Қазақша рефераттар

Электрондық поштаның құрылысымен таныстыру

Сабақтың мақсаттары

Білімдік

  • Интернет туралы білімді толықтыру арқылы электрондық пошта ұғымын түсіндіру.
  • Электрондық поштаның құрылымымен, мүмкіндіктерімен және негізгі элементтерімен таныстыру.

Дамытушылық

  • Алған білімді практикада және күнделікті өмірде өз бетімен қолдануға дағдыландыру.
  • Интернет мүмкіндіктерін тиімді пайдалануды қалыптастыру.
  • Есте сақтау қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

  • Шапшаңдыққа, достыққа, ұйымдастырушылыққа тәрбиелеу.
  • Басқаның пікірін тыңдап, өз ойын анық жеткізу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ құрылымы

Стратегиялар

БББ (Білемін — Білгім келеді — Білгенім), ЖЕГСО-1

Ұйымдастыру

Сәлемдесу, тексеру, аудитория тазалығы, сабаққа дайындық, 5 топқа бөлу

Ұйымдастыру кезеңі

Мұғалім әрекеттері

  • Студенттермен амандасу, қатысуды тексеру.
  • Аудитория тазалығын бақылау.
  • Сабаққа дайындықты қадағалау.
  • Сабақтың барысымен таныстыру.
  • Студенттерді 5 топқа бөлу.

Нәтиже

Оқу үдерісі ұйымдасқан түрде басталып, топтық жұмысқа қолайлы орта қалыптасады.

Ескерту: бұл сабақта топтық талқылау және тәжірибелік әрекеттер негізгі рөл атқарады.

Үй тапсырмасын тексеру

Алдыңғы тақырып бойынша білімді нақтылау үшін сұрақ-жауап жүргізіледі:

  1. Интернет дегеніміз не?
  2. Интернеттің қандай құжаттарын білесіз?
  3. Web-беттер дегеніміз не?
  4. Гипертекст дегеніміз не және гипертекстің гипермедиадан айырмашылығы қандай?
  5. Internet Explorer қызметін қалай жылдамдатуға болады?
  6. Интернет желісінен файлдарды қалай көшіреміз?
  7. Қандай интернет файлдарда вирустар болуы мүмкін?
  8. Интернеттің қандай қызметтерін білесіз?
  9. Интернетті пайдаланудың негізгі себебі неде?
  10. Браузер қандай қызмет атқарады?

Жаңа материал: Электрондық пошта

Сабақ БББ стратегиясы бойынша ұйымдастырылады: Білемін → Білгім келеді → Білгенім. Сонымен қатар, СТО технологиясы аясында ЖЕГСО-1 стратегиясы қолданылады.

Электрондық пошта деген не?

Электрондық пошта — Интернеттегі ең маңызды ақпараттық ресурстардың бірі. Ол жаппай қолданылатын электрондық коммуникация құралы ретінде мәтіндік хабарламалармен қатар сурет, бейне, дыбыс, бағдарламалар және басқа файлдарды әлемнің кез келген нүктесіне бірнеше минут ішінде жеткізе алады.

Негізгі ерекшелігі: жылдамдық. Телефон сияқты тез, бірақ адресаттың сол сәтте онлайн болуы міндетті емес.

Қалай жұмыс істейді?

  1. Пайдаланушы хатты пошта бағдарламасында немесе мәтіндік редакторда дайындайды.
  2. Жөнелту бағдарламасы хатты жөнелтуші пошталық серверге жібереді.
  3. Жөнелтуші сервер хатты адресаттың пошталық серверіне жеткізеді.
  4. Арнайы қызмет хаттарды сұрыптап, пайдаланушы жәшігіне түсіреді.

Хабарламаны сақтауға, бірнеше адамға бірдей жіберуге және қайта жолдауға болады.

Электрондық пошта жүйесінің бөліктері

Қолданушы агенті

Хатты оқуға және жаңасын құрастыруға мүмкіндік береді.

Тасымалдау агенті

Мәліметті бір компьютерден екіншісіне жеткізеді.

Жеткізу агенті

Хабарламаны алушының пошта жәшігіне түсіреді.

Жұмыс істеу үшін қажетті шарттар

  • Модем немесе пошталық сервері бар жергілікті желіге қосылым.
  • Компьютерде электрондық пошта протоколдарын қолдау (әдетте TCP/IP орнатулы болуы керек).
  • Пошталық қызметті операциялық жүйені орнату кезінде немесе кейін қосымша орнатуға болады.

Пошта жәшігін қалай құруға болады?

  1. Қай пошталық серверді пайдаланатыныңызды таңдаңыз.
  2. Сол серверде пошта атауын және құпия сөзді енгізіп, тіркеуден өтіңіз.
  3. Пошта жәшігі құрылғаннан кейін пошта бағдарламасын (мысалы, Outlook Express) баптаңыз.

Электрондық пошта адресі желідегі адреске ұқсайды: umutker@hotbox, psk_2004@mail.

Электрондық хабарламаның негізгі элементтері

Кімге: қабылдаушының электрондық мекенжайы.

Көшірме (Cc): хат көшірмесін алатын басқа адресат.

Жасырын көшірме (Bcc): көшірме жіберіледі, бірақ басқа адресаттар оны көрмейді.

Тақырып: хаттың қысқаша мазмұны (іздеу мен сұрыптауда маңызды).

Біріктіру (тіркеме): файлдарды (сурет, дыбыс, құжат, бағдарлама) тіркеу.

Хат мәтіні: хабарлама жазылатын негізгі өріс.

Практика: хат жазу, қабылдау және басқару

Келген хатты қарап шығу (Outlook Express)

  1. Келетін (Входящие) қалтасын ашыңыз.
  2. Поштаны жеткізу батырмасын басыңыз.
  3. Хат бірден келмеуі мүмкін; кейде бірнеше минут қажет.
  4. Хатты шертіп оқыңыз; екі рет шертсеңіз, жаңа терезеде ашылады.

Мекенжайлық кітапқа контакт қосу

  1. Құралдар → Мекенжайлық кітап бөлімін ашыңыз.
  2. Мекенжай жасау пәрменін таңдаңыз.
  3. Аты-жөні және қажет өрістерді толтырыңыз.
  4. Электрондық пошта мекенжайын енгізіңіз.
  5. Қосу, кейін Жарайды батырмасын басыңыз.

Жауап беру және қайта жөнелту

Жауап беру: «Жауап қайтару» батырмасын басыңыз. Кімге өрісі автоматты толтырылады, ал тақырыпта Re: белгісі пайда болады.

Қайта жөнелту: «Қайта жөнелту» батырмасын басыңыз. Тақырыпта Fw: белгісі көрсетіледі; қажет болса, жаңа адресатты енгізіп, «Жөнелту» батырмасын басыңыз.

Файл тіркеу

Хатқа файл қоса салу үшін Outlook Express бағдарламасында Тіркеу пәрменін қолданыңыз: файлды таңдаңыз → тіркеңіз → файл атауы Біріктіру жолында көрінеді.

Маңызды: көптеген пошталық жәшіктерде тіркеме көлеміне шектеу қойылады.

Электрондық хат жазу әдебі (E-mail etiquette)

Негізгі ережелер

  • Хатқа әрдайым тақырып жазыңыз — ол іздеу мен сұрыптаудың негізгі кілті.
  • Егер 1 тәулік ішінде жауап бере алмасаңыз, қысқа растау жіберіңіз: «Рахмет, хатыңызды алдым. Міндетті түрде кейінірек жауап беремін.»
  • Талқылау бағыты өзгерсе, тақырыпты да өзгертіңіз; қажет болса, жаңа мәселені жаңа хаттан бастаңыз.
  • Хатты мақсатқа сай қысқа әрі нұсқа ұстаңыз, тақырыптан ауытқымаңыз.

Оқылымдылық және қауіпсіздік

  • Бүкіл мәтінді бас әріппен жазбаңыз; маңыздылықты бірнеше сөзді ғана ерекшелеу арқылы көрсетіңіз.
  • Ұзақ сөйлемдерден қашып, мәтінді қысқа абзацтар мен тақырыпшаларға бөліңіз.
  • Грамматикалық сауаттылыққа мән беріңіз: сауатсыз мәтінді оқу қиын.
  • Құпия деректерді (мысалы, банк картасының нөмірі) хатта жіберуге сақ болыңыз: хабарламаны үшінші тарап ұстап қалуы мүмкін.

Хатты сәндеу туралы

Егер хатты безендіру (жуан, курсив, қаріп, фон және т.б.) қолданылса, алушының бағдарламасы оны дұрыс көрсете алатынына көз жеткізіңіз. Көптеген жүйелер әлі де қарапайым мәтінді ғана қолдайды.

Outlook Express-та безендіру

«Жасау» бөлімінде пішімдеу параметрлерін таңдап, өң, сурет, түс және дыбыс секілді мүмкіндіктерді қолдануға болады.

Көңіл күй нышандары

Кейде хабарламаға эмоцияны қысқа белгілермен беруге болады: :) жымию, :D өте күлкілі, :( көңілсіз.

Web-поштамен жұмыс істеу

Outlook Express-тен бөлек, браузер арқылы қолданылатын web-пошта қызметтері бар. Төменде пошта сервері интерфейсіне тән негізгі бөлімдер берілген.

Кіру

Логин мен құпия сөзді енгізесіз. Құпия сөз ұмытылса, жүйе оны тіркеу кезінде көрсетілген сақтық пошта жәшігіне жібереді (әдетте «Құпия сөзді ұмыттыңыз ба?» сілтемесі арқылы).

Негізгі мәзір

  • Жаңа хат — жаңа хабарлама қалыбын ашады.
  • Қалталар — inbox (келетін), outbox (кететін) және т.б.
  • Баптаулар мен сүзгілер — пошта жұмысын теңшеу.
  • Шығу — жұмысты дұрыс аяқтау.

Хат тізімі бағандары

  • Status — оқылған/оқылмағанын көрсетеді.
  • From — жіберуші (қолтаңба/аты).
  • Subject — хат тақырыбы.
  • Қосымша: көлемі, күні, уақыты.

Жаңа хат жазу

Өрістерді толтырыңыз: Қабылдаушы, Тақырып, қажет болса Көшірме және Жасырын көшірме.

Төменгі өріске хат мәтінін енгізіп, Жөнелту батырмасын басыңыз. Қызмет терезесінде нәтиже көрсетіледі: жасыл — сәтті, қызыл — сәтсіз.

Жұмыс аяқталған соң пошта жәшігінен Шығу арқылы шығып, интернет қосылымын ажырату ұсынылады.

Microsoft Outlook Express: баптау қадамдары

Есептік жазба қосу

  1. Сервис → Учетные записи мәзірін ашыңыз.
  2. Пошта бөлімі → Қосу → Пошта.
  3. Шеберде аты-жөніңізді енгізіңіз, кейін электрондық пошта адресін жазыңыз.

Серверлер мен хаттамалар

  • Кіріс пошта хаттамасы ретінде бұрын POP3 жиі қолданылды, ал қазір көптеген серверлер IMAP ұсынады.
  • Шығыс пошта хаттамасы әдетте SMTP.
  • Жүйеге кіру үшін логин және құпия сөз енгізіледі.

Логин ретінде көп жағдайда толық адрес қолданылады (мысалы, zhumash_83@mail), ал құпия сөз — пошта жәшігіне берілген пароль.

Қосымша баптау (SMTP авторизациясы)

  1. «Учетные записи» терезесіне қайта кіріп, құрылған пошталық есептік жазбаны белгілеңіз.
  2. Свойства бөлімін ашыңыз.
  3. Қолданушының растауы (SMTP authentication) параметрін қосыңыз.
  4. Кіру деректерін (толық логин және құпия сөз) көрсетіп, OK басыңыз.

Осы тәсілмен бірнеше пошталық серверді де баптауға болады; хат жіберерде қажетті есептік жазбаны таңдайсыз.

Бекіту, қорытындылау және бағалау

Бекіту: «Атырау қаласына саяхат»

Бекіту сабағы «Атырау қаласына саяхат» форматында ұйымдастырылады: студенттер PowerPoint-та ұсынылған зәулім ғимараттардың бірін таңдайды. Таңдалған «ғимаратқа кіру» үшін сұрақтарға жауап береді.

Қорытындылау

  • БББ стратегиясы бойынша «Білгенім» бөлігін толтыру.
  • Негізгі ұғымдарды жинақтап, кері байланыс алу.
  • Бағалау: топ басшысы топ мүшелерінің қатысуын ескере отырып бағалайды.

Бекіту сұрақтары

  1. Пошта дегеніміз не?
  2. Электрондық хаттың құрылымын көрсетіңіз.
  3. Электрондық пошта арқылы файлдарды қалай жіберуге болады?
  4. Электрондық поштаны құру барысын түсіндіріңіз.
  5. Электрондық адрестің схемасын көрсетіңіз.
  6. Электрондық поштаға тіркелу жолын түсіндіріңіз.
  7. Келген хатты оқу үшін қандай әрекеттер орындалады?
  8. Поштадағы файлды қалай көшіріп алуға болады?
  9. Логиннің жазылу схемасын атаңыз.
  10. Құпия сөз (пароль) не үшін қажет?

Келесі сабақта Атырау қаласының басқа да ғимараттарымен танысу жалғасады.

Үй тапсырмасы

  • Әр оқушы жеке электрондық пошта жәшігін құрып, мұғалімге хат жолдайды.
  • Өтілген тақырып бойынша дайындалып келу.
  • Қосымша мәліметтер мен деректер іздеу.