Шеберлік сағатының мақсаты
«Бұлақ көрсең, көзін аш»: дарынды оқушылар апталығындағы шеберлік сағаты
Дарынды оқушылар апталығы аясында өткен шеберлік сағатының негізгі мақсаты — оқушылардың сәндік-қолданбалы өнер бұйымдарына деген сезімталдығы мен қызығушылығын ояту, әртүрлі материалдар мен маталарды ұқыпты қолдануға үйрету, қолөнер дағдыларын қалыптастыру.
Мақсаты
- Сәндік-қолданбалы бұйымдарға қызығушылық пен эстетикалық талғамды дамыту.
- Материалдарды ұқыпты пайдалану мәдениетін қалыптастыру.
- Ою-өрнек элементтері, оригами бүктеу тәсілдері және қағаздан бұйым жасау қадамдарымен таныстыру.
- Қылқаламмен сурет салу туралы қысқаша мәлімет бере отырып, шеберлікті арттыру.
Тәрбиелік мәні
- Әсемдікке, ұқыптылыққа, жинақылыққа баулу.
- Үнемшілдік пен тазалық дағдыларын нығайту.
- Сұлулықты сезіну мәдениетін қалыптастыру.
Білімділік бағыты
- Ойлау қабілетін, қиялды және шығармашылық ізденісті дамыту.
- Қол икемін, қию шеберлігін, қимыл дәлдігін жетілдіру.
- Құрал-жабдықтарды дұрыс қолдану және қауіпсіздік ережелерін сақтау.
Әдістері
- Көрнекілік пен әңгімелеу: сурет арқылы мысал келтіріп, көрсетіп түсіндіру.
- Индуктивтік тәсіл: қарапайымнан күрделіге кезең-кезеңімен көшу.
- Репродуктивтік тәсіл: оқушының өздігінен орындауына мүмкіндік беру.
- Зерттеулік тәсіл: үйлесімділікті ішінара ізденіс арқылы таңдауға жетелеу.
Шеберлік сағатының барысы
Оқушылар алдын ала дайындалған орындарда өз жұмыстарын таныстырып, тәжірибесін көрсетті. Қатысушылар төрт топқа бөлінді: «Ою-өрнек шеберлері», «Оригами шеберлері», «Қылқалам шеберлері», «Қағаз пластикасы шеберлері».
1) Ою-өрнек шеберлері
Топ мүшелері ою-өрнектің шығу тарихына қысқаша тоқталып, оның мағынасына қарай жіктелуін түсіндірді. Негізгі белгілеріне сәйкес ою-өрнек үш түрге бөлінеді:
- Ленталы өрнек
- Гүлді өрнек (шеңбер түбіндегі өрнектер)
- Торлы ою-өрнек (заттың үстіңгі бетіне тұтас салынады)
Бейнелеу белгілеріне қарай ою-өрнек көгеріс, геометриялық, ұласымды, қиял-ғажайып өрнек деп те аталады. Сондай-ақ ою-өрнектің үй тұрмысында және тоқу өнерінде кең қолданылатын түрлері атап өтілді.
Тұрмыста қолданылуының мысалдары
- Үй жиһаздарында: ойма нақышты, аралас өрнектер (кебеже, сандық, жүкаяқ).
- Текеметте: ашық түсті жамылмалы өрнектер.
- Түскиізде: қызыл мен қараға құрылған көгеріс өрнек.
- Түкті кілемдерде: алқызыл құлпырмалы өрнек.
- Алаша, басқұр, тықыр және арабы кілемдерде: геометриялық ұласымды өрнек.
Кестелеу, зерлеу, шабу, тоқыма әдістері арқылы жасалатын тұрмыстық бұйымдар мен киім-кешек өрнектері нәзіктігімен, ұтымдылығымен және көркемдігімен ерекшеленетіні де айтылды.
2) Қылқалам шеберлері
Топ мүшелері бейнелеу өнерінің мәніне қысқаша тоқталып, шығармашылықтың адам санасына әсерін түсіндірді. Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің төмендегі ойы өнердің табиғатын айқындай түседі:
«Өнерпаз қара жерге салар қайық,
Жаһаннан олар тағлым, қанат жайып.
Әр жердің тамашасын сөзбен көріп,
Жастықта сайран етер болып ғайып.»
Бейнелеу өнері өмірді көркем бейнелер арқылы баяндап, айналамыздағы дүниені тереңірек түсінуге жетелейді. Көркем туынды қабылдаушының ой-санасына, түйсік-сезіміне тікелей әсер ететіндіктен, әр адам оны әр деңгейде қабылдайды әрі мазмұнына мән береді.
Сонымен қатар бейнелеу өнері арқылы өткен өмірдің тарихына назар аударып, оны көз алдымызға елестетуге болады. Оның ерекшелігі — суретшінің өз көзімен көріп, түсінген шындығын сол сәтімен айқын көрсетуінде. Әр суретшінің жұмысы өзіндік қолтаңбасымен дараланады.
Шеберлік сағатында «Қылқалам шеберлері» берілген тақырып бойынша жұмыстарын орындап, қатысушыларға орындау барысын кезең-кезеңімен көрсетті.
3) Оригами шеберлері
Оригами — қағазды бүктеу арқылы түрлі пішін құрастыру өнері. Деректерге сүйенсек, ол алғаш қағаз ойлап табылған елде пайда болып, бастапқыда діни рәсімдерде қолданылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл өнер Еуропа мен Азияға кең тарады.
Қағаздан бұйым жасаудың шартты таңбаларын ХХ ғасырдың ортасында жапон ғалымы Акира Есидзава тәжірибеге енгізген. Алғашында тек қағаз қолданылса, бүгінгі таңда картон, үлбір материалдар, қайшы мен желім де жиі пайдаланылады.
Қазір оригами туындыларын мерекелерде, тойларда сыйға тарту дәстүрге айналып келеді. Елімізде де оригами өнеріне баулитын үйірмелер бар. Шеберлік сағатында оқушылар қағаз бүктеудің негізгі тәсілдерін көрсетіп, қонақтармен тәжірибе бөлісті.
4) Қағаз пластикасы шеберлері
Бұл топ қағазды қию және желімдеу тәсілдері арқылы мерекелік безендіруге арналған әшекей бұйым дайындау жолдарын көрсетті. Оқушылар бірлесіп, жаңа жылдық шыршаны сәндеуге лайық композиция құрастырып, материалды үнемді әрі ұқыпты қолданудың маңызын атап өтті.
Қорытынды
«Өнерлі елден өнерлі ұл мен қыз шығады» деген сөздің мәні осы шарада айқын көрінді. Оқушылардың бойындағы талант пен ынта — ең қымбат қазына. Осы өнерге деген құштарлықты өшірмей, үнемі дамытып, шабытты шыңдай берулеріне тілектеспіз.