Тығырықтан жол тапқан фильмі Елбасы жолы киноэпопеясының төртінші фильмі
Тұсаукесер және идеялық өзек
Астанада Тұңғыш Президент күні аясында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың өмір жолына негізделген «Елбасы жолы» киноэпопеясының «Тығырықтан жол тапқан» фильмі көпшілікке таныстырылды. Жетпісінші жылдардағы кезеңді қамтитын туындыны тамашалауға Елбасының өзі де келгені айтылды.
Фильмде бір адамның тағдыры арқылы тұтас ұлттың болмысы мен тарихи тынысы көрініс табады. Режиссерлік шешімдер арқылы қазақ тарихының күрделі қабаттары, отарлық саясаттың ізі, сондай-ақ тәрбиелік мәні зор құндылықтар — ата-анаға құрмет, туған жерге сүйіспеншілік — өзара сабақтастырылып беріледі.
Көркем детальдердің тәрбиелік мәні
- Домбыра, ұлттық әуез бен рухты танытатын белгілердің көрінуі.
- Бүркіт ұстап, тазы ерткен аңшылық көріністері арқылы дәстүр мен болмысқа жақындықты ашу.
- Дін мен дәстүр сабақтастығын, отбасылық тәрбие ықпалын аңғартатын эпизодтар.
Туындының құндылығы — дәуір тынысын дәл жеткізіп, ұлттық құндылықтарға сүйенген идеяны көркем тілмен ұсынуында. Дін, дәстүр, еңбек мәдениеті мен тарихи контекст қатар беріліп, көрерменнің ойына қозғау салатын тұтас көрініс жасалғаны атап өтіледі.
Негізгі бөлім: фильмнің кезеңі мен мазмұны
«Тығырықтан жол тапқан» — «Елбасы жолы» киноэпопеясының төртінші бөлімі. Картина 1971–1977 жылдар аралығын қамтиды: Нұрсұлтан Назарбаевтың партком хатшысы болып сайланып, үлкен саясатқа бет бұрған тұсы.
Фильмде сол кезеңдегі Қазақстан металлургиясының ауыр ахуалын еңсеруге ұмтылыс, өндірістік жауапкершілік пен басқарушылық шешімдердің салмағы, сондай-ақ кейіпкердің ішкі толғаныстары бейнеленеді. Бұл — тұлғаның көшбасшылыққа тән қасиеттері қалыптасып, шыңдала түскен уақыттың көркем портреті.
Киноэпопея құрылымы
Бұған дейін киноэпопеяның үш бөлімі жарық көрген. Әр бөлім Елбасының өмір жолындағы түрлі кезеңдерді қамтып, біртұтас баяндауға ұласады.
Актер пікірі: бейнені ашу тәсілі
Басты рөлді сомдаған актер Нұрлан Әлімжанның айтуынша, Президентпен болған жеке кездесулер экрандағы бейнені тереңірек ашуға көмектескен. Ол сыртқы ұқсастықты қууға емес, кейіпкердің ішкі дүниесін жеткізуге басымдық бергенін ерекше атап өтеді.
«Оқығаның бөлек, өзіңнің зерттегенің бөлек. Режиссердің айтқаны бөлек. Ал режиссеріммен бірге барып, өзім сомдайтын адаммен тілдесу, оның өмірін өз аузынан есту — мүлде басқаша, жер мен көктей. Мен пародия жасауға немесе дауысын дәл келтіруге ұмтылған жоқпын. Өз даусыммен сөйлеп, ең бастысы — оның ішкі жан дүниесіндегі отын, арман-мақсатын беруге тырыстық. Өйткені бәрі адамның ішінде».
Талқылауға арналған сұрақтар
- Фильмде ұлттық құндылықтар қандай көріністер арқылы ашылған?
- 1971–1977 жылдар аралығындағы қоғамдық-өндірістік қиындықтар қалай көрсетілген?
- Көшбасшылықтың басты белгілері ретінде қандай қасиеттерді байқадыңыз?
- Ата-анаға құрмет пен туған жерге сүйіспеншілік идеясы бүгінгі күнмен қалай үндеседі?
Қорытынды ой
«Тығырықтан жол тапқан» фильмі — белгілі бір тарихи кезеңдегі жауапкершілікті, еңбек пен ұстанымның салмағын, ұлттық құндылықтарға адалдықты көркем түрде зерделеуге мүмкіндік беретін туынды. Тәрбие сағаты аясындағы талқылау оқушылардың азаматтық көзқарасын кеңейтіп, ел тарихын тұлға тағдыры арқылы түсінуге жол ашады.
Тілек-ұсыныс
Сабақ соңында оқушыларға фильмнен алған әсері мен ұсынысын қысқаша жазуға арналған тілек-ұсыныс парақшаларын таратып, бірнеше пікірді сыныппен бірге талқылауға болады.