Паравоз жаттығуы
Психологиялық тренинг • Мұғалімдерге арналған
Жылы жүрек — жақсы тілек
Бұл тренинг мұғалімдердің психологиялық көңіл күйін көтеруге, өзіне құрметпен қарауға баулуға және ұжым ішінде сыйластыққа негізделген қарым-қатынас орнатуға бағытталған.
Мақсаты
- Психологиялық көңіл күйді көтеру
- Өзіне құрметпен қарауға ынталандыру
- Ұжымда сыйластық қарым-қатынас орнату
Көрнекілігі
- Түсті қағаздан қиылған гүлдер
- Ақ қағаз, қалам
- Нақыл сөздер жазылған плакаттар
Жүргізілу барысы (қысқаша жоспар)
- 1 «Саяхатқа бірге шығайық» тренинг-ойыны
- 2 Топқа бөлу (гүл түсі арқылы)
- 3 Ертегі терапиясы: «Жүзіктегі жазулар»
- 4 Ойын-жаттығу: «Паравоз»
- 5 Ойын-жаттығу: «Молекула»
- 6 Релаксация
- 7 Қорытындылау және кері байланыс (смайлик арқылы)
Ұйымдастыру кезеңі
Тренингті бастау үшін қатысушылардан өз еркімен ортаға шығу сұралады. Негізгі мақсат — еркін атмосфера қалыптастырып, әріптестер арасында сенім мен ашықтықты арттыру.
Тренинг-ойын: «Саяхатқа бірге шығайық»
Шарты
- Көңілді әуен қосылғанда барлығы ортада билейді.
- Әуен тоқтағанда қатысушылар «кемеге отырады» (жүргізуші нұсқаған орынға жиналады).
- Ойын осы тәртіппен жалғасады.
Топқа бөлу: гүл түсі арқылы
Қатысушылар үстелден өзіне ұнаған гүл түсін таңдайды. Таңдалған түске қарай топтарға бөлінеді және әр түстің мағынасы қысқаша түсіндіріледі.
Қызыл — «Мейірім»
Белсенді, сұрақты көп қоятын, ойын еркін жеткізетін адамдар.
Сары — «Қуаныш»
Оптимист, ақжарқын, мәселені бейбіт жолмен шешуді қолдайтын адамдар.
Жасыл — «Шаттық»
Қиялы бай, шығармашыл, жаңа идеяға жақын адамдар.
Ертегі терапиясы: «Жүзіктегі жазулар»
Ертеде бір хан өмір сүріпті. Оның перзенті болмай, хан қартайып, өмірінің соңына таяғанда уәзірлеріне: «Мен қайтыс болғаннан кейін, ауламның есігін бірінші болып ашқан адам менің орнымды бассын» — деп өсиет айтады.
Хан қайтыс болған соң, уәзірлер қақпа алдында күтіп тұрады. Қақпаны бірінші болып бір диуана ашады. Ханды жерлегеннен кейін сол диуананы хан етіп сайлайды.
Басқа диуаналар оны қызғанып, мін таға бастағанда, жаңа хан: «Мен сендердей тек өз пайдасын ойламаймын. Мен халқымды ойлаймын, халқым үшін қызмет етемін» — деп, оларды шығарып салады.
Арада уақыт өтіп, диуаналар қайта жиналып кеңеседі. Бірі: «Бар ақшамызды қосып, бес күміс жүзік жасатайық. Әр жүзіктің бетіне өсиет жаздырып, ханға сыйлайық» — дейді.
Топтық жұмыс
«Диуаналар ханға қандай өсиет сөздерді жүзікке жаздырды?» — әр топ өз нұсқасын ұсынады, кейін топ алдында оқиды.
Ұлық болсаң, кішік бол.
Билік — тәкаппарлық емес, жауапкершілік.
Менмен болма.
Өзгені бағалау — өзіңді де өсіреді.
Ең жақсы әдет — жомарттық.
Жақсылық жасау ұжымды жақындастырады.
Кішіпейіл бол.
Кішіпейілділік — сыйластықтың өзегі.
Кем болма, кең бол.
Түсіністік пен кеңдік — татулыққа бастайды.
Диуаналар ханға жүзіктерді табыстап: «Әрдайым жүзіктерге қарап, өсиеттерді оқып жүр. Сонда ғана халқың сыйлайтын қадірлі хан боласың» — дейді. Хан жүзіктерді өмірінің соңына дейін тағып, оны ұрпағына аманат етіп қалдырады.
Ойын-жаттығу: «Паравоз»
- Көңілді әуен ойналады.
- Қатысушылар бірінің артынан бірі тұрып, алдыңғы адамның иығынан мықтап ұстайды.
- Бірінші адам — «паравоз», қалғандары — «вагондар». Вагондар қозғалыс кезінде көзін жұмып тұрады.
- Паравоз вагондардың еш жерге соғылмай, қауіпсіз қозғалуын қадағалайды.
- Әр қатысушы екі рөлде де болып көруі керек.
Бұл жаттығу сенімді, жауапкершілікті және өзара қолдауды күшейтеді: бірі бағыттайды, өзгелері сеніп ілеседі.
Ойын-жаттығу: «Молекула»
- Музыка қосылғанда барлық қатысушы ортада билейді.
- Музыка тоқтағанда жүргізуші нұсқау береді: 2–3–4 т.б. адамнан топтасады.
- Ойын соңында барлығы бірігіп «атом» құрайды.
Қатысушылар ойыннан алған әсерімен бөліседі. Бұл бөлім ортада өзін дұрыс ұстай білу, бірлік пен ынтымақты сақтау, сыйластықта болу идеяларын тәжірибе арқылы бекітеді.
Қорытындылау және кері байланыс
Нақыл сөздер арқылы түйіндеу
Жақсы мінез — адамның өміріндегі сарқылмас байлық.
Айнымас досы бар адам — ең бақытты адам.
Мінезі бірқалыпты адамның өмірі де жаймашуақ болады.
Жақсы көңіл күй — жан тыныштығы.
Қорытынды бөлімде адам өмірінде жағымды қарым-қатынас қалыптастыруда мінез-құлықтың рөлі ерекше екені түсіндіріледі. Қатысушылар бүгінгі тренингтен алған әсерін смайлик арқылы көрсетеді.
Автор туралы
Батыс Қазақстан облысы, Қаратөбе ауданы, Мұхит атындағы ЖОББМ психологі — Қобланова Гүлжихан Ермекқызы.