Сөз жұмбақ құрастыр
Ашық сабақтың құрылымы
Сабақ «Тәй-тәй» бағдарламасы аясында тренинг форматында ұйымдастырылады: ойын, орталықтармен жұмыс, топтық әрекет және қорытындылау.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу және бағыттау сұрақтары
- «Сәлеметсіңдер ме, балалар?»
- «Бүгін аптаның қай күні?»
- «Бүгін сәуір айының нешінші жұлдызы?»
- «Қазір бізде қазақ тілі сабағы болады. Бүгінгі сабағымызды тренинг түрінде өтеміз».
Ереже (тәртіп келісімі)
1) Тыныштықты сақтау
Топ жұмысына кедергі келтірмейміз.
2) Бір-бірін тыңдау
Әр пікірдің құндылығын сыйлаймыз.
3) Ойын ашық айту
Дәлелді әрі мәдени түрде сөйлейміз.
4) Уақытты үнемдеу
Берілген уақыт ішінде тапсырманы аяқтаймыз.
Зейінді шоғырландыру: 3 рет алақан соғу.
II. Таңертеңгілік жиын
а) Сәлемдесу
- «Балалар, көңіл-күйлерің қалай?»
- «Жақсы демалдыңдар ма?»
- Оқушылар бір-бірімен сәлемдеседі.
ә) Ойын: «Кім тапқыр?»
Оқушылар бір сәт көзін жұмады. Мұғалім бет орамалға оралған затты ұсынады. Балалар затты сипап-сезу арқылы оның не екенін табады: сұрақтарға мұғалім тек «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді. Сұрақтар заттың қасиетін анықтауға бағытталады.
Дұрыс тапқан оқушыға мадақтау: бір рет «Отшашу».
Талқылау сұрағы: «Біз бұл заттың өшіргіш екенін қалай білдік? Қандай белгілерін атадық?»
Жаңа сабаққа көшу
Мұғалім оқушылар айтқан сипаттау сөздеріне (мысалы: әдемі, қатты, төртбұрышты) сұрақ қояды:
Қандай?
Сапасын білдіретін сөздер.
Қай?
Белгісін, түрін айқындайтын сөздер.
Қорытынды: осы сұрақтарға жауап беретін сөздер сын есім болады. Бүгінгі тақырып — «Сын есімді қайталау».
Топқа бөлу және рөлдер
Орталықтарға бөлу
Оқушылар 1, 2, 3, 4 деп санап, топтарға бөлінеді.
Топ ішіндегі рөлдер
- Топ басшысы
- Уақыт өлшеуші (құмсағат арқылы)
Бүгінгі жұмыс төрт орталықта өтеді: ғылым, оқу, жазу, өнер. Әр топ жетекшісі үстел үстіндегі жабық хаттарды таңдап алады.
Орталықтармен жұмыс
I. Ғылым орталығы
Ойлау + талдау- «Қазақ тілінің бүгіні мен ертеңі» туралы ойыңды жаз.
- Сын есімге қатысты сөзжұмбақ құрастыр.
- «Қандай? Қай?» сұрақтарына жауап беретін сөздер қай сөз табына жатады?
II. Оқу орталығы
Тіл + шығармашылық- «Мен ақылды баламын» тақырыбына өлең құрастыр.
- Қарсы мәндес сын есімдер ойлап тап. Сол сын есімдерді қатыстырып сөйлем құрастыр, сын есімдердің астын сыз.
- Неліктен оларды қарсы мәндес сын есімдер деп атаймыз?
Сергіту сәті: «Жұлдызды сәт» ойыны.
III. Жазу орталығы
Жазылым + құрылым- Тіл туралы мақал-мәтелдер мен қысқа өлең жолдарын құрастыр.
- Дара сын есімдер ойлап, оларды күрделі сын есімдерге айналдыр. Дара және күрделі сын есімдерді қатыстырып сөйлем құрастыр.
- Сын есімдердің қай сөзбен байланысып тұрғанын сызбамен көрсет. Күрделі сын есімдер қалай жазылады?
IV. Өнер орталығы
Көрнекілік + сөз- «Шуақты көктем» тақырыбына сурет сал да, сурет бойынша әңгімелеп бер.
- Негізгі сын есімдер ойлап тап. Солардан туынды сын есім жаса да, сөйлем құрастыр.
- Туынды сын есімдер қалай жасалады?
Аралық белгі: алақан соғу. Уақыт өлшеушілер құмсағат арқылы уақытты қадағалайды.
V. Пысықтау
Ойын: «Менің досым қандай?»
Мақсаты — оқушылардың бір-бірінің жақсы қасиеттерін атап, жылы сөз айту арқылы достықты нығайту және сыныпта жағымды қарым-қатынас қалыптастыру.
Қолданылатын сұрақ
«Досыңды қандай сын есімдермен сипаттай аласың?»
Тілдік мақсат
Сын есімдерді орынды қолдану, мәдени сөйлеу.
VI. Қорытынды
Рефлексия сұрақтары
- «Бүгін сабақта не үйрендік?»
- «Сабақ несімен ұнады?»
Бағалау және марапаттау
Топтық жұмыс белсенділігі, жауаптың дәлдігі, тіл мәдениеті және уақытты сақтау критерийлері негізінде бағаланады. Қатысушылар мадақталып, марапатталады.
VIII. Үй тапсырмасы
Сын есімдерді қатыстырып «Көктем» тақырыбына:
- бес жолды өлең (синквейн) құрастыру, немесе
- сын есімдерге қатысты сөзжұмбақ дайындау.
Сабақ аяқталды.