Ресей бодандығын мойындау барысы
Сабақ тақырыбы: §14. Қазақстан және Ресей
Бұл жоспар 5-сыныпқа арналған «Қазақстан тарихы» пәні бойынша «Қазақстан және Ресей» тақырыбын оқытуға бағытталған. Сабақ құрылымы оқушылардың тарихи дерекпен жұмыс істеуін, себеп–салдар байланысын түсінуін және тарихи оқиғаларға баға беруін дамытуға негізделген.
Дереккөздер мен оқу-әдістемелік негіз
Нормативтік құжаттар
- Білім стандарты
- Пән бағдарламасы
Оқулық
«Қазақстан тарихынан әңгімелер», 5-сынып. Авторлар: Артықбаев Ж. О., Сабданбеков Ә. Ә., Әбіл Е. Н.
Қосымша материалдар
Интернет-материалдар, Wiki дереккөздері, үлестірмелі карточкалар.
Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелері
Жалпы мақсат
Қазақстан мен Ресей арасындағы тарихи байланыстарды түсіндіру, Қазақстанның Ресейге қосылуы және Ресей империясының отарлау саясаты туралы мазмұнды әрі дәлелді көзқарас қалыптастыру.
Міндеттері
- Қазақстан мен Ресейдің тарихи байланысы және Қазақстанның Ресейге қосылуы туралы мәлімет беру.
- Ресей империясының қазақ жерін отарлау саясатының мазмұнын түсіндіру.
- Оқиғаларға тарихи тұрғыдан баға беріп, маңызын, жағымды және жағымсыз тұстарын ажырата білу дағдыларын дамыту.
- Топта бірлесіп жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
Оқушылар Қазақстанның Ресейге қосылуы туралы негізгі деректерді меңгереді, отарлау саясатының белгілерін ажыратады және мәтінмен жұмыс арқылы қорытынды жасай алады.
Негізгі идея
Оқушылар тарихи оқиғаларды тек баяндап қана қоймай, дерекке сүйеніп бағалайды: Қазақстанның Ресейге қосылуы мен отарлау саясатының тарихи маңызын анықтап, өз ойымен тұжырымдайды.
Сабақ форматы және тапсырмалар
Жұмыс түрлері
- Ой қозғау сұрақтары
- Топтық жұмыс (мәтінмен жұмыс)
- Жұптық жұмыс (кесте толтыру)
- Жеке жұмыс (деңгейлік тапсырмалар)
- Дебат (пікірсайыс)
Назар аударатын дағдылар
- Себеп–салдарды анықтау
- Дерекке сүйеніп дәлелдеу
- Салыстыру және бағалау
- Коммуникация және бірлескен жұмыс
Сабақ барысы (мұғалім және оқушы әрекеті)
I. Ұйымдастыру (шамамен 4 минут)
- 1 Сыныпта жағымды ахуал қалыптастыру, оқушылардың зейінін сабаққа аудару (2 минут).
- 2 Тарихи қала атаулары арқылы 3 топқа бөлу (2 минут).
II. Үй тапсырмасы
Тапсырма: кестені толтыру (I топ).
| Қазақ батырлары | Өмір сүрген уақыты | Ерлік істері |
|---|---|---|
| Қабанбай батыр | ||
| Бөгенбай батыр | ||
| Наурызбай батыр | ||
| Баян батыр |
Бағалау: «Сен — маған, мен — саған» (өзара бағалау).
III. Жаңа сабақ
Ой қозғау
- Қазіргі Қазақстан мен Ресей арасында қандай байланыстар бар?
- Ресей елі туралы не білесіңдер?
3.1. Мәтінмен жұмыс (топтық жұмыс)
1-топ
Әбілқайыр ханның Ресей бодандығын мойындау себептері.
2-топ
Ресей бодандығын мойындау барысы.
3-топ
Ресей империясының қазақ жерін біртіндеп отарлай бастауы.
3.2. Дебат (пікірсайыс)
Оқушылар үш топқа бөлінеді: пікір білдіруші екі тарап және бақылаушы топ.
А тобы
Қазақстанның Ресейге қосылуының жағымды жақтарын дәлелдейді.
Б тобы
Қазақстанның Ресейге қосылуының кері әсерлерін талдайды.
В тобы
Бақылаушы: аргументтердің дәлелділігін, фактіге сүйенуін бағалайды.
Бекіту (үлестірмелі карточка)
- 1 Әбілқайыр хан неліктен Ресей бодандығын мойындады?
- 2 Ресей империясының Қазақстанды өз бодандығына тезірек қабылдауының басты себебі неде?
- 3 Ресей империясы қазақ жеріне әскери бекіністерді қандай мақсатпен салды?
- 4 Әбілқайыр ханның қазақ тарихындағы орны қандай?
Бағалау: «Бағдаршам» әдісі (жасыл — түсіндім, сары — жартылай, қызыл — қиналдым).
IV. Сабақты қорыту және рефлексия (шамамен 2 минут)
Оқушылар сабақта меңгерген негізгі ойларды қысқаша түйіндейді, мұғалім бағаларды хабарлайды.
Рефлексия: бүгін не үйрендім, қандай сұрақ қалды, қай тапсырма тиімді болды?
Қосымша ескертпе
Қажет болған жағдайда «Тарих туралы түсінік, Қазақстан тарихының кезеңдері» тақырыбы бойынша қысқа мерзімді жоспардың толық нұсқасын қарап, сабақ мазмұнын оқушылардың деңгейіне бейімдеуге болады.