Қазақша рефераттар

Жалаң сөйлемдерді жайылма сөйлемге айналдыр

Қарағанды облысы · Қарағанды қаласы · Октябрь ауданы

№65 жалпы білім беретін орта мектебі КММ

Пәні: Қазақ тілі · Мұғалім: Нұрбекова Салтанат Қарыбаевна

Сабақ форматы

Интерактивті · Аралас

Әдістері: жұптық жұмыс, топтық жұмыс, «Сұрақ конверт»

Сабақтың тақырыбы

Жалаң және жайылма сөйлем

Мақсаты (білімділік)

Оқушылардың жалаң және жайылма сөйлем туралы білімін толықтыруға мүмкіндік жасау.

Мақсаты (дамытушылық)

Өз бетімен жұмыс арқылы теориялық ойлауын және сөйлеу тілін дамыту.

Мақсаты (тәрбиелік)

Шапшаң ойлауға, әдемі сөйлеуге, тапқырлыққа және ізденімпаздыққа тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

  • Сөйлем түрлерін ажырата алады.
  • Тапсырмаларға өз ойын дәлелдеп жауап береді.
  • Ақпаратты есте сақтап, талдайды және тұжырым жасайды.
  • Өзін және өзгені бағалай алады.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Топқа бөлу: 4 топ

Әр түсті гүлдер арқылы оқушылар 4 топқа бөлінеді, топ басшысы сайланады.

Психологиялық ахуал

«Іштеріңнен “Мен жақсы адаммын, мен мықтымын” деп бірнеше рет қайталаңдар. Адам күлкісі — әлемдегі ең ғажайып құбылыстардың бірі. Енді бір-біріңе қарап жымиыңдар, бір-біріңе күлкі сыйлаңдар».

Сұрақтар: «Жаттығу ұнады ма? Қандай әсер алдыңдар?»

2) Үй тапсырмасын тексеру

Ойын: «Кім келіспейді?»

Ойын шарты: сөйлем мүшелеріне қатысты жаттығудағы 4 сөйлемді 4 топ талдайды. Бір топ жауап бергенде, қалған топтар келісу/келіспеуін бас бармақ арқылы білдіреді.

1-топ

Көкек өз атын өзі шақырады.

2-топ

Ол таңертең Баянауылға соқты.

3-топ

Атам қамшы өрді.

4-топ

Лезде су сарқылды.

3) Өткенді қайталау

Топтық жұмыс: «Сұрақ конверт»

Әңгімелесу

  • Қазір жылдың қай мезгілі?
  • Күз мезгілі ұнай ма? Неліктен?
  • 1-қыркүйек — Білім күні. Күздің сыйы қандай?

«Алтын күз» мерекесіне байланысты сыныпқа «Күз аруы» хат жолдайды. Егер сұрақтарға жақсы жауап берсек, мерекеге мол жеміс-жидек әкеледі. Конверт әр топқа кезекпен беріледі.

Ескерту: хаттың түсі «ашық аспан» түстес — «аспанымыз әрқашан ашық болсын» деген тілекпен тапсырмалар орындалады.

1-топ

Сөйлем мүшелері дегеніміз не? Неше түрге бөлінеді?

Сөйлем құрамындағы нақты сұраққа жауап беріп тұрған толық мағыналы сөздерді сөйлем мүшелері дейміз. Сөйлем мүшелері қызметіне қарай тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелер болып екіге бөлінеді.

2-топ

Тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелер дегеніміз не?

Бастауыш пен баяндауыш — сөйлемнің тұрлаулы мүшелері. Бастауыш пен баяндауыштан басқа мүшелер — тұрлаусыз мүшелер. Оларға қандай? кімге? неге? нені? қашан? қайда? т.б. сұрақтар қойылады.

3-топ

Жай сөйлем деген не? Неше түрге бөлінеді?

Бір ғана тиянақты ойды білдіретін жеке сөйлемді жай сөйлем дейміз. Жай сөйлем жалаң және жайылма болып екіге бөлінеді.

4-топ

Жалаң сөйлем және жайылма сөйлем дегеніміз не?

Бастауыш пен баяндауыштан құралған сөйлем — жалаң сөйлем. Тұрлаулы мүшелерден басқа тұрлаусыз мүшелері бар сөйлем — жайылма сөйлем.

Қорытынды

Бүгінгі сабақта 3-сыныпта өткен білімімізді бекітіп, жалаң және жайылма сөйлемдерді ажыратуды пысықтаймыз.

4) Оқулықпен жұмыс

Дәптермен жұмыс

Дәптерді ашып, бүгінгі күнді және тақырыпты жазу.

15-жаттығу

Тақтада орындау

Жалаң сөйлемдерді жайылма сөйлемге айналдыру:

Тау мұнартады.

Алыстан тау мұнартады.

Өсімдік көктейді.

Көктемде өсімдік көктейді.

Жел тұрды.

Жел қатты тұрды.

Шық түсті.

Таңертең шық түсті.

Бұлт қаптады.

Аспанда бұлт қаптады.

Қайталау: сөйлем туралы

  • Сөйлем сөздерден құралады.
  • Сөйлемдегі сөздер мағынасына қарай өзара байланысады.
  • Сөздердің байланысын сұрақ қою арқылы анықтаймыз.

Сергіту сәті

Күй әуенімен

Қимыл-қозғалыс арқылы сергіту жаттығулары орындалады.

17-жаттығу

Жайылма сөйлемдерді көркем етіп жазып, сөйлем мүшелеріне талдау:

  • Депутат сайлаушылармен кездесті.
  • Ар алтынмен өлшенбейді.
  • Күзгі суық өңменіңнен өтеді.
  • Дулат ертең ауылға жүрмекші.
  • Аңшы қақпан құрды.
  • Құсбегі бүркіт салды.

Шығармашылық жұмыс (18-жаттығу)

Жеке/топтық
  • Сөзжұмбақ шешу.
  • Төрт сөйлемнен тұратын жайылма сөйлем құрау.
  • Құрастырған сөйлемге графикалық талдау жасау.

Үлгі сөйлем

Шыңғыс қағаздан қайық жасады.

Топтық жұмыс (20-жаттығу)

Суретпен жұмыс
  • Берілген мәтінді оқыту.
  • Суретте не бейнеленгенін анықтау.
  • «Поэзиялық сәт»: өлең оқу.
  • Өлең мен суретті байланыстырып, әр топ әңгіме құрап жазады.

Өздік жұмыс

Ойын: «Мақал ішінде мақал»

Берілген сөздер: жерде, кітапта, алтын, білім

Дұрыс құрастыру

Білім кітапта, алтын жерде.

Сабақты бекіту

Өз білімін тексеру: мұғалім тексереді, оқушы өзін-өзі бағалайды. Бос орындарды толтыру:

Жай сөйлем жалаң және жайылма болып екіге бөлінеді.

Жалаң сөйлем бастауыш пен баяндауыштан құралады.

Тұрлаулы мүшелерден басқа тұрлаусыз мүшелері бар сөйлемді жайылма сөйлем дейді.

Тұрлаулы мүшелер бастауыш пен баяндауыштан тұрады, негізгі ойды білдіреді.

Бастауыш пен баяндауыштан басқа сөйлем мүшелерін тұрлаусыз мүшелер деп атайды. Оларға қандай? кімге? неге? нені? қашан? қайда? сұрақтары қойылады.

Семантикалық карта

Жалаң / Жайылма
Сөйлем Жалаң Жайылма
Тоқылдақ — орман емшісі. □ □
Ешкі лақтады. □ □
Ұшақ биікке көтерілді. □ □
Мұғалім кірді. □ □
Талапты ерге нұр жауар. □ □
Жапырақ түсті. □ □
Күн суыды. □ □

Үй тапсырмасы

  • 19-жаттығу.
  • Ережелерді қайталау.

Бағалау

Мұғалімнің қорытынды бағалауы жүргізіледі.

Кері байланыс

«Екі жұлдыз, бір тілек»: оқушылар сабақ туралы пікірін жазып, тақтадағы алма ағашына іледі. Алма көбейген сайын — Отанымызда молшылық арта берсін деген тілек айтылады.

Рефлексия сұрақтары

  • Бүгін сабақта не туралы өттік?
  • Сабақ ұнады ма? Несі ұнады, несі қиын болды?
  • Қандай ұсыныс немесе тілек айтар едің?

Ескерту

«Толық нұсқасын жүктеу» сілтемесі бастапқы мәтінде көрсетілген, бірақ нақты URL берілмеген.