МАССА ЖӘНЕ КҮШ

7-сынып Физика және астрономия Барлығы: 68 сағат Аптасына: 2 сағат

Оқулық авторы: Р. Башарұлы
Пән бағыты: Жаратылыстану ғылымдары
Құрылымы: 6 тарау, зертханалық және бақылау жұмыстары

Төменде 7-сыныпқа арналған «Физика және астрономия» пәні бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспардың ықшам әрі оқуға жеңілдетілген нұсқасы берілген. Жоспар тарауларға бөлініп, негізгі тақырыптар, зертханалық жұмыстар, есеп шығару, өздік және бақылау жұмыстары көрсетілген.

1-тарау: Физика және астрономия — табиғат туралы ғылым

9 сағат

Негізгі тақырыптар

Табиғат және адам. Физиканың табиғат туралы ғылым ретіндегі орны.
Физикалық ұғымдар. Физика және техника байланысы.
Астрономия. Аспан денелері туралы ғылым.
Ғылым тарихы. Орталық Азия ғалымдарының рөлі, ежелгі дүниедегі халық астрономиясы.
Ғылыми әдістер. Табиғатты зерттеу, физикалық эксперимент және теория.
Физикалық шама. Өлшеу дәлдігі, метрлік жүйе, үлкен және кіші сандарды ықшам жазу.

Жұмыс түрлері

ЗЖ №1: өлшеуіш цилиндр (мензурка) бөліктерінің құнын анықтау; дененің көлемін өлшеу.

Қосымша: есеп шығару, өздік жұмыс.

2-тарау: Заттың құрылысы

5 сағат

Негізгі тақырыптар

Атомдар мен молекулалар.
Молекулалардың қозғалысы.
Заттың күйлері.

Жұмыс түрлері

ЗЖ №2: кіші денелердің өлшемін анықтау.

Қосымша: есеп шығару, өздік жұмыс.

3-тарау: Қозғалыс

10 сағат

Негізгі тақырыптар

Механикалық қозғалыс.
Санақ денесі. Қозғалыстың салыстырмалылығы (планеталар қозғалысы).
Материалдық нүкте.
Қозғалыс траекториясы.

Жол және орын ауыстыру.
Күн жүйесінің құрылысы.
Ежелгі ғалымдардың көзқарастары. Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі.

Бағалау

БЖ №1: материалдық нүкте, траектория, жол және орын ауыстыру тақырыптары бойынша.

ІІ тоқсан (14 сағат): Қозғалысты сипаттау және инерция

Бірқалыпты және бірқалыпсыз қозғалыс.
Жылдамдық және оның бірлігі.
Бірқалыпты емес қозғалыстағы орташа жылдамдық.
Бірқалыпты түзу сызықты қозғалыстың графигі.

Инерция.
Кеңістік және уақыт.
Есеп шығару.
Өздік жұмыс.

4-тарау: Масса және күш

14 сағат

Негізгі тақырыптар

Денелердің өзара әрекеттесуі.
Дене массасы. Заттың тығыздығы.
Күш. Деформация.
Динамометр. Гук заңы.

Зертханалық және бақылау жұмыстары

ЗЖ №3: қатты дененің массасы мен тығыздығын анықтау.

ЗЖ №4: серпімді деформацияларды зерделеу.

БЖ №2: қатемен жұмыс.

ІІІ тоқсан (20 сағат): Күштер және тартылыс

Денеге бір түзудің бойымен әсер ететін күштерді қосу.
Тартылыс құбылысы.
Ауырлық күші (басқа планеталардағы ауырлық күші).
Дененің салмағы. Салмақсыздық.

Үйкеліс күші.
Техникада үйкеліс әсерін ескеру.
Есеп шығару.

5-тарау: Қысым

15 сағат

Негізгі тақырыптар

Қысым.
Қысымның қатты денелер, сұйықтар және газдар арқылы берілуі.
Паскаль заңы.
Гидравликалық машиналар.
Газ қысымы.

Ауырлық күшінің әсерінен сұйықтар мен газдарда болатын қысым.
Қатынас ыдыстар. Су құбыры.
Атмосфералық қысым. Торричелли тәжірибесі.
Барометр. Биіктікке байланысты өзгеріс.
Манометрлер. Сорғылар.

Архимед күші.
Денелердің жүзу шарттары. Аэрометрлер.
Су көлігі. Ауада ұшу.
Беттік керілу. Жұғу. Қылтүтіктер.

Зертханалық жұмыстар

ЗЖ №5: Архимед заңы.

ЗЖ №6: дененің сұйықта жүзуі.

Бағалау

БЖ №3: қатемен жұмыс.

Қосымша: есеп шығару.

6-тарау: Жұмыс. Қуат. Энергия

15 сағат

Негізгі тақырыптар

Күштің жұмыс істеуі (қозғалыс бағыты бойынша әрекет ететін күш жұмысы).
Қуат.
Энергия: кинетикалық және потенциалдық.
Механикалық энергия және оның сақталу заңы.
Тыныштықтағы денелердің тепе-теңдігі.

Күш моменті.
Иінді таразылар.
Жай механизмдер.
Көлбеу жазықтық. Механиканың алтын ережесі.
Механизмнің ПӘК-і.

Есептер және аралық жұмыстар

Кинетикалық энергия бойынша есептер.
Потенциалдық энергия бойынша есептер.
Механикалық энергияның сақталу заңына есептер.
Физикалық диктант.
Қайталау және тест.

Зертханалық және бақылау жұмыстары

ЗЖ №7: денені бірқалыпты көтеру кезіндегі жұмысты анықтау; көлбеу жазықтықтың ПӘК-ін анықтау.

ЗЖ №8: иіндік тепе-теңдік шарттарын анықтау.

БЖ №4: қатемен жұмыс.

IV тоқсан (15 сағат)

Бұл тоқсанда «Жұмыс, қуат, энергия» тақырыптары толық қамтылып, жай механизмдер бойынша практикалық дағдылар бекітіледі. Соңында тест және қайталау қарастырылған.