОТЫЗ БІРІНШІ СӨЗІ
Естіген нәрсені ұмытпастыққа төрт түрлі себеп бар: әуелі — көкірегі байлаулы берік болмақ керек; екінші — сол нәрсені естігенде я көргенде ғибратлану керек, көңілденіп, тұшынып, ынтамен ұғу керек; үшінші — сол нәрсені ішінен бірнеше уақыт қайтарып ойланып, көңілге бекіту керек; төртінші — ой кеселі нәрселерден қашық болу керек. Егер кез болып қалса, салынбау керек.
Ой кеселдері: уайымсыз салғырттық, ойыншы-күлкішілдік, я бір қайғыға салыну, я бір нәрсеге құмарлық пайда болу секілді. Бұл төрт нәрсе — күллі ақыл мен ғылымды тоздыратын нәрселер.
VI. Сахналау
Оқу материалын эмоциялық қабылдауды күшейту үшін оқулықтағы Қ. Толыбаевтың «Құштарлық» әңгімесі рөлдерге бөлініп, сахналанады. Бұл бөлімде оқушылар мәтіндегі мінез-құлық, таңдаулар және әрекет нәтижесін тәжірибелік түрде сезінеді.
VII. Жаттығу: түйінді ойды табу
Қарасөзден түйінді ойларды іріктеп, олардың маңызын дәлелдеңдер. Төмендегі үзіндіге сүйене отырып жұмыс жасалады:
Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы мен жаманды таниды. Білгені мен көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады. Әрбір естілік жеке өзі іске жарамайды: естілерден естіген-білген жақсыны ескеріп, жаманнан сақтанса ғана пайдаға асады. Мұндай сөзді тыңдағанда селқос, салғырт күйде қабылдаса, қайта сұрап ұғынуға тырыспаса, шындыққа көзі жетсе де сыртқа шыққан соң бұрынғы қалпына қайта түссе — естіп-естімегені не керек?
Түйінді ойлар және маңыздылығы
| Түйінді ой | Маңыздылығы |
|---|---|
| Адам өмірге есті болып келмейді; естіп, көріп, оны ойға тоқу қажет. | Еңбектену мен табандылықты қалыптастырады; тәжірибе арқылы сана өседі. |
| Білгені мен көргені көп, оны пайымдай алған адамды білімді деуге болады. | Талаптану мен қызығуды арттырады; білім жинақтаудың бағытын көрсетеді. |
| Ақылды зейінмен тыңдап, ықыласпен ұғыну — білімді игерудің шарты. | Нақты нәтижеге жеткізеді: тыңдау мәдениеті, түсіну және қолдану дағдысы дамиды. |
VIII. Дәйексөз: Омар Һайям
Жүректің түртіп құлағын,
Ойланып тағы қарашы.
Кімсің сен, қайда тұрағың,
Енді қайда барасың?
Талқылау сұрақтары
- Сен кімсің?
- Өмірде нені бағалайсың?
- Не үшін өмір сүресің?
IX. Үй тапсырмасы
«Талаптыға нұр жауар» тақырыбында шығарма жазу.
X. «Жүректен жүрекке»
Сабақ соңында оқушылар шеңберге тұрып, үнтаспаға қосылып Е. Өтетілеуовтің «Жас дәуірдің түлегіміз» өлеңін орындайды. Бұл бөлім сабақтың эмоционалдық қорытындысын жасап, ортақ рухани бірлікті нығайтады.