Компьютердің пайдасы

Сайыстың мақсаты мен форматы

Тақырып

«Тапқыр достар» — информатика пәні бойынша ақыл-ой, зерделі ойын-сайыс.

Мақсаты

  • Білімділік: оқушылардың информатикадан алған білімдерін сарапқа салу.
  • Дамытушылық: тапқырлыққа баулу, зейінін, ой-өрісін, белсенділігін дамыту, білімге құштарлығын арттыру.
  • Тәрбиелік: өз біліміне сенімін нығайту, қиындықты жеңе білуге тәрбиелеу.

Түрі

Ақыл-ойға негізделген зерделі ойын.

Бағалау қағидасы: әр кезеңде ұпай жиналады; нақты, ойланып жауап берген топ «Нағыз тапқырлар» атағына жақындай түседі.

Кіріспе сөз

Елбасының «Қазақстан–2030» жолдауы — егемендіктің кілтін ұстайтын жастардың жарқын болашағына бастайтын үлкен бағдар. ХХІ ғасырдың білімді, ойлы ұрпағы ретінде бұл жоспарды іске асырып, еліміздің дамуына үлес қосатын — өздерің.

Қазақстанның болашағы — білімді ұрпақтың қолында. Бүгін сендер информатика пәнінен алған білімдеріңді ұшқыр оймен, дәлелді жауаппен және шешен сөзбен көрсетесіңдер.

Сайысқа қош келдіңіздер!

Ойын 7 айналымнан тұрады. Әр айналымда сүрінбей, ойланып, нақты жауап берген топ жеңіске бір қадам жақындайды.

Талабы

Жылдамдық + дәлдік

Негіз

Информатика білімі

Құндылық

Ынтымақ, жауапкершілік

Нәтиже

«Нағыз тапқырлар» атағы

Шақыру: «Келіңдер, келіңдер! Біріңе-бірің еріңдер. Біліміңді тексеріп, ойынға қатысып көріңдер!»

Топтар таныстырылымы

1-топ — «Компьютер»

Топ басшысы тағайындалады.

Команда

Ұраны

Тетікті бассаң алаңсыз,
Жазамыз қалам-қағазсыз.
Әрқашанда тездетіп,
Есепке шешім табамыз!
Бүгінгі жеңіс біздікі,
Бауырым, принтер — ұмытпа!

2-топ — «Принтер»

Топ басшысы тағайындалады.

Команда

Ұраны

Компьютермен енеміз,
Қағазға басып береміз.
Бәйгеге түсіп жарыспай,
Жүйріктің бағы жана ма?

«Бұл бәйге — ойдың бәйгесі. Кім жүйрік ойға, сол алда!» — дей отырып, алғашқы кезеңді бастаймыз.

Сайыс жоспары: 7 айналым

  1. 1) Бәйге жарысы

    Жылдам сұрақтар. Әр дұрыс жауапқа — 1 ұпай. Жауап болмаса, «келесі» деп өткізу керек.

  2. 2) Жүйрік болсаң, озып көр

    Тор көздегі сұрақтарға жауап беру арқылы ұпай жинау.

  3. 3) Тапқыр болсаң, тауып көр

    Конверттегі батырмалар мен құралдардың қолданылуын атау. Әр дұрыс жауапқа — 5 ұпай.

  4. 4) Сен — маған, мен — саған

    Топтар бір-біріне сұрақ қойып, жауап береді. Әр дұрыс жауапқа — 5 ұпай.

  5. 5) Жеті жұрттың тілін біл (Полиглот)

    Жауапты қазақша, орысша, ағылшынша айтуға болады: 1 тіл — 5, 2 тіл — 10, 3 тіл — 15 ұпай.

  6. 6) Кім епті, еркін ойлы?

    Сөздерді жұмбақтап, ыммен түсіндіру. Әр дұрыс табылған сөзге — 1 ұпай.

  7. 7) Көкпар (ой-толғау)

    Қарама-қарсы пікірлер: қолдаушы және қарсы тарап. Тақырыптар: «Компьютердің пайдасы» және «Компьютердің зияны».

1-айналым: Бәйге жарысы (лездемелі сұрақтар)

«Принтер» тобына

  1. 1. Белгілі бір атпен сақталатын ақпараттар жиыны — файл.
  2. 2. Windows-та өшірілген файлдар қайда жіберіледі? — Себет.
  3. 3. Ақпараттық процестерді зерттейтін ғылым — информатика.
  4. 4. Компьютердің басты бөлігі, «миы» — процессор.
  5. 5. «Алгоритм» атауы кімнің есімімен байланысты? — Әл-Хорезми.
  6. 6. Монитор мен адамның арақашықтығы — 60–70 см.
  7. 7. 1 Мегабайтта қанша килобайт бар? — 1024.
  8. 8. Буып-түйілген файл — архив.
  9. 9. Енгізу операторлары — read, readln.
  10. 10. Экранда жыпылықтап тұратын тік сызықша — курсор.
  11. 11. Паскальдағы айнымалы шама — var.
  12. 12. Сол жақтан бір символды өшіру пернесі — Backspace.
  13. 13. Қағаздағы көріністі экранға түсіретін құрылғы — сканер.
  14. 14. Паскальда операторлардың басталуы мен аяқталуын білдіретін сөздер — begin, end.
  15. 15. Integer — бүтін сан.

«Компьютер» тобына

  1. 1. Файлдар жиыны — папка.
  2. 2. Электрондық кестелерге арналған Microsoft Office бағдарламасы — Excel.
  3. 3. Вирустың кері әсерін жоятын бағдарлама — антивирус.
  4. 4. Паскаль тілін енгізген — Никлаус Вирт.
  5. 5. Ақпараттық процестерді жүзеге асыратын негізгі құрал — компьютер.
  6. 6. Паскальдағы тұрақты шама — const.
  7. 7. Windows сөзінің аудармасы — терезе.
  8. 8. 8 биттен тұратын өлшем бірлік — байт.
  9. 9. Шығару операторлары — write, writeln.
  10. 10. Бір-бірімен байланыстырылған компьютерлер жиыны — желі.
  11. 11. Оң жақтан бір символды өшіру пернесі — Delete.
  12. 12. Дүниежүзілік ғаламдық тор — интернет.
  13. 13. ЭЕМ дамуы неше буыннан тұрады? — 5.
  14. 14. Алгоритм командаларының басталуы мен аяқталуы — басы, соңы.
  15. 15. Real — нақты сан.

2-айналым: «Жүйрік болсаң, озып көр» (тор көз тапсырмалары)

Қатысушылар тор көздегі сұрақтарға жауап беріп, ұпай жинайды. Төмендегі сұрақтар үлгі ретінде берілген.

40 ұпай

Жоғары деңгей
  • Компьютердің атасы — Чарльз Бэббидж.
  • Компьютердегі барлық жүйелер мен бағдарламаларды басқарып, адам мен компьютер байланысын қамтамасыз етеді — операциялық жүйе.
  • Монитор экранындағы бір нүкте — пиксель.

30 ұпай

Орта деңгей
  • Планшеттік, барабандық, қолмен істейтін болып бөлінеді — сканер.
  • Желі арқылы хабарламалар алмасу жүйесі — электрондық пошта.
  • Принтердің түрлері — бүріккіш, лазерлік, матрицалық.

20 ұпай

Негізгі деңгей
  • ДК-дің минималды құрамы — жүйелік блок, монитор, пернетақта.
  • CD-R мен CD-RW айырмашылығы: бір рет жазу және көп рет жазу.
  • «Сыйлық» сұрағы — қосымша ұпайға мүмкіндік.

3–4-айналым: Тапқырлық және өзара сұрақ

3) «Тапқыр болсаң, тауып көр»

Конвертте жасырылған батырмалар мен құрал-саймандардың не үшін қолданылатынын атау керек.

Бағалау: әр дұрыс жауапқа 5 ұпай.

4) «Сен — маған, мен — саған»

Топтар бір-біріне алдын ала дайындаған сұрақтарын қойып, жауап береді.

Бағалау: әр дұрыс жауапқа 5 ұпай.

5-айналым: «Жеті жұрттың тілін біл» (Полиглот)

Бұл кезеңнің ерекшелігі — жауапты бірнеше тілде айту. Қазақ, орыс, ағылшын тілдерін қолдана алсаң, ұпайың еселенеді.

1 тіл

5 ұпай

2 тіл

10 ұпай

3 тіл

15 ұпай

  1. 1. Белгілі бір нәрсе туралы таңбалар мен сигналдар түрінде берілетін мәліметтер тобы — ақпарат / информация / information.

  2. 2. Сақталған құжатты ашу командасы — Файл–Ашу / Файл–Открыть / File–Open.

  3. 3. Windows дегеніміз не? — ОЖ / операционная система / operating system.

  4. 4. Нұсқағыш құрылғы — тышқан / мышь / mouse.

  5. 5. Қажет емес символды алып тастау пернесі — өшіру / удалить / delete.

  6. 6. Өшірілген файлдар уақытша жиналатын орын — себет / корзина / recycle bin.

  7. 7. Экрандағы төртбұрышты аймақ — терезе / окно / window.

  8. 8. Аз ғана жад қажет ететін шағын мәтіндік редактор — блокнот / блокнот / notepad.

  9. 9. «Бір сарайда тұрады екен, бес атаның балалары…» — пернетақта / клавиатура / keyboard.

  10. 10. Биологияда паразит, информатикада өлшем бірлік — бит / бит / bit.

6-айналым: «Кім епті, еркін ойлы?» (ыммен түсіндіру)

Шарты: берілген сөздерді ым-ишарамен түсіндіріп, қарсы топ табуы керек. Әр дұрыс табылған сөзге — 1 ұпай.

I топқа

модем веб-камера флешка тышқан процессор Enter интернет себет Пуск Word

II топқа

кактус сканер диск пернетақта компьютер CapsLock электрондық пошта колонка Paint монитор

7-айналым: «Көкпар» және көрермендермен ойын

Ой-толғау (пікірсайыс)

Қарама-қарсы пікірлер: қолдаушы және қарсы тарап.

  • «Компьютердің пайдасы»
  • «Компьютердің зияны»

Көрермендермен ойын

1) «К» әрпінен басталатын информатикалық сөздер

компьютер, картридж, клавиатура, кактус, ксерокс, кбайт, калькулятор, компакт-диск, курсор, көшіру (копировать), контур, курсив.

2) «Сөз тапқанға қолқа жоқ»

Шарты: сұраққа тек берілген әріптен басталатын сөзбен жауап беру.

  1. 1. Сенің атың кім?
  2. 2. Жасың нешеде?
  3. 3. Ең жақсы көретін тамағың?
  4. 4. Мектебің қалай аталады?
  5. 5. Таңертең не жедің?
  6. 6. Фамилияң қалай?
  7. 7. Нешінші сыныпта оқисың?
  8. 8. Мектепке немен келесің?
  9. 9. Түнде аспанда не болады?
  10. 10. Қандай пәнді ұнатасың?

Қорытынды және марапаттау

Әділқазылар алқасы қорытынды шығарады: қай топтың жауабы толық, дәл әрі тиянақты болғанын анықтайды.

«Қазылар орнықтырар әділдікті,
Кімдердің жауаптары кәміл шықты?
Білім мен тапқырлықты көрсеткен —
Жеңіске жетер дейміз нағыз мықты!»

«Қазақстанның болашағы — білімді ұрпақта» демекші, бүгінгі білім — ертеңгі байлық. Сондықтан білім алудан, оқып-үйренуден жалықпайық.

Марапаттау кезеңі

Сөз кезегі әділқазыларға беріледі.