Орман ханшайымы
Іс-шара туралы қысқаша мәлімет
Жамбыл облысы, Т. Рысқұлов ауданы, Құлан ауылы, «Балауса» балабақшасында «Алтын күз» мерекелік іс-шарасы ұйымдастырылды. Іс-шараны тәрбиеші Байтугелова Гаухар Ерғалиевна өткізді.
Әсем безендірілген аулада балалар шеңберге тұрып, таңертеңгілік жаттығуларын жасап, мерекені көтеріңкі көңіл күймен бастады. Тәрбиеші күздің берекесін, егін мен жемістің молшылығын атап өтіп, көпшілікті «Алтын күз» мерекесіне шақырды.
Мерекенің ашылуы және психологиялық жаттығу
Балаларға жылы лебіз білдіріліп, күздің «алтын» деп аталуы табиғаттың сап-сары түске боялуымен байланыстырылды. Одан кейін көңіл күйді көтеруге арналған психологиялық жаттығу жүргізілді.
Психо-жаттығу
Армысың, қайырымды Аспан — Ата!
Армысың, мейірімді Жер — Ана!
Армысың, шұғылалы Алтын — Күн!
Күліп шықты күн бүгін!
Қайырлы таң, қайырлы күн,
Қуанышты күн бүгін!
Қайырлы таң, апайлар,
Қайырлы таң, достарым!
Тәрбиешінің өлең жолдары
Көк майсалы көрікті,
Алқаптағы көп егін.
Бұл күндері киіпті,
Сары жібек көйлегін.
Балалардың күз туралы тақпақтары
Бекжан
Қарашы, күз келді, күз келді,
Сары алтын жапты ізіңді.
Құс біткен керуен түзеді,
Көңілсіз еткен күз енді.
Еңілік
Сезілген соң күз лебі,
Құстар қайта бастады.
Тырналардың тізбегін,
Солдаттардай саптады.
Нұрсұлтан
Алтын, сары, қызыл, көк —
Алуан-алуан жапырақ.
Күзгі бақта күлімдеп,
Көз тартады атырап.
Инаят
Ой, алақай, тамаша,
Шашу шашты жапырақ.
Бақтың іші алаша,
Аунар ма еді жатып-ақ.
Қимыл-қозғалыс: «Жапырақтар қалай түседі?»
Тәрбиеші балаларды желдің гуілі мен жапырақтың қимылын дыбыспен және қимылмен бейнелеуге шақырды.
Өлең-ырғақ
Жел ұлиды: у-у-у,
Құйын келіп билейді: зу-зу-зу.
Қатты-қатты жел соқты: гу-гу-гу,
Жапырақтар қол соқты: ду-ду-ду.
Шыдай алмай жапырақтар: ах-ах-ах,
Билеп кетті: пах-пах-пах.
Күзгі орманға «тілші» болып саяхат
Келесі бөлімде балалар күзгі орманға саяхатқа аттанды. Бұл жолы олар жай қонақ емес, «Хабар» агенттігі мен «Құлан таңы» газетінің жас тілшілері ретінде сұхбат алуға барды.
Тәрбиешінің түсіндірмесі
Балалар ауылдағы күзгі еңбекті еске түсірді: астық пісіп, егін орылады; көкөністер мен жемістер жиналып, қысқа сақтауға дайындалады. Ал орман тіршілігін білу үшін сұхбат алу қажет екені айтылды.
Сұхбат — телеарнаға көрсетуге немесе газет-журнал бетіне жариялауға арналған әңгіме.
Кімнен сұрақ алуға болады?
Балалар өз ойларын айтты: қояннан, тиіннен, құстардан, ағаштардан, шыршалардан, желден, жапырақтардан.
Қауіпсіздік және қолдау
«Орманда адасып кетсек ше?» деген сұрақ туғанда, балалар қорқатынын жасырмай айтты. Көмекке Орман ханшайымын шақыру ұсынылды.
А-у-у... А-у-у-у...
Орман ханшайымымен кездесу
Орман ханшайымы балалармен амандасып, олардың тілші ретінде келгенін тыңдады. Балалардың қолдарында бейнекамераның макеті, фотоаппараттар, ұялы телефондар, микрофондар және эмблемасы бар бейдждер болды.
Ханшайым көмектесуге келісіп, бірақ бір шарт қойды: балалар орманда өзін дұрыс ұстайтынын ойын арқылы дәлелдеуі керек.
Ойын: «Тығылыспақ»
Балалар тәртіп сақтап, бір-біріне кедергі келтірмей ойнады. Орман ханшайымы олардың ұқыптылығын мақұлдап, саяхатқа жол ашты: тапсырмалар сәтті орындалса, соңында тосын сый бар екенін айтты.
Тілші ережесі
- Айқайламай, тыныш сөйлеу.
- Сұрақ қою үшін қол көтеру.
- Қайдан келгеніңді эмблемаға қарап таныстыру.
Сұхбаттар: ағаш, құс және тиін
1-сұхбат: Аққайың
Тілші: «Хабар» агенттігінен келдім. Қайырлы күн, аққайың! Бүгін күздің ашық күні. Көңіл күйің қандай?
Аққайың: Көңіл күйім тамаша. Жасыл көйлегімді сары түсті көйлекке ауыстырдым. Күн көзіне шағылысып, алтын сияқты жарқырап тұр.
Тілші: Орманда жалғызсың ба? Көңілсіз емес пе?
Аққайың: Жоқ. Қасымда шырша өсіп тұр, ол жапырақтарыммен ойнап тұрады.
Тілші: Әдемі жапырақтарыңды аяйсың ба?
Аққайың: Жоқ. Көктемде жасыл жапырақтарым қайта шығатынын білемін.
2-сұхбат: Торғай
Тілші: «Құлан таңы» газетінің тілшісімін. Сәлеметсің бе, торғай? Сенен сұхбат алуға бола ма?
Торғай: Иә, болады.
Тілші: Неге жалғыз отырсың?
Торғай: Достарым жылы жаққа ұшып кетті.
Тілші: Сен осы жақта қаласың ба?
Торғай: Әрине. Басқа жақта маған тым ыстық. Қорегім де осында.
Тілші: Қыста саған кім көмектеседі?
Торғай: Адамдар.
Торғай балалардан көмек сұрады: адамдар әкелген көкөністер мен жемістерді ажырата алмай тұрғанын айтып, екі себетке бөліп беруді өтінді.
3-сұхбат: Тиін
Ағаш түбінен тиін шығып, алдымен балалардың шапшаңдығын тексергісі келетінін айтты. Шарт орындалған соң ғана сұрақтарға жауап беруге келісті.
Тілші: «Хабар» агенттігінен келдім. Сәлеметсің бе, тиін! Күз мезгілінде немен айналысасың?
Тиін: Ауа райы жақсы болса, саңырауқұлақты бұтақтарға іліп кептіремін, шырша жаңғақтарын жинап, сақтаймын.
Тілші: Қыста қайда тұрасың?
Тиін: Осы талдың қуысында өмір сүремін. Күзде ішін жылытып, қыста жаңғақ шағамын.
Эстафета: «Кім жылдам?»
Балалар екі топқа бөлінді: «Хабар» және «Құлан таңы». Торғай өтінген тапсырма бойынша жемістер мен көкөністерді екі себетке бөліп жинап, жылдамдық пен ұйымшылдықтарын көрсетті.
Эстафета: «Кім бірінші?»
Тиіннің шарты бойынша балалар екі топқа бөлініп, жаңғақтарды бірінші болып жинап беруге тырысты. Ойын балалардың қимыл белсенділігін арттырып, бірлесіп әрекет ету дағдысын нығайтты.
Тосын сый: Күз ханшайымының кездесуі
Орман ханшайымының бағалауы
Орман ханшайымы балалардың тәртіпті, ақылды әрі шыныққан екенін айтып, құстар мен аңдарды шошытпай жүргенін ерекше атап өтті. Соңында балаларды Күз ханшайымы өзінің күзгі сыйымен күтіп тұрғанын жеткізді.
Күз ханшайымының сөзі
Күз ханшайымы балаларды қарсы алып, ормандағы күзгі тіршілік жайлы көп мағлұмат алғандарын айтты. Табиғатты қандай түске бояғанын сұрағанда, балалар бір ауыздан: «Сары» деп жауап берді.
Балалар ханшайымға берекелі «Алтын күз» үшін алғыс айтып, ән салып, би биледі. Күз ханшайымы сыйлықтарын таратып, қоштасып кетті.
Қоштасу шеңбері
Іс-шара соңында балалар қол ұстасып, шеңбер құрып, бір-біріне амандық тіледі.
Қоштасу өлеңі
Қол ұстасып тұрайық,
Шеңберді біз құрайық.
Көріскенше күн жақсы,
Сау-саламат болайық.