Тұқымнан өсімдіктің көбеюін бақылау
Сабақ туралы мәлімет
- Білім беру ұйымы
- Жәңгір хан атындағы жалпы білім беретін орта мектеп
- Мұғалім
- Аксенова Альфия Ринатқызы, бастауыш сынып мұғалімі
- Пән / сынып
- Дүниетану, 2-сынып
- Сабақ тақырыбы
- Тұқымнан өсімдіктің көбеюін бақылау (тәжірибелік жұмыс)
- Идея
- «Біздің тәжірибе алаңымыз — кішкентай ғалымдар кездесуі»
Мақсаттар мен міндеттер
Білімділік
- Өсімдіктің тұқым арқылы көбеюі туралы түсінікті тереңдету.
- Өсімдікке қажетті жағдайлар туралы ұғым қалыптастыру: су, топырақ, күн сәулесі, жылу, ауа.
- Өсімдіктің осы жағдайларсыз өсіп-өне алмайтынын тәжірибе арқылы дәлелдету.
Дамытушылық
- Мәтінді өздігінен оқып, негізгі (түйінді) сөздерді табуға машықтандыру.
- Құрғақ жемістер мен шырынды жемістерді ажырату дағдысын дамыту.
Тәрбиелілік
- Қоршаған ортаны қорғауға және сақтауға баулу, өсімдік әлеміне қызығушылық қалыптастыру.
- Сенімді жұмыс істеуге, ынтамен оқуға, бір-бірінің пікірін тыңдап, құрметтеуге тәрбиелеу.
- Өз ойын ашық айтуға, еркін сөйлеуге, көпшілік алдында пікір білдіруге ынталандыру.
- Табиғатқа қамқорлықпен қарауға үйрету.
Әдістер, типі және ресурстар
Сабақ әдістері
Түсіндіру, баяндау, көрнекілік, сұрақ-жауап, бақылау, проблемалық әдіс, топтық жұмыс, талдау, жинақтау. Сабақ барысында Н.Ә. Назарбаевтің «Үш тұғырлы тіл» стратегиясы қолданылады.
Сабақ типі және түрі
- Типі: жаңа тақырыпты меңгерту.
- Түрі: тәжірибелік жұмыс.
- Пәнаралық байланыс: еңбек, бейнелеу өнері.
Көрнекіліктер мен құралдар
Көрнекілік
Суреттер, тірек сызбалар, гүлдер, дәндер, гербарийлер
Медиа
Қысқаметражды оқу кинофильмі (3 бөлік)
АКТ және тәжірибе
Фломастер, мақта, шыны ыдыстар
Педагогикалық ұстанымдар мен технологиялар
Принциптері
- «Қазір және осы жерде»
- Еркін таңдау
- Тұлғалық әсер ету алаңы
Қолданылған технологиялар
- Шалва Амонашвилидің «Қарым-қатынас педагогикасы»
- Шаталовтың «Тірек-сызба» технологиясы
Сабақ жоспары (қысқаша құрылым)
-
I. Ұйымдастыру және рефлексия
Оқушылармен ағылшын тілінде амандасу, тәжірибелеріне сәттілік тілеу.
-
II. Өткенді қайталау — «Журналист» ойыны
Мұғалім қолына микрофон ұстап, «кішкентай ғалымдардың» өсімдіктер тіршілігі туралы білімін сұрақтар арқылы тексереді.
-
III. Жаңа сабақ
- Кіріспе: бақылау күнделігімен жұмыс.
- Қызығушылықты ояту.
- Оқу кинофильмін көру.
- Жаңа тақырып: тұқым түрлері, дәрілік өсімдіктердің маңызы.
- Топтық жұмыс: тәжірибе қорытындысын кесте арқылы көрсету, барысын мазмұндау.
-
IV. Сергіту сәті — «Үш тілде сөйлеп үйренейік!»
Жемістерді қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде айту.
-
V. Тәжірибе алаңы — тұқымдарды іріктеу
Тұқымдарды ұсақ/ірі, жұмсақ/қатты белгілері бойынша салыстыру.
-
VI. Бекіту — «Биолог пікірі»
Тәжірибелі ұстаздың (биологтың) оқушылар жұмысына пікір айтуы, қорытынды бағалау.
-
VII. Үй жұмысы
«Орда орманы: ағаштар мен шөптер және олардың көбею жолдары» тақырыбында шығарма жазу.
-
VIII. Бағалау
Оқушылардың белсенділігі, жауаптары және тәжірибе қорытындысы бойынша бағалау.
Сабақ барысы (үзінді)
I. Ұйымдастыру. Рефлексия
Ағылшын тіліндегі қысқа диалог
- Teacher Good morning, children!
- Students Good morning, teacher!
- Teacher Sit down.
II. Өткенді қайталау — «Журналист» ойыны
Мұғалім микрофон ұстап, оқушылардың өсімдіктер туралы білімін сұрақ-жауап арқылы пысықтайды.
Сұрақтар
- Жеміс ағаштарын атай аласың ба?
- Бөлме өсімдіктерін күту үшін не қажет?
- Анаң жемістерден не дайындайды?
- Бақшада нелер өседі?
- Үйіңде қандай гүлдер бар?
- Қандай жемісті ұнатасың?
- Ағаштардың атауларын атай аласың ба?
- Компотты неден жасайды?
- Сәбіз жеміс пе, жидек пе?
- Картоптың қай бөлігін пайдаланамыз?
- Құлпынай дегеніміз не?
- Біздің өңірде апельсин өсе ме? Неліктен?
- Үй өсімдіктерін не үшін өсіреміз?
- Дәрілік өсімдіктерді атай аласың ба?
Үлгі жауаптар
- Жеміс ағаштары: алма, алмұрт, алхоры, өрік.
- Күтімге қажет: су, жарық, жылу.
- Жемістен: тосап, шырын.
- Бақша өнімдері: қарбыз, қауын, қияр, қызылша, қызанақ.
- Үй гүлдері: кактус, шырмауық.
- Сүйікті жеміс: алма.
- Ағаштар: емен, қарағай, шырша.
- Компот: жемістерден.
- Картоп: жер асты бөлігін пайдаланамыз.
- Құлпынай: жидек.
- Апельсин: бізде өспейді, ол ыстық аймақтарда өседі.
- Үй өсімдігі: ауаны тазартуға көмектеседі.
- Дәрілік өсімдіктер: түймедақ, итмұрын, алоэ.
III. Бақылау күнделігімен жұмыс
Мұғалім балалардан жыл мезгілін анықтауды сұрайды: қыс. Содан кейін ауа райын үш тілде айтып, бақылау күнделігіне жаздыру ұйымдастырылады: қазақша — Азат, орысша — Көркем, ағылшынша — Ерболат Нұрхан.
Проблемалық сұрақ
«Жемістерді жейміз, шөпті шабамыз, жануарлар да өсімдіктермен қоректенеді. Сонда өсімдіктер жер бетінен неге жойылып кетпейді, керісінше неге көбейе береді?»
Оқушылардың пікірлері тыңдалып, сұраққа жауапты өңір маманынан сұрау ұсынылады.
Маман пікірі (Орда геоботаникалық қорықшасы)
«Өсімдіктер толық жойылып кетпейді, өйткені олар үнемі көбейіп отырады. Орда орманын болашақ ұрпаққа сақтау үшін біз ағаш дәндерін жинап, кептіріп, сақтап, кейін жерге отырғызамыз. Осылайша орман ағаштарының санын арттырамыз.»
IV. Қызығушылықты ояту — «Сиқырлы киіз үй»
Мұғалім «сиқырлы киіз үй» арқылы құпияны ашуды ұсынады. Киіз үйден дәндер шығады. Балалар: «Бұл ненің дәндері?» деген сұраққа жауап іздей отырып, өсімдіктер әлемінің сақталуы тұқым арқылы көбеюмен байланысты екенін түйіндейді.
V. Оқу кинофильмін көру
Оқушылар оқу кинофильмін тамашалап, соңынан «Біз не көрдік?» деген сұрақ арқылы негізгі ойды айқындайды.
VI. Жаңа тақырыптың мазмұнын ашу
Мұғалім тақтаға назар аудартып, тұқым туралы әңгіме өрбітеді: «Алманың немесе қарбыздың ішіндегі тұқымдарды көрдіңдер ме? Көптеген өсімдіктер тұқымнан өседі».
Негізгі ұғымдар
- Тұқымдар әртүрлі болады: ұсақ/ірі, жұмсақ/қатты.
- Тұқымдардың пішіні мен түсі әртүрлі болады.
- Әр өсімдіктің тұқымы өзіне тән: қарбыз тұқымынан күнбағыс өсіп шықпайды.
- Өрік, алхоры, шие және алша сияқты жемістердің тұқымы сүйек түрінде болады.