Қошқар мүйіз оюы бойынша жұмыс жүргізу
Қыс мезгіліндегі іздер
Бұл сабақ қыс мезгіліндегі табиғат құбылыстарын байқап, қар бетіндегі іздер арқылы жануарлар мен құстар әлемін танып-білуге, сондай-ақ қазақтың сәндік өнеріндегі ою-өрнекпен байланысын түсінуге бағытталған. Оқушылар бақылау, елестету және шығармашылық жұмыс арқылы табиғатты қадірлеу мәдениетін қалыптастырады.
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларға қыс мезгіліндегі құбылыстар туралы түсінік беру.
- Қоршаған ортаның тылсым сырларына қызығушылық оятып, табиғатты сүюге тәрбиелеу.
- Көз алдына елестете білу қабілетін дамыту.
Ұйымдастыру параметрлері
- Көрнекілігі
- Жануарлар мен құстар суреттері, сызба, сөзжұмбақ, ою-өрнектер.
- Әдісі
- Түсіндіру, сұрақ-жауап, топтық жұмыс.
- Түрі
- Аралас сабақ.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Сыныптың жұмысқа дайындығын тексеру, сабақтың тәртібін және топтық жұмыстың ережелерін нақтылау.
II. Өткен сабақты пысықтау
Оқушылар алдын ала топтарға бөлінеді. Әр топқа жеке тапсырмалар беріледі.
1-топ
Қыс мезгілінің айларын ата.
2-топ
Қыс туралы қандай өлең немесе тақпақ білесің?
3-топ
Қандай жануарларды білесің?
Қосымша тапсырма: «Туған ауыл» сөзжұмбағын шешу.
III. Жаңа сабақ
Сұрақ: Қазақ елін, жерін бүкіл дүние жүзіне танытқан қандай суретші? Жауап: Ә. Қастеев.
Сұрақ: Қай жылы және қай жерде дүниеге келген? Жауап: 1904 жылы 1 қаңтарда, Талдықорған облысы, Жаркент ауданы, Шежін ауылында.
Сұрақ: Бейнелеу өнерінің қандай түрлерін білеміз?
Бүгінгі сабақтың тақырыбы: сәндік өнер. Нақтырақ айтқанда, «Қыс мезгіліндегі қардағы өрнектер».
Қыста түнімен жауған қардың бетіне қарасақ, жануарлар мен құстардың іздерін анық көреміз. Қазақ халқы жануарлар әлеміне ерекше мән берген. Сол себепті әр жануардың дене бітімі мен өзіне тән ерекшелігін негізге алып, өрнек жүйесін қалыптастырған.
Қазақтың қолөнері ерте кезеңдерден бастау алады. Оның айқын үлгілерін киіз үйдің ішкі көрінісінен, сандық пен сырмақтан, көрпеше мен киіз текеметтен жиі кездестіреміз.
Аңыз желісі: «Оюхан мен Жоюхан». Өрнектің мәні мен шығу төркінін түсіндіру арқылы ою-өрнекке қызығушылық арттыру.
Тәжірибелік бағыт: қар бетіне түскен іздерді көз алдымызға елестетіп, сол әсер негізінде өрнек құрастыру.
Суретпен жұмыс: ою элементтерінің қайсысы жан-жануарлардың қандай дене бітіміне ұқсайтынын анықтау, дәлелдеу, салыстыру.
IV. Ұжымдық жұмыс
1-деңгей
«Қошқар мүйіз» оюы туралы түсініктерді топтастыру.
2-деңгей
«Қошқар мүйіз» оюы бойынша практикалық жұмыс орындау.
3-деңгей
«Қошқар мүйіз» оюының толық түрін құрастыру және орындау.
V. Сергіту сәті
«Натюрморт» тақырыбы бойынша сөзжұмбақ шешу.
VI. Шығармашылық жұмыс
1-деңгей
Жан-жануарлардың адамға пайдасы туралы шағын әңгіме жазу.
2-деңгей
Жан-жануарлар, табиғат және жыл мезгілдері туралы мақал-мәтелдер мен тыйым сөздер жазу.
3-деңгей
Ою-өрнектердің қазақ тұрмысындағы маңызы туралы әңгіме жазу.
VII. Қорытынды
Табиғат туралы суреттерді көрсете отырып, сабақ қорытындыланады. Ақындар жырлағандай:
«Адамның табиғатсыз күні жоқ, мұны айтуға табиғаттың тілі жоқ».
Табиғаттан үйренеріміз әлі көп. Сондықтан оны аялау — ортақ міндет. Аң-құстарды, жан-жануарларды, өсімдіктерді қорғап, олардың жоғалмауына өз үлесімізді қосайық.
VIII. Бағалау
Топтық жұмыс, белсенділік және шығармашылық тапсырмалар нәтижесі бойынша бағалау жүргізіледі.
IX. Үй тапсырмасы
- Жануарлар мен құстарға ұқсас өрнектерге қатысты материал жинақтау.
- Өзің таңдаған ою элементін (немесе із пішінін) негізге алып, шағын өрнек нұсқасын дайындап келу.