Қазақша рефераттар

Ескен Елубаевтың өмірі шығармашылығы

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға қазақ балалар әдебиетіне өзіндік үлес қосқан ақындардың бірі — Ескен Елубаев туралы мәлімет беру және «күрделі сөздер» тақырыбын меңгерту.

Сабақтың міндеттері

  • Білімділік: күрделі сөздер туралы түсінік қалыптастыру.
  • Дамытушылық: ойлау, пайымдау қабілеттерін дамыту; сөйлеу шеберлігі мен ой ұшқырлығын жетілдіру.
  • Тәрбиелік: ақын шығармалары арқылы әдептілікке, ізгілікке, парасаттылыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Сабаққа дайындығын анықтау.
  • Кезекші арқылы сыныптың қатысуын белгілеу (күні, аптаның күні, кім жоқ).

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй тапсырмасы: ережені және жаңа сөздерді жаттау; Қастек Баянбаев туралы мәлімет жазып келу.

Тексеру тәсілі: сұрақ-жауап, қысқаша мазмұндау, жазба жұмыстарын қарау.

III. Жаңа сабақ

Бүгін біз қазақ балалар әдебиетіне елеулі үлес қосқан ақын-жазушылардың бірі — Ескен Елубаевтың өмірі мен шығармашылығына тоқталып, күрделі сөздер тақырыбын қайталаймыз және бекітеміз.

Ой қозғау сұрақтары

  • Осы уақытқа дейін балалар әдебиетіне үлес қосқан қандай ақын-жазушылармен таныстық?
  • Күрделі сөздерді қайда және қалай жиі қолданамыз?

1-тапсырма: Ескен Елубаев — өмірі мен шығармашылығы

Өмірбаяны

  • Туған күні: 1942 жыл, 18 ақпан.
  • Туған жері: Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Отар стансасы.
  • Білімі: 1958 жылы Отар стансасындағы №529 теміржол орта мектебін бітірді; 1966 жылы ҚазМУ-дің филология факультетін тәмамдады.

Қызмет жолы

  • 1966 жылдан бастап «Қазақстан пионері» (қазіргі «Ұлан») газетінде жұмыс істеді.
  • «Жалын», «Өнер», «Балауса» баспаларында қызмет атқарды.
  • «Балдырған» журналы бас редакторының орынбасары болды.

Шығармашылық деректер

  • Алғашқы өлеңі 1958 жылы республикалық «Ара» журналында жарияланды.
  • Қырықтан астам кітабы қазақ және орыс тілдерінде жарық көрді.
  • Негізінен балаларға арнап жазады.

Театр және экран

  • «Балабек», «Асар» пьесалары көптеген театрларда қойылды.
  • «Саған күшік керек пе?» кинофильмі автор пьесасы бойынша түсірілді.
  • «Болатбек» пьесасы республикалық қуыршақ театрында сахналанды.

Таңдамалы еңбектері

Атауы Жанры Баспасы/жылы
«Көк жейде» Өлеңдер Алматы, «Жазушы» — 1967
«Көкпар» Өлеңдер Алматы, «Жазушы» — 1970
«Баламысың деген» Өлеңдер Алматы, «Жалын» — 1981
«Өжет» Пьесалар, тақпақтар Алматы, «Өнер» — 1984
«Кто сильнее?» Өлеңдер (орыс тілінде) Алматы, «Жалын» — 1984

Марапаттары мен жетістіктері

  • Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты (1994).
  • «Ұлттық Астана — Бәйтерек» конкурсының екі дүркін I жүлдегері (2007–2008).
  • «Дарабоз» халықаралық бәйгесінің II жүлдегері (2008).
  • «Қазақстан Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған; мемлекеттік грант иегері.

Ескерту

Берілген мәлімет бойынша, қазір ақын — зейнеткер.

Сөздік жұмысы

Төмендегі сөздер мәтінді түсінуге көмектеседі және күрделі сөздер тақырыбын бекітуге ыңғайлы:

Қазақша → Орысша

Көрші-қолаң
соседи
Қарым-қатынас
взаимоотношения
Бала-шаға
домочадцы
Оқтын-оқтын
временами

Атау сөздер

Түйеқұс
страус
Тасбақа
черепаха
Темірқазық
Полярная звезда

2-тапсырма: Күрделі сөздерді анықта

Сөйлемдерді оқып, күрделі сөздерді табыңдар (қос сөздер, біріккен сөздер, қысқарған сөздер, тіркесті атаулар).

  1. Асан күні-түні жұмыс істейді.

  2. ҚР — тәуелсіз мемлекет.

  3. Түйеқұс — ең үлкен құс.

  4. Ата-ана қуанышы — бала.

  5. Майраның шашы қап-қара.

  6. АҚШ-та биыл ауа райы суық.

  7. Оқтын-оқтын қар жауып тұр.

  8. Алматыда жиі-жиі жаңбыр жауады.

  9. Итмұрын мен қарақат — емдік жидектер.

  10. Жетіқарақшы мен Темірқазық — жұлдыздар.

  11. Боксшылар жекпе-жекке шықты.

Қорытынды

Бұл тапсырма күрделі сөздердің түрлі түрін мәтіннен табуға және олардың сөйлемдегі қызметін байқауға көмектеседі.

Дереккөз белгісі

ШҚО, Семей қаласы №10 ЖОББМ КММ.

Тоқымтаева Ақбота Ғалымқызы.

Материал: «Ескен Елубаевтың өмірі және шығармашылығы. Күрделі сөздер».