Қазақша рефераттар

Физикадан сұрақ

Қазақстан тарихы • 9-сынып • Кіріктірілген сабақ (тарих + физика)

§13–14. Ұлы Отан соғысы және физика: соғыс жылдарындағы стратегиялар мен қару-жарақ

Бұл сабақта Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі Қазақстанның орны мен үлесін тарихи деректер арқылы қарастырып, қару-жарақ жұмысының физикалық негіздерін (кинематика, динамика) қайталаймыз. Негізгі идея — әскери техника мен ғылыми тәсілдердің жеңіске ықпалын дәлелдер арқылы талдау.

Негізгі проблемалық сұрақ

Қуатты соғыс техникасын игеру Қызыл Әскердің Ұлы Жеңіске жетуінің бірден-бір себебі болды ма?

Дәлел

Стратегия, өндіріс, адам ресурсы және ғылымның ықпалын салыстыру.

Талдау

Карта, құжат, статистика және физикалық модельдер арқылы.

Қорытынды

Техникалық артықшылықтың шегі мен шарттарын анықтау.

Сабақтың мақсаты

Білімдік

  • Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі Қазақстан тарихын жүйелі түрде қарастыру.
  • Соғыстың басталуы мен Қазақстан маңызының артуын түсіндіру.
  • Қазақстандықтардың майдандағы үлесі мен тылдағы еңбегін талдау.
  • Кинематика мен динамиканың негізгі формулалары мен ұғымдарын қайталау.

Дамытушылық

  • Білімді стандартты емес жағдайларда қолдану дағдысын дамыту.
  • Өзіндік танымдық әрекетке құзыреттілікті қалыптастыру.
  • Проблеманы анықтау және шешу жолдарын негіздеп ұсынуға үйрету.
  • Ақпаратпен жұмыс: дерек жинау, сыни бағалау, пән аралық байланыс орнату.

Тәрбиелік

  • Ерлікке, батырлыққа және отансүйгіштікке тәрбиелеу.
  • Ғылымға сүйенген өмірлік ұстанымды, жауапкершілікті насихаттау.

Сабақтың міндеттері

  • Қоршаған ортаға ғылыми көзқарасты қалыптастыру.
  • Танымның ғылыми әдістерін меңгерту: модельдеу, теориялық талдау, эксперимент.

Ұйымдастыру: түрі, әдіс-тәсілдері және ресурстар

Сабақтың түрі

Стандартты емес, кіріктірілген сабақ (тарих + физика).

Әдіс-тәсілдер

  • Проблемалық сұрақ арқылы ынталандыру.
  • СТО элементтері және топтық жұмыс.

Көрнекіліктер

Карта, суреттер, тақырыптық сызбалар, үлестірме материалдар, компьютер, проектор.

Сабақ құрылымы (уақыт бөлінісі)

1) Проблемалық сұрақ

Тақырыпқа кіріспе және негізгі талқылау бағытын белгілеу.

2 мин

Мотивациялық кезең

Видео-көрініс арқылы қызығушылық ояту.

3 мин

2) Әрекет кезеңі

Топтық жұмыс, дерекпен талдау, кесте/слайд арқылы түсіндіру.

15–20 мин

3) Тәжірибелік кезең

Физика есептері мен қолданбалы талдау.

10 мин

4) Рефлексия

Нысанаға дәл тию: мақсатқа жетуді бағалау.

2–4 мин

5) Бағалау

Критерий бойынша қорытынды баға.

2 мин

6) Үй тапсырмасы

Қорытындылау және келесі тақырыпқа көпір құру.

1 мин

Топтарға бөлу және жұмыс форматы

Сынып 3 топқа бөлінеді: «Барбаросса», «Уран», «Тайфун».

Міндет

Флипчарт қорғау, карта/дерекпен жұмыс, қорытынды жасау.

Құрал

Слайдтағы кесте, тарихи материалдар, есептер жиынтығы.

Нәтиже

Дәлелді жауап, себеп-салдар байланысы, пән аралық тұжырым.

Тарихи бөлім: жоспарлар, Қазақстанның үлесі, қару-жарақ

«Барбаросса» жоспары (1940 ж. 18 желтоқсан)

Фашистік Германияның негізгі мақсаты — КСРО-ға соғыс ашып, 1941 жылдың күзіне дейін әскери науқанды аяқтау.

Көзделген әкімшілік бөліністер

  • Остланд (Беларусь–Балтық өңірі)
  • Украина
  • Московия (Ресей)
  • Кавказ
  • Орал–Еділ өңірі

1942 жылдың басына қарай Еділ–Жайық және «Үлкен Түркістан» құрылымдарын құру жоспарланды. «Үлкен Түркістан» құрамына Қазақстан, Орта Азия, Татарстан, Башқұртстан, Әзірбайжан, Солтүстік Кавказ, Қырым, Шыңжаң және Ауғанстанның солтүстігі енгізілуі көзделді.

Негізгі ниет — «Ұлы Германия империясы» үшін шикізат пен азық-түлік базасын құрып, кеңестік халықтарды отарлық тәуелділікке түсіру.

Қазақстан соғыс жылдарында: басты бағыттар

  • Қазақстандық жауынгерлердің ерлігі мен майдандағы үлесі.
  • Экономиканы соғыс жағдайына бейімдеу және қайта құру.
  • Қазақстан — майдан арсеналы: өндіріс, жабдық, ресурстар.
  • Тыл еңбеккерлерінің ерен еңбегі.
  • Түркістан легионы мәселесі (тарихи бағалау, дерекпен жұмыс).
  • Қазақстанға күштеп қоныс аударылған халықтар: себептері мен салдары.

Жұмыс форматы

Карта, статистикалық дерек, фотоқұжат және қысқа талдау мәтіндері арқылы дәлел құрастыру.

Соғыс жылдарындағы қару-жарақ (мысалдар)

КСРО танктері

  • T-34
  • ИС-2 («Иосиф Сталин»)

Артиллерия

76 мм дивизиялық пушка (1942 ж. үлгісі)

Германия танктері

  • «Пантера» (T-V)
  • T-VI «Тигр»

Авиация

«Аэрокобра» (КСРО-да қолданылған ұшақ)

Реактивтік жүйе

«Катюша» — атыс қарқыны мен оқ-дәрі шоғырландыру әсері арқылы ерекшеленген жүйе.

Физика бөлімі: нысанаға дәл тигізу және қозғалыс талдауы

Кинематика: көлбеу лақтыру есебі

Көкжиекке бұрыш жасай бастапқы жылдамдықпен лақтырылған дененің қозғалысын талдай отырып, төмендегі шамаларды табу жолдарын қарастырамыз:

  • ең үлкен көтерілу биіктігі
  • ұшу қашықтығы
  • ұшу уақыты t

Ғылыми тәсілдер

Модельдеу, теориялық талдау және (мүмкін болса) шағын эксперимент арқылы қорытынды жасау.

Талқылау сұрақтары (динамика және толқындар)

  1. 1) Оқтың ұшуына қандай күштер әсер етеді?

    Ауырлық күші және ауа кедергісін атап, теңдеулерде қалай көрінетінін жазыңыз.

  2. 2) Оқ ұшқанда неліктен дыбыс толқындары пайда болады?

    Қозғалыс жылдамдығы, орта және қысымның өзгерісі тұрғысынан түсіндіріңіз.

  3. 3) Оқ алыстаған сайын оның әсері неге азаяды?

    Энергия шығыны, ауа кедергісі және тұрақсыздық факторларын қарастырыңыз.

  4. 4) Газ қысымы оқты алға, қаруды артқа итереді. Бұл қандай құбылыс?

    Қайтарым (кері тебілу) және импульстің сақталу заңын негіздеңіз.

  5. 5) АК-74М қаруынан горизонталь бағытта атылған оқтың ұшу ұзақтығын есептеңіз.

    Берілгені: H = 1,6 м, v = 1000 м/с. (Ауа кедергісін елемеуге болады.)

  6. 6) Ату қарқыны минутына 100 оқ. Оқшантай сыйымдылығы 30 патрон.

    Бір оқшантайдың босау уақытын есептеңіз.

«Миға шабуыл» бөлімі: операциялар және пән аралық сұрақтар

«Білімде – қиын ұқпассың, соғыста – қарап жатпассың!»

Суворов (қанатты сөз ретінде талқылауға ұсынылады)

«Уран» операциясы

  • Картамен жұмыс: бағыты, мақсаты, нәтижесі.
  • Физика сұрағы: асқын ұзақтыққа атудың мәні неде?

Советтік зеңбірекшілердің 120 км қашықтыққа жетуін қандай шарттар қамтамасыз ете алады?

«Пантера–Вотан» жоспары

  • Картамен жұмыс: мақсаты, нәтижесі.
  • Физика сұрағы: флаттер дегеніміз не және ол қандай құбылыспен байланысты?

«Кутузов» операциясы

  • Картамен жұмыс: мақсаты, нәтижесі.
  • Физика сұрағы: «Катюша» несімен ерекшеленеді?

Алғаш қолданылған орны мен уақыты, сондай-ақ оны жасауға үлес қосқан ғалымдар мен конструкторларды анықтаңыз.

Рефлексия, бағалау және үй тапсырмасы

Рефлексия

  • «Қуатты армия — қуатты Қазақстан!» тақырыбында қысқа видео-көрініс.
  • «Сабақ нысанаға дәл тиді ме?» — дартс нысанасына стикермен белгілеу.

Бағалау және үй тапсырмасы

  • Бағалау: топтық жұмыс сапасы, дәлелді жауап, есеп шығару барысы.
  • Үй тапсырмасы: сабақтағы тарихи материалды қысқаша конспект, физикадан таңдаулы есептер.

Қосымша: проблемалық сұраққа 5–7 сөйлемдік дәлелді жауап жазып келу (тарихи дерек + физикалық түсіндіру).