Қазақша рефераттар

Күшейтпелі шырай

6-сынып Жаңа сабақ Сұрақ–жауап • Сұхбат

Сабақтың тақырыбы

Туған күнге сыйлық дайындаймын. Сын есімнің шырай түрлері.

Сабақтың мақсаты (білімділік)

  • Тақырып аясында сұхбат құру, сөйлесім әрекеттерін жүйелі қолдану.
  • Жаңа сөздерді меңгерту, практикалық жұмысты күшейту.
  • Сын есімнің шырай түрлерін меңгерту.

Сабақтың мақсаты (дамытушылық)

  • Диалог арқылы байланыстырып сөйлеу дағдысын қалыптастыру.
  • Өмірлік жағдаяттармен салыстыра отырып тілдесімді жандандыру.

Сабақтың мақсаты (тәрбиелік)

  • Эстетикалық тәрбие беру, ізгі қарым-қатынасқа баулу.

Көрнекіліктер

Кесте, кластер.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Жылы байланыс
  • Сәлемдесу, оқушыларды орындарына отырғызу.
  • Сабаққа дайындықты тексеру.
  • Көңіл күй туралы қысқа сұрақ-жауап.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Қайталау

Үйге берілген тапсырманы жалпы сұрақтар арқылы және жекелей тексеру.

  • «Үйге қандай тапсырма берілді?»
  • «Тапсырманы толық орындадық па?»

III. Жаңа сабаққа даярлау

Әңгімеге тарту
  • «Туған күндеріңді тойлайсыңдар ма?»
  • «Туған күнде қандай сыйлықтар аласыңдар?»
  • «Туған күнді тойлау қажет пе? Неліктен?»

IV. Жаңа тақырып: грамматика

Сын есім

Сын есімнің шырай түрлері

  1. Жай шырай
  2. Салыстырмалы шырай
  3. Күшейтпелі шырай
  4. Асырмалы шырай

Салыстырмалы шырайдың жасалуы

Жұрнақтар

-лау/-леу, -дау/-деу, -тау/-теу

Мысалдар: қызылдау, қаттылау, биіктеу.

Жұрнақтар

-рақ/-рек, -ырақ/-ірек

Мысалдар: жасылырақ, үлкенірек, кішірек, күштірек.

Үлгі сөйлемдер

  • Мына жер өткендегіден биіктеу.
  • Ол саған қарағанда күштірек.

Күшейтпелі шырай

Күшейткіш сөздер

өте, тым, тіпті, аса, нағыз, ең

Мысалдар: өте ауыр, ең сұлу, нағыз ер.

Күшейткіш буындар

қып-қызыл, үп-үлкен, ап-ауыр, жап-жасыл

Үлгі сөйлемдер

  • Тым қиын болды.
  • Үп-үлкен бала еді ғой.
  • Бұл — нағыз ер жігіттің ісі.

1) Мәтінге дейінгі жұмыс: сөздікпен жұмыс

Жұмыс бағыттары

  • Сөздердің дұрыс оқылуы, аудармасы және қолданылу аясы туралы таныстыру.
  • Сөздерді хормен және жекелей оқыту.
  • Сөздерді қатыстырып сөз тіркесі мен сөйлем құрату.

Жаңа сөздер (қазақша — орысша)

қуаныш
радость
достар
друзья
ризашылық
благодарность
құттықтау
поздравлять
көңілсіз
невеселый
бауырмал
добрый

2) Мәтінмен жұмыс

Оқу • Аудару

Тапсырмалар

  • Мәтінді мәнерлеп оқу.
  • Оқушыларға кезекпен, жекелей оқыту.
  • Мәтінді аударту.

«Туған күн кешінде»

Айгүл жазғы демалыста атасы мен әжесінің ауылына барды. Ауылдағы ағасы мен жеңгесі жұмыспен қалаға жол жүріп кеткен еді.

Айгүлдің бауыры Әлидің ертең туған күні болатын, ал оның ата-анасы кеш келетін болды. Таңертең Айгүл бауырын туған күнімен құттықтады. Оның көңілсіз түрін көріп:

— Әли, туған күніңе достарыңды шақыр. Мен сенің құрметіңе жақсы кеш ұйымдастырамын, — деді.

Әли қуанғанынан әпкесінің бетінен сүйіп алды. Айгүл дүкеннен керекті азық-түлікті сатып алып келді. Ол тұшпара, құймақ және торт пісірді. Туған күн кешіне арналған дастарқан да дайын болды.

Кешке жиналған туыстар мен достар жақсы тілектер айтты, ән салып, би биледі, ойын ойнады. Кеш өте көңілді өтті. Атасы мен әжесі Айгүлдің бауырмалдығына сүйсініп, ризашылығын білдірді.

3) Мәтіннен кейінгі жұмыс

Талдау тапсырмалары

  • Мәтін бойынша бірнеше сұрақ дайындау.
  • Мәтіннен сын есімдерді теріп жазу.
  • Оларды салыстырмалы және күшейтпелі шырайға айналдыру.

Оқушыға бағыт беретін үлгі сұрақтар

  • Айгүл қайда барды?
  • Әли неге көңілсіз болды?
  • Айгүл қандай тағамдар дайындады?
  • Кеш қалай өтті?

V. Сергіту сәті

Тыңдау

Мәтін тақырыбы бойынша М. Шахановтың «Туған күн кешінде» әнін тыңдау.

VI. Бекіту

Қорытынды сұрақтар

  • Бүгінгі сабақта не істедік?
  • Қандай жаңа сөздермен таныстық?
  • Қандай мәтін оқыдық?
  • Сын есімнің қандай шырайлары бар?
  • Салыстырмалы шырай қалай жасалады?
  • Күшейтпелі шырай қалай жасалады?

VII. Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен тапсырмаларды орындауына қарай қалыптастырушы бағалау жүргізіледі.

IX. Рефлексия

  • Бүгін мен білдім…
  • Маған қызықты болды…
  • Маған қиын болды…
  • Келесі сабақта үйренгім келеді…

X. Сабақ соңы: кері байланыс, қорытындылау.

VIII. Үй тапсырмасы

Жаттығу

3-тапсырма

Тиісті септік жалғауын қойып, көшіріп жазыңдар.

  1. Жомарт, сен туған күн кеші… сыйлық алдың ба?
  2. Гүлдерді үстел… ортасына қойыңдар.
  3. Қонақтар… сусын беріңдер.
  4. Сіз қонақ… жиі барасыз ба?

4-тапсырма

Сөздерді жұптастырыңдар.

Тіркестер

  • Салтанат
  • Демалыс
  • Сауда
  • Зәулім
  • Мәдени

Сөздер

  • орталықтары
  • орталықтары
  • сарайлары
  • үйлер
  • орындары

Ескерту: екі «орталықтары» сөзі — «салтанат» және «демалыс» тіркестерімен жұптасады.