Қазақша рефераттар

Планк формуласы тақырыптары бойынша бақылау сұрақтары

Сабақ тақырыбы

Фотоэффект (§51). Эйнштейн формуласы.

Сабақ мақсаты

Білімділік

Оқушыларға фотоэффект ұғымын және оның негізгі заңдарын меңгерту. Фотоэффект құбылысын тәжірибе жүзінде алғаш зерттеп, заңдылықтарын анықтаған А. Г. Столетовтің ғылыми еңбегін таныстыру.

Дамытушылық

Оқушылардың логикалық ойлауын дамыту, компьютер арқылы модельдеу дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Зейінділікке, жауапкершілікке баулу және физика пәнін қызығушылықпен оқуға тәрбиелеу.

Сабақ форматы және ресурстар

Сабақ түрі

Жаңа материалды меңгерту.

Оқыту технологиясы мен әдістері

  • Ауызша түсіндіру
  • Жазбаша жұмыс
  • Сұрақ-жауап

Оқыту құралдары мен көрнекіліктер

  • Дербес компьютер
  • Слайдтар
  • Видеотәжірибе
  • Тапсырмалар жинағы

Пәнаралық байланыс

Математика, информатика.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу, сыныпты түгендеу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

§47 «Жылулық сәулелену. Абсолют қара дене», §48 «Стефан–Больцман заңы», §49 «Планк формуласы» тақырыптары бойынша бақылау сұрақтары.

  1. 1

    Макс Планк гипотезасы қалай тұжырымдалады?

    Электромагниттік сәулелену үздіксіз емес, жеке энергия үлестері — кванттар түрінде шығарылады.

  2. 2

    Әр кванттың энергиясы неге тең?

    Әр кванттың энергиясы жиілікке пропорционал: E = hν.

  3. 3

    Планк тұрақтысы неге тең?

    h = 6,63 × 10-34 Дж·с.

  4. 4

    Фотон дегеніміз не?

    Фотон — жарық кванты, яғни электромагниттік сәулеленудің энергиясының ең кіші үлесі.

  5. 5

    Фотон қандай бөлшек?

    Фотон — элементар бөлшек.

III. Жаңа материалды меңгерту: фотоэффект

Негізгі ұғым

«Фото» — грек тілінен аударғанда жарық, ал «эффект» — латын тілінен әсер дегенді білдіреді.

Фотоэффект — сәулеленудің әсерінен электрондардың сұйық немесе қатты дененің бетінен босап шығу құбылысы. Бұл құбылыс сыртқы фотоэлектрлік эффект деп те аталады.

Тарихи шолу

Фотоэффект құбылысын тәжірибе жүзінде алғаш зерттеп, оның заңдылықтарын анықтаған — орыс ғалымы А. Г. Столетов.

Фотоэффекттің түсіндірмесін А. Эйнштейн ұсынды. Ол жарықтың бөлшектік (кванттық) қасиетіне сүйенді.

Жарықтың екіжақтылығы

Жарық екі түрде сипатталады: бір жағынан — толқын, екінші жағынан — бөлшектер ағыны (фотондар). Бұл қасиет толқындық-корпускулалық дуализм деп аталады.

Шығу жұмысы

Электронның металдан босап шығуы үшін қажет ең аз энергия электронның шығу жұмысы деп аталады.

Энергияның сақталуы

Жұтылған фотонның энергиясы hν электронның шығу жұмысына және оның кинетикалық энергиясына жұмсалады:

hν = Aшығу + Ek, мұнда Ek = (mυ2)/2

Фотоэффекттің басталу шарты және «қызыл шекара»

Фотоэффект құбылысы тек белгілі бір шарт орындалғанда байқалады:

hν0 ≥ Aшығу

Фотоэффект байқалатын жарықтың ең аз жиілігі (немесе соған сәйкес толқын ұзындығы) фотоэффекттің қызыл шекарасы деп аталады.

Металл Қызыл шекара (толқын ұзындығы)
Мырыш 370 нм
Калий 450 нм
Натрий 680 нм

Ескерту: бастапқы мәтіндегі өлшем бірліктері «мкм» деп берілген. Физикада бұл мәндер әдетте нанометрмен (нм) көрсетіледі; осы жерде сол қалыпқа келтірілді.

Фотоэлемент

Фотоэффект құбылысына негізделіп жасалған құрал фотоэлемент деп аталады. Ол катод, анод және саңылаудан тұрады.

IV. Жаңа сабақты бекіту

39-жаттығу есептерін шығару.

Бағалау критерийі

  • 5 3 дұрыс жауап
  • 4 2 дұрыс жауап
  • 3 1 дұрыс жауап

V. Сабақты қорытындылау

Өтілген ұғымдарды жинақтау: фотоэффект анықтамасы, Столетовтің еңбегі, жарықтың дуализмі, шығу жұмысы және Эйнштейн теңдеуі.

VI. Үй тапсырмасы

  • §50 және §51 оқу.
  • Тақырып соңындағы бақылау сұрақтарына жазбаша жауап дайындау.
  • Тақырып бойынша тірек-сызба (концепт-карта) құрастыру.

VII. Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі мен білім деңгейіне қарай бағалау. Бағаларын хабарлап, күнделіктеріне қою.