Қарсылықты салалас құрмалас және оның жалғаулықты, жалғаулықсыз түрлерінің жасалу жолдарын меңгерту
Сабақ жоспарының үлгісі
Сабақтың тақырыбы: Қарсылықты салалас құрмалас сөйлем
Білімділік мақсаты
Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемді және оның жалғаулықты, жалғаулықсыз түрлерінің жасалу жолдарын меңгерту.
Дамытушылық мақсаты
Оқушылардың зейінін, ынтасын, қабілеттерін арттыру; ой-өрісін дамыту; білім-білік-дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсаты
Мәдениетті сөйлеуге, тазалыққа, ұқыптылыққа және сауаттылыққа тәрбиелеу.
Ұйымдастыру және ресурстар
Сабақтың түрі
Дәстүрлі сабақ.
Оқыту әдістері
- Түсіндіру
- Сұрақ-жауап
- Кітаппен жұмыс
- Проблемалық оқыту
- Талдау, жинақтау
- Жеке және топпен жұмыс
- Ситуациялық тәсілдер, үш өлшемді оқыту элементтері
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Оқулық, әдебиеттер (8-сынып)
- Карточкалар
Пәнаралық байланыс
Әдебиет.
Қосымша материалдар
- Г. Қосымова, Н. Құрманова — Қазақ тілі (8-сынып, әдістемелік нұсқау)
- Н. Оралбаева, Т. Әбдіғалиева, Б. Шалабаев — Практикалық қазақ тілі
Сабақтың барысы
-
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу
- Оқушыларды түгендеу
- Тақырып пен мақсатты хабарлау
-
2) Үй тапсырмасын тексеру
Қайталау сұрақтары:
- Себеп–салдар салалас құрмаластың жасалу жолдары қандай?
- Себеп–салдар салалас құрмалас жасайтын шылаулар қандай? Олардың мәні қандай?
- Тыныс белгілері қандай жағдайларда қойылады?
Жаттығулар тексеріледі.
-
3) Жаңа сабақ
Анықтама
Құрамындағы жай сөйлемдердің біріндегі іс-әрекет не оқиға екіншісіндегі іс-әрекетке не оқиғаға қарама-қарсы мәнде келетін салалас құрмаластың түрі қарсылықты салалас деп аталады.
Қарсылықты салалас жалғаулықты және жалғаулықсыз болып екіге бөлінеді.
Есте сақтауға
- Жалғаулықсыз түрінде көбіне үтір мен сызықша қолданылады.
- Жалғаулықты түрінде үтір жалғаулықтың алдынан қойылады.
Жалғаулықсыз қарсылықты салалас
Қарсылық мәні жалғаулықсыз беріледі; көбіне үтір, сызықша арқылы ажыратылады.
Мысал: Жәнібекке ақсақал шара толы қымызды ұсынып еді, — хан басын шайқады.
Тыныс белгісі: үтір және сызықша. Мысал: Баршагүл сәлем беріп еді, — ол қырын қарап кетті.
Тыныс белгісі: үтір және сызықша. Жалғаулықты қарсылықты салалас
Бірақ, алайда, дегенмен, сонда да, әйтсе де жалғаулықтары арқылы жасалады. Жалғаулықтың алдынан әдетте үтір қойылады.
Мысал: Күңгір дауыс құлағыма келеді, бірақ маған жауап қайтарған ешкім жоқ.
Тыныс белгісі: жалғаулықтың алдында үтір. Мысал: Әнкеш мені жіберер емес, сөйтсе де мен болмай оқуға кеттім.
Тыныс белгісі: жалғаулықтың алдында үтір. Жаттығулармен жұмыс
106-жаттығу
Берілген жай сөйлемдерге ойларыңнан қарама-қарсы мәнді жай сөйлем құрастырып, қарсылықты салалас сөйлем жасаңыздар.
107-жаттығу
Қарсылықты салаластың қай түріне жататынын анықтап, тыныс белгілерінің қойылу себептерін түсіндіріңіздер.
Жеке жұмыс
Деңгейлік тапсырмалар берілген карточкалармен жұмыс.
-
4) Жаңа сабақты бекіту
- Қарсылықты салалас дегеніміз не?
- Жасалу жолдары қандай?
- Жалғаулықты және жалғаулықсыз түрлеріне мысал келтіріңіздер.
- Тыныс белгілері қалай қойылады?
-
5) Үй тапсырмасы
Теория
Ережені жаттау.
Практика
105, 108-жаттығулар.
-
6) Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен орындалған тапсырмалары негізінде бағаланады.
Мұғалім туралы мәлімет
- Қала
- Астана
- Білім беру ұйымы
- №10 мектеп-гимназия
- Пән мұғалімі
- Төлебаева Айгүл Қошқарбайқызы (қазақ тілі мен әдебиеті)
Тақырып: «Қарсылықты салалас құрмалас сөйлем».