Мұражай үйімен таныстырып өту, мәлімет беру
Сабақ тақырыбы: Әуезов мұражайы (9-сынып)
Бұл сабақ жоспары Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылық мұрасын таныстыруға, сондай-ақ жазушының мемориалдық мұражай-үйіне шолу жасауға арналған. Құрылымы нақты, кезең-кезеңімен ұйымдастырылған, оқушының ойлау, сөйлеу және зерттеу дағдыларын дамытуға бағытталған.
Сабақтың мақсаты
-
Білімділік
М. Әуезовтің өмірімен танысу, М. Әуезов мұражайына шолу жасау. Мұражай-үй туралы мәлімет беру және негізгі ерекшеліктерін таныстыру.
-
Дамытушылық
Өзіндік тұжырым мен пікір айту дағдыларын қалыптастыру, сөйлеу мәдениетін дамыту, ұйымшылдық, ізденімпаздық және еңбекқорлық қасиеттерін жетілдіру.
-
Тәрбиелік
Қазақ халқының ұлы жазушысы Мұхтар Әуезов туралы білімді тереңдету, шығармаларын тануға және құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың ресурстары мен форматы
- Көрнекілігі
- Интербелсенді тақта, стикерлер, «Тілек ағашы»
- Сабақтың түрі
- Аралас
- Әдіс-тәсілдері
- Сұрақ–жауап, түсіндіру, «түртіп алу» стратегиясы
- Пәнаралық байланыс
- Әдебиет, тарих
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу.
- Әнұран орындау.
- Оқушыларды түгелдеу.
- «Шаттық шеңбері»: білім шыңына бірге жету үшін шеңберге тұрып, бір-бірімізге игі тілектер айтамыз.
II. Үй тапсырмасына шолу
Өтілген тақырыптар бойынша сұрақ–жауап жүргізіледі:
- Мұражай дегеніміз не?
- Онда нелер болады?
- Мұражайдың қандай түрлері бар?
- Неологизм сөздер дегеніміз не? Мысал келтіріңдер.
- Қос сөздер дегеніміз не? Мысал келтіріңдер.
- Біздің қаламызда қандай мұражайлар бар?
- «Мұражай» сөзіне морфологиялық талдау жасаңыз.
Топқа бөлу тапсырмасы
Оқушылар қос сөздер мен неологизмдер арқылы 2 топқа бөлінеді. Әр оқушы мұғалімнен берілген сөзді алып, аударып, қандай сөз екенін анықтайды.
III. Жаңа сабақты түсіндіру
1) Жазушы өмірінен мәлімет
Интербелсенді тақта арқылы М. Әуезов туралы мәтін ұсынылады. Оқушылар оны оқып, аударады, негізгі деректерді дәптерлеріне «түртіп алу» тәсілімен қысқаша жазып алады.
2) М. Әуезовтің мұражай-үйіне виртуалды саяхат
Интербелсенді тақта арқылы мұражай кеңістігімен таныстыру жүргізіледі: бөлмелердің мазмұны, экспонаттар, қор мен мұрағат материалдарының маңызы түсіндіріледі.
Жаңа сөздермен жұмыс
Оқушылар сөздерді дәптерге жазып алады:
- Қаулы
- постановление
- Есте қалдыру
- запомнить
- Мағлұмат
- информация
- Қолжазба
- рукопись
- Нұсқа
- вариант
- Қор
- фонд
- Мұрағат
- архив
- Түпнұсқа
- оригинал
Мәтінмен жұмыс және сергіту
Мәтінмен жұмыс
Мәтін екі топқа бөлініп беріледі. Оқушылар оқиды, аударады және мазмұнын қысқаша жеткізеді.
Сергіту сәті
Оқушылар орындарынан тұрып, музыка ырғағымен қысқа қимыл-қозғалыс жаттығуын орындайды.
Дәптермен жұмыс
1) Диалогті толықтырыңдар
- 1) ________ — Мұражай 1963 жылы М. О. Әуезовті мәңгі есте қалдыру мақсатында ашылған.
- 2) ________ — Ол жазушының соңғы он жыл бойы тұрған үйінде орналасқан.
- 3) ________ — Онда жазушының өмірі мен шығармашылығы туралы мағлұмат беретін бөлмелер бар.
- 4) ________ — Әуезов мұражайы жазушының әдеби мұрасын жинау, жариялау және зерттеу жұмыстарын жүргізеді.
- 5) ________ — Әуезовтің жеке мұрағатында оның шығармаларының түпнұсқалары толық сақталған.
2) Синонимдерін жазыңдар
Берілген сөздер: мағлұмат, қаламгер, дүние жүзі, бейнелеу, негізгі, өмір.
3) Жұрнақ жалғап сын есім жаса, сөз тіркестерін құрастыр
Берілген сөздер: ғылым, мәдениет, тарих, әдебиет, мемориал, дүние жүзі, өнер.
IV. Сабақты қорытындылау
«Мұражайда адам өзін қалай ұстауы керек?» деген сұрақ аясында пікірталас ұйымдастырылады:
1-топ
Мұражайда не істеуге болады? (әдеп, мәдениет, ереже сақтау)
2-топ
Неге тыйым салынады? (тыныштық, экспонатқа қол тигізбеу, тәртіп)
V. Бағалау
Оқушылар әр топтың белсенділігі мен тапсырмаларды орындау сапасына қарай бағаланады.
VI. Үй тапсырмасы
«М. Әуезов үйі ғылыми мұражайы» туралы қосымша дерек жинап, шағын зерттеу жүргізіп, баяндама жазып келіңдер.
Кері байланыс
Оқушылар бүгінгі сабақтан алған әсері мен пікірін стикерге жазып, «Тілек ағашына» іледі.
Автор туралы мәлімет
Титов атындағы №20 мектеп-гимназиясының қазақ тілі пәнінің мұғалімі: Үмірбекова Камила Сахановна.