Қазақша рефераттар

Қызылорда облыстың тарихына тоқталу

Сабақ тақырыбы

Ақ күріш — аймақ. Сабақ мазмұны күріштің шығу тарихын, өсірілу ерекшелігін және Қызылорда өңірімен байланысын таныстыруға бағытталады.

Мақсат 1

Бағалы астық дақылы туралы білімді кеңейту: күріштің шығу тарихы, отаны және ақ күріштің атасы Ы. Жақаев туралы мәлімет беру.

Мақсат 2

Дәнді дақылдар туралы түсінікті тереңдету, шығармашылық жұмысқа белсенділікті арттыру.

Мақсат 3

Күрішшілер еңбегін бағалауға және құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақ ресурстары

Көрнекіліктер

  • Қазақстанның физикалық картасы
  • Дәнді дақылдардың гербарийі
  • Үлестірме карточкалар

Техникалық құралдар

Интерактивті тақта.

Әдістер

  • Топтастыру
  • Бес жолды өлең
  • Эссе

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі, биология, география, тарих.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Амансың ба, Жер-ана,
Амансың ба, алтын күн,
Амансың ба, достарым,
Сәлем бердік сіздерге.

Қызығушылықты ояту: жұмбақтар

  1. 1. Ұзын мұртты сарылар, қойынында нан бар. (Бидай)
  2. 2. Алыстан көрсең ақ тас, жақыннан көрсең — дәмді ас. (Күріш)
  3. 3. Түскенде салқын күз, жинадық алтын тіс. (Жүгері)
  4. 4. Күннен көзін алмайды, өзгемен ісі болмайды. (Күнбағыс)

Топқа бөліну

Жұмбақтардың жауабы бойынша оқушылар топтарға бөлінеді.

«Топ» ұғымы

«Топ» сөзіне ассоциация құрып, жұмыс ережесін жасап, қысқаша қорғау.

2) Дәнді дақылдар туралы бастапқы түсінік

Слайд арқылы дәнді дақылдардың түрлері көрсетіледі: қарақұмық, арпа, бұршақ, күріш, сұлы, бидай. Жалпы «Дәнді дақылдарға не қажет?» деген ортақ сұрақ қойылып, кластер құрылады.

Ауа
Су
Жылу
Жарық
Минералды тұздар
Құнарлы топырақ

Сөзжұмбақ арқылы мекенін анықтау

Дәнді дақылдардың өсетін мекенін анықтау мақсатында сөзжұмбақ шешіледі. Нәтижесінде негізгі өңір ретінде Қызылорда атауы айқындалады.

3) Қызылорда туралы мағлұмат

«Қызылорда туралы не білесіңдер?» сұрағы бойынша жеке және топтық ассоциация құрылады, кейін мұғалім қысқаша дерек береді.

Негізгі деректер

  • Қызылорда облысы Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан.
  • 1938 жылғы 15 қаңтарда құрылған.
  • Орталығы — Қызылорда қаласы.

Тарихи тұлғалар мен мұра

Бұл өңір Қорқыт баба, Әйтеке би, Жалаңтөс Бахадүр, Жанқожа батыр, Бұхарбай, Тоғанас батырлар есімімен байланысты. Сондай-ақ Ғани Мұратбаев, Мұстафа Шоқай және жер өңдеуші Ыбырай Жақаев — ел тарихындағы орны бөлек тұлғалар.

Тарихи-мәдени нысандар

Сауран, Сығанақ сияқты тарихи қалалар; Сунақ Ата, Айқожа ишан, Қарасопы, Оқша Ата, Досбол би кесенелері; Ақтас мешіті және Қорқыт Ата мемориалдық кешені Ұлы Жібек жолының туристік бағыттарына кіреді.

Облыс аудандары (батыстан шығысқа қарай)

  • Арал ауданы — орталығы: Арал қаласы
  • Қазалы ауданы — орталығы: Әйтеке би кенті
  • Қармақшы ауданы — орталығы: Жосалы кенті
  • Жалағаш ауданы — орталығы: Жалағаш кенті
  • Сырдария ауданы — орталығы: Тереңөзек кенті
  • Шиелі ауданы — орталығы: Шиелі кенті
  • Жаңақорған ауданы — орталығы: Жаңақорған кенті

4) Сергіту сәті

Жел соқты.
Жел қатты, қатты соқты.
Найзағай жарқ етті.
Жаңбыр жауды.
Күн ашылды.

5) Мағынаны тану: күріш тақырыбы

Қызылорда облысы туралы мәліметтен кейін сабақтың негізгі тақырыбы жарияланады. Оқушылар күріш туралы пікір алмасып, оның түрлерімен танысады.

Күріштің қолданылуы

  • Күріш дәнінен спирт пен крахмал алынады.
  • Сыра өндірісінде қолданылады.
  • Сабанынан қағаз жасауға болады.
  • Кебегі — мал азығы; одан сапалы май алынады.

«Дән атасы» — Ыбырай Жақаев

Ыбырай Жақаев (1891, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы — 1981 жылғы 19 қыркүйек) — әйгілі күріш өсіруші, Шиелі ауданындағы «Қызыл Ту» (кейін Ы. Жақаев атындағы) кеңшарының звено жетекшісі. Ол алғашқылардың бірі болып күріш егісін жоңышқа атызына орналастыру тәжірибесін енгізді.

6) Мәтінмен жұмыс

  1. 1. Мәтінді түсініп, іштей оқу.
  2. 2. Мәтіннің негізгі ойын кластерге түсіріп, қорғау.
  3. 3. Мәтін бөліктерін түріне қарай анықтау: әңгімелеу, сипаттау, пайымдау.
  4. 4. Сұрақтарға жауап беру: Күріш неге Қызылорда облысында өсіріледі?

7) Дәптермен жұмыс

Оқушылар өсімдік мүшелері туралы оқулықтан алған мәліметті толықтырып жазады:

Сабақтары

................................

Жапырақтары

................................

Гүлдеуі

................................

Пісуі

................................

Сөздік жұмыс

Қызылорда
Облыс орталығы
Сырдария
Өзен
Күріш
Дәнді дақыл

Өңірдің негізгі кәсіптері

Қызылорда халқының негізгі кәсібіне күріш өсіру, қаракөл қойын өсіру, Сырдария бойындағы балық шаруашылығы және өнімдерді тұрмыста пайдалану (тағам, тері) жатады.

8) Сабақты бекіту: шығармашылық тапсырмалар

Күріш тобы

Бес жолды өлең құрастыру.

Бидай тобы

«Бағалы астық» тақырыбында эссе жазу.

Жүгері тобы

«Мен күріштен не жасар едім?» (аспаз рөлінде) тақырыбында ой жазу.

Күнбағыс тобы

Күнбағыс дәнінен қолөнер бұйымын (кірпікше композиция) дайындау.

Қорытынды бөлім

Сабақты қорытындылау

Бүгінгі сабақта күріштің маңызы, Қызылорда өңірінің ерекшелігі және Ыбырай Жақаевтың еңбегі туралы білім жинақталады.

Үй тапсырмасы және рефлексия

Үй тапсырмасы: рефлексия жүргізу. Топ ішінде бағалау арқылы өзара кері байланыс беру.