Оқушылардың тапсырмаларын тексеру
Сабақтың жүрісі
Бұл сабақта мәтінмен жұмыс жасау, пікір алмасу және шығармашылық тапсырмалар арқылы оқушылардың түсіну деңгейі мен ойлау дағдылары дамытылады. Үдеріс кезең-кезеңімен ұйымдастырылып, әр бөлім нақты мақсатқа бағындырылады.
І. Ұйымдастыру
Сабаққа назар аудару, жұмысқа бағыттау және бастапқы белсенділікті арттыру.
ІІ. Жаңа сабақ
Тақырыпты ашу, мәтінді талдау, топтық тапсырмалар мен қорытынды сұрақтар.
І. Ұйымдастыру бөлімі
1) Қызығушылықты ояту: «Бағдаршам» ойыны
Оқушылардың үй тапсырмасына дайындық деңгейін анықтау үшін «Бағдаршам» әдісі қолданылады.
-
Жасыл: сабаққа толық, жақсы дайын.
-
Сары: дайындалған, бірақ өзіне сенімсіз.
-
Қызыл: дайындық жеткіліксіз.
2) Үй тапсырмасын тексеру: шығарма
Тақырып: «Егер көрінбейтін адамға айналып кетсең, не істер едің?» Шығарманы 5–6 оқушы оқиды, қалғандары мазмұн мен ой жүйесін тыңдап бағалайды.
Қайталау сұрақтары
- Өткен сабақта қандай тақырыппен таныстық?
- Әңгімедегі адамның ұры екенін қайдан байқадық?
Оқушылардың сезім мүшелері арқылы қабылдауын дамыту мақсатында дыбыс тыңдатылады: аудиодан түйенің үні беріледі.
Сұрақ
Бұл ненің дыбысы?
Жауап
Түйе
Кейін оқушылар түйеге қатысты атаулар бойынша топтарға бөлінеді.
ІІ. Жаңа сабақ
1) «Топтастыру» стратегиясы: түйе туралы мәлімет
Түйенің қолға үйретіліп, түлік қатарына қосылғанына біздің дәуірімізге дейін шамамен 5 мың жыл болғаны айтылады. Содан бері түйе шөлейт өңірлерде өмір сүретін халық үшін ең қолайлы көлікке айналды.
Түйенің негізгі шыққан жері ретінде Солтүстік Америка аталады. Қазіргі кезде түйе түрлері Африкада, Орта Азияда, Батыс Азияда және Америка құрлығының кей аймақтарында кездеседі.
Түйенің екі түрі бар: қос өркешті және нар (жалғыз/сыңар өркешті).
2) Автор туралы: Мамытбек Қалдыбаев
Өмірбаяны
- 1939 жылы 9 наурызда Оңтүстік Қазақстан облысы, Төлеби ауданы Қызылжалау ауылында туған.
- Шымкенттегі техникалық училищені, педагогика институтының филология факультетін бітірген.
- Жамбыл облысы, Қордай ауданында мұғалім болған.
- 1964–1965 жылдары әскер қатарында қызмет еткен.
Еңбек жолы және еңбектері
- 1970–1978 жылдары Алматы облыстық «Жетісу» газетінде қызмет атқарған.
- Кейін «Мәдениет және тұрмыс» журналында еңбек еткен.
- Қазақ мемлекеттік университетінде оқытушы, филология ғылымдарының кандидаты.
- Кітаптары: «Қанат қақты», «Ол неге ұялды», «Айна», «Мерей», «Ақжайық әуендері», «Ай туып келеді», «Жолдар шақырады», т.б.
- Алматы қаласында тұрады.
3) Кітаппен жұмыс: Джиксо әдісі
Мәтін «Джиксо» (ұжымдық оқыту) әдісімен оқылады: әр топ өз бөлігіне жауап береді, кейін мазмұн біріктіріледі. Оқу тізбектей жүргізіледі.
4) Дәптермен жұмыс: топтық тапсырмалар
1-топ
Түйе жейтін шөптердің атауын тауып жазу
Мысалдар: жусан, изен.
- Бұл өсімдіктер қандай жерлерде өседі?
- Берілген сөздер сөйлемнің қай мүшесі бола алады?
2-топ
Мәтіннен жер-су атауларын тауып жазу
Мысалдар: Бозоба, Сарапан, Тасқұдық.
- Бұл қандай жерлер болуы мүмкін?
- Неліктен олай ойлайсыңдар?
3-топ
Мәтінге сүйеніп, үлекке сипаттама жазу
Тірек сипаттар: қорқуды білмейтін, айбатты, батыл, жалғыз өркешті, нардың бурасы.
Осы сөздер арқылы шағын сипаттама мәтін құрастырылады.
4-топ
Мүлкібай атаның бейнесін ашатын тіркестерді теріп жазу
Мысал тіркестер: қоржиған, кіп-кішкентай, әп-арық.
- Бұл сөздер кейіпкердің нені сипаттайды (жүрісі, бет-әлпеті, түр-тұлғасы)?
- Осыған сүйеніп, «портрет» ұғымына анықтама беріп көріңдер.
5) Теориялық бөлім: «Портрет» туралы
Оқушылар сызба (кластер) арқылы ереже шығарады: портреттің қандай белгілері бар, кейіпкердің сыртқы бейнесі қалай беріледі, сипаттауда қандай сөздер мен тіркестер қолданылады.
Сергіту сәті
«Нар идірген» күйін тыңдай отырып, әр оқушы өз портретін салады да, көршісіне тапсырады.
Ой толғаныс: постер қорғау
«Түйе туралы не білеміз?» тақырыбында ойларын қағазға жинақтап, топ болып постер қорғайды.
Ой қозғау: сұрақтармен жұмыс
- Үлек дегеніміз не?
- Балалар Мүлкібай атамен бірге қайда және не үшін барды?
- Балалар неден және неге қатты қорықты?
- Егер Мүлкібай ата бармаған болса, не болар еді?
- Әңгіменің соңғы сөйлемі қандай қорытынды жасауға жетелейді?
ІІІ. Сабақты қорытындылау
Кері байланыс
- Бүгінгі сабақ ұнады ма?
- Тақырыпты қаншалықты түсіндік?
Тақтадағы смайлик жанындағы шкалаға әр оқушы өз белгісін (дөңгелекше) жапсырады.
Үй тапсырмасы
- Мәтінді түсініп оқу.
- Түйе туралы қосымша мәлімет жинау.
Бағалау
Оқушылардың қатысуы, топтық жұмыс нәтижесі және жауаптарының дәлдігі бойынша жүзеге асырылады.