Тынық мұхит
География пәні мұғалімі: Даумова Анар.
Сабақтың тақырыбы: Тынық мұхит
Дүние жүзіндегі ең үлкен мұхиттың географиялық орны, зерттелуі, табиғаты және экологиялық мәселелері туралы мазмұнды кіріспе сабақ.
Білімділік
Тынық мұхиттың географиялық орны, зерттелуі, табиғаты, өсімдіктері мен жануарлары туралы білімді тереңдету.
Дамытушылық
Өз бетінше ізденуге дағдыландырып, дүниетанымды кеңейту және ой-өрісті дамыту.
Тәрбиелілік
Қоршаған ортаны қорғауға, табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалануға тәрбиелеу.
Сабақтың әдістері
- Талдау
- Сөзжұмбақ
- Сұрақ-жауап
Көрнекілік және байланыс
- Интерактивті тақта
- Жак Ив Кустоның мұхит зерттеулері туралы бейнесюжеттер
- Пәнаралық байланыс: экология, биология
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару үшін тақтадан мұхит тіршілігі туралы қысқа бейнесюжет көрсетіледі. Кіріспе ретінде қызықты деректер ұсынылады:
- Бұл мұхитта әлемдегі ең көне аралдардың бірі — Кауай аралы орналасқан (жасы шамамен 6 млн жыл).
- Тынық мұхитта 25 000-нан астам арал бар, ал әлемдегі цунамилердің шамамен 80%-ы осы мұхитта тіркеледі.
2) Үй тапсырмасын сұрау (бағыттаушы сұрақтар)
Сұрақ 1
Алдарыңызда тұрған қандай құрлық?
Сұрақ 2
Оның шығыс жағалауында дүние жүзіндегі ең үлкен қандай маржандық құрылым орналасқан?
Сұрақ 3
Неліктен бұл маржандық құрылым дәл осы мұхитта қалыптасқан?
Қорытынды
Бүгін біз дүние жүзіндегі ең үлкен, ең ежелгі, ең жылы және аралдары ең көп мұхитпен танысамыз.
3) Жаңа тақырыпты түсіндіру: Тынық мұхит
Географиялық орны
Тынық мұхиттың орналасуы, мұхитты шайып жатқан материктер және негізгі теңіздер мен аралдар жүйесі талданады.
Зерттелуі
Жак Ив Кустоның мұхитты зерттеудегі еңбектері бейнесюжеттер арқылы көрсетіледі.
Акваланг және тереңдік әлемі
1943 жылы Францияда Жак Ив Кусто мен Эмиль Ганьян аквалангты ойлап тапты. “Акваланг” атауы аква (су) және ланг (жеңіл) сөздерімен байланыстырылады. Қазіргі қолданыста бұл ұғымды жиі дайвинг термині алмастырады.
Терең мұхит бедері тақырыбында Мариана шұңғымасы ерекше аталады.
Табиғаты
- Отты шеңбер: жанартаулар мен жер сілкіністері жиі болатын белдеу.
- Гавай аралдары: жанартаулық шығу тегі.
- Тайфундар: тропиктік ендіктердегі күшті дауылдар.
Тақырып бейнесюжеттер арқылы нақты мысалдармен бекітіледі.
Өсімдіктері мен жануарлары
Мұхит биоалуантүрлілігі сөзжұмбақ арқылы қарастырылады. Тірек ұғымдардың бірі — тридакна (ірі теңіз моллюскасы).
Экологиясы
Мұхит байлықтарын ретсіз пайдалану салдары, сондай-ақ кейбір түрлердің (мысалы, су сиырлары) жойылып кету қаупі талқыланады.
4) Жаңа сабақты бекіту
Географиялық диктант
Тынық мұхит табиғатын зерттеу тек Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ________ жартысында басталды.
Материктік қайраң ________ мен ________ жағалауларында ғана жақсы дамыған.
Тынық мұхит ________ полярлық белдеуден басқа барлық климаттық белдеулерді қамтиды.
Солтүстік Мұзды мұхиттың суық суларынан құрлық арқылы бөлініп жатқандықтан, судың температурасы мұхиттың ________ қарағанда ________ төмен болады.
Еуразия жағалауындағы ________ циркуляция күшті байқалады.
Ескерту: Бос орындар оқушылардың өткен материал мен жаңа білімді байланыстыруына арналған.
Ағыстар (атласпен жұмыс)
Атлас картаны пайдаланып, Тынық мұхитының ағыстарын картадан табыңыздар, дәптерге түсіріңіздер және олардың жағалаудағы материктерге тигізетін әсерін жазыңыздар.
Назар аударатын тұстар
- Жылы және суық ағыстардың таралуы
- Климатқа ықпалы (ылғалдылық, жауын-шашын, температура)
- Жағалау экожүйелері мен балық шаруашылығына әсері