Табиғат жағдайлары мен ресурстары
§54. Молдова (презентациямен)
Бұл сабақта Молдованың экономикалық-географиялық жағдайының ерекшеліктері қарастырылады, мемлекеттің тарихы мен геосаяси орнының әлемдік деңгейдегі маңызы анықталады.
Білімділік мақсаты
Экономикалық-географиялық жағдайдың ерекшеліктерін ашу; тарихы мен геосаяси орнын сипаттау.
Дамытушылық мақсаты
Оқулық пен карталар арқылы табиғат жағдайын шаруашылық тұрғысынан бағалау, ресурстардың рөлін талдау, салыстыру және кесте құрастыру дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Ойды нақты жеткізу, қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру, ұйымшылдық пен адамгершілік құндылықтарын дамыту.
Сабақтың ұйымдастырылуы
Оқу құралдары
- Оқулық
- 10-сынып атласы
- Дүние жүзінің саяси картасы
Сабақ түрі және әдістері
- Сабақ түрі: аралас сабақ
- Оқыту әдістері: репродуктивті, проблемалық
Сабақ жоспары (кезеңдер)
-
I кезең
Ұйымдастыру
-
II кезең
Жаңа тақырыпты меңгеру
-
III кезең
Білім мен икемділіктерді бекіту
-
IV кезең
Үй тапсырмасын беру
-
V кезең
Бағалау
-
VI кезең
Қорытынды
Сабақ барысы
Оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру және алдыңғы білімді қысқаша еске түсіру.
Молдова туралы қысқаша деректер
Жер аумағы
33,7 мың км²
Халқы
3,4 млн
2004 ж.
Астанасы
Кишинев
Ұлттық валютасы
Молдова лейі
Мемлекеттік құрылымы
- Республика
- Мемлекет басшысы — президент
- Заң шығарушы орган — парламент
Мемлекеттік тілі
Молдован тілі.
Ескерту: қазіргі ресми қолданыста тіл атауы кей дереккөздерде румын тілі ретінде де беріледі.
Көрші елдер
ТМД-ның оңтүстік-батысында, Прут пен Днестр өзендерінің аралығында орналасқан. Украина және Румыниямен шектеседі.
Табиғаты және табиғат ресурстары
Климат
Климат — қоңыржай континенттік: жазы ұзақ әрі ыстық, қысы қысқа әрі жұмсақ.
Жауын-шашын мөлшері
- Солтүстікте — шамамен 500 мм
- Оңтүстікте — 400 мм-ге дейін
Жауын-шашын аз болғандықтан, егістіктер көбіне қолдан суландыруды қажет етеді.
Өзендер және шаруашылықтағы маңызы
Днестр мен Прут өзендері және олардың салалары ел шаруашылығында маңызды орын алады.
- Су қорының негізгі көзі
- Энергия өндіруге мүмкіндік береді
- Кеме қатынасында қолданылады
Халқы
Қоныстану ерекшелігі
Молдова — халқы тығыз орналасқан республика. Орташа халық тығыздығы 1 км² жерге 119 адам.
Ұлттық құрамы
- Молдовандар 64%
- Орыстар 14%
- Украиндар 13%
- Гагауыздар 3,5%
Орыстар мен украиндар Днестрдің сол жағалауында көбірек қоныстанған. Елдің оңтүстігінде гагауыздар тұрады.
Ірі қалалар
Кишинев, Бельцы, Бендеры қалаларында халық саны 100 мың адамға жуықтайды.
Шаруашылығы
Негізгі салалар
- Ауыл шаруашылығы
- Тамақ өнеркәсібі
- Машина жасау
- Жеңіл өнеркәсіп
- Электр энергетикасы
- Құрылыс материалдары өндірісі
Өнеркәсіптің шоғырлануы
Ірі өндіріс орындары Кишинев, Кагул, Тирасполь, Бендеры қалаларында орналасқан.
Шарап-коньяк өндірісі
Ең ірі комбинаттар — Кишинев пен Тираспольде.
Машина жасау
Тракторлар (Кишинев), қызанақ жинайтын комбайндар (Бельцы), ауыл шаруашылығы мен тамақ өнеркәсібіне қажетті жабдықтар және электроника (Кишинев) өндірісі дамып келеді.
Ауыл шаруашылығының бағыттары
Астық дақылдары
Жүгері, күздік бидай.
Техникалық дақылдар
Қант қызылшасы, күнбағыс, эфир майы дақылдары.
Бау-бақша
Көкөніс пен бақша өнімдері өсіріледі.
Бекітуге арналған сұрақтар
- 1 Молдованың географиялық орнының қандай ерекшеліктері бар?
- 2 Климаттың қолайлылығы мен топырақ құнарлылығы қандай шаруашылық түрлерін дамытуға мүмкіндік береді?
- 3 Ел шаруашылығының маманданған салалары қандай?
Үй тапсырмасы және қорытынды
Үй тапсырмасы
- §54 «Молдова» тақырыбын оқу.
- «Халқы. Табиғат жағдайлары мен ресурстары» бөліміне дайындалу.
- Хрестоматиядағы Молдова табиғаты туралы мақаламен танысу.
Бағалау және қорытындылау
Оқушылардың жұмысы сабақ барысында белсенділігіне, жауаптарының дәлдігіне және картамен/мәтінмен жұмыс істеу дағдыларына қарай бағаланады. Сабақ соңында негізгі ұғымдар мен қорытындылар қысқаша жинақталады.