Қазақша рефераттар

Шығарма құрылысын талдау

Әдебиет (6-сынып): М. Мағауин «Бір атаның балалары» (3-сабақ)

Бұл сабақта Мұхтар Мағауиннің «Бір атаның балалары» повесіндегі кейіпкерлерді жан-жақты талдау арқылы оқушылардың адамгершілік құндылықтарын нығайту, кейіпкерлер тағдырына ортақтаса білу және ізгі қарым-қатынастың мәнін ұғыну көзделеді.

Сабақтың мақсаты

Шығарма мазмұнын қайталау арқылы оқушыларға кейіпкерлерге толық мінездеме беруге мүмкіндік жасау; олардың тағдырына ортақтасу қабілетін дамыту; кейіпкерлер арасындағы ізгі қарым-қатынасты талдау; оқушыларды адамгершілік қасиеттерге тәрбиелеу.

Сабақтың міндеттері

  1. Кейіпкерлерді жан-жақты талдап, олардың өзара қарым-қатынасын анықтау.
  2. Кейіпкерлерге сын тұрғысынан баға беріп, шағын зерттеу жүргізу және өз ойын дәлелді жеткізу.
  3. Шағын топта ынтымақпен жұмыс істеп, ортақ қорытынды жасау.

Сабақтың түрі

Іскерлік пен дағдыны қалыптастыру сабағы.

Қолданылатын стратегиялар

  • Рубрикалар құру
  • Үш қадамнан тұратын сұхбат
  • РАФТ
  • Пирамида

Көрнекілік және бағалау

Көрнекілік: мультимедиялық слайдтар, интерактивті тақта.

Бағалау: топтық жұмыс нәтижесі және мұғалімнің жеке бақылауы.

Сабақтың нақылы

«Адам баласын бауырым деу — жүрек ісі. Адам баласына адам баласының бәрі — дос, жолдас, бауыр».
Абай

Сабақтың жүру барысы

1) Үй тапсырмасын тексеру

РАФТ бойынша арнау хаттарын тыңдау

  • 1-топ: Зигфридтің Ахметке алғыс хаты
  • 2-топ: Зигфридтің Дәуренбекке түсінбеушілік хаты
  • 3-топ: Зигфридтің соғысқа қарсылық жолдауы

Шығарманың құрылымын талдау

Негізгі оқиғалар тізбегі мен кейіпкер әрекеттерінің себеп-салдарын анықтау арқылы мәтін тұтастығы қарастырылады.

2) Негізгі бөлім

2.1 Қызығушылықты ояту

«Үш қадамнан тұратын сұхбат» әдісі арқылы сұрақ-жауап жүргізіледі: тыңдау, нақтылау, қорытындылау.

2.2 Мағынаны тану

Повестен берілген үзінді негізінде кейіпкерлерді талдау жұмысы орындалады. «Рубрикалар құру» стратегиясымен топтық жұмыс ұйымдастырылады.

Топтық талдау: 1-топ — Зигфрид

  • Портреті
  • Мінез-құлқы
  • Қасиеттері
  • Іс-әрекеттері
  • Ұстанымы

Топтық талдау: 2-топ — Ахмет

  • Портреті
  • Мінез-құлқы
  • Қасиеттері
  • Іс-әрекеттері
  • Ұстанымы

Топтық талдау: 3-топ — Дәуренбек

  • Портреті
  • Мінез-құлқы
  • Қасиеттері
  • Іс-әрекеттері
  • Ұстанымы

Кейіпкерлер ұстанымын талқылауға арналған тірек ойлар

Ортақ тамыр

«Бәріміз бір өзеннің арнасымыз, бір атаның баласымыз».

Ішкі болмыс

«Сыртқы түр — перде. Ішін айт, пиғылын айт».

Мейірім мен жауапкершілік

«Жауды аяған — жаралы» (ойды дәлелмен таразылау).

Күтілетін нәтиже: басты кейіпкерлердің тұлғалық мінездемесі мен келбеті топ ішінде талданып, кейін ортақ қорытындыға біріктіріледі.

2.3 Шығармашылық тапсырма: Зигфрид әрекетін саралау

Негізгі назар — Зигфрид Вольфганг Вагнерден Зекен Ахметұлы Бегімбетовке дейінгі өзгеріс жолына аударылады. Бұл тапсырма оқушылардың кейіпкер тағдырына ортақтасуына, ізгі қарым-қатынастың терең мәнін түсінуіне ықпал етеді.

Өзгеріс кезеңдері (әрекет пен орта ықпалы)

  • Тілін кәлимаға келтірді.
  • Сүндетке отырғызды.
  • Асық жілік ұстар тойы өтті.
  • Зекен Бегімбетов атанды.

Күнделікті өмірге бейімделу белгілері

  • Құмнан қорған соқты, балшықтан үй қалады.
  • 3–4 аптада аяғын күс басқан, қара сирақ, қараторы балаға айналды.
  • Аттың тізгінін ұстап, өз бетімен жүріп-тұрды.
  • Шашы ұстарамен алынған тақырбас болды.

Тіл мен қарым-қатынас

  • Тілі біршама мүкістене бастады.
  • Ептеп қазақша сөйлей бастады.
  • Нарымбеттің інісі атанды.

Ортаға сіңісу және теңдік

  • Асық ойнап, суға шомылды.
  • Малды қайыруға көмектесті.
  • «Балалар республикасының» тең құқылы азаматы атанды.

Күтілетін нәтиже: оқушылар кейіпкер өзгерісінің себептерін дәлелмен көрсетіп, оның тағдырына ортақтасуды үйренеді; кейіпкерлер арасындағы ізгі қарым-қатынасты талдау арқылы адамгершілік қасиеттері бекітіледі.

2.4 «Пирамида» әдісі

Зигфрид бейнесіне қатысты «пирамидалық кесте» толтырылады: негізгі қасиет → дәлел → әрекет → қорытынды.

3) Ой-толғаныс

Оқушылар жұмысы жинақталып, салыстырылады. Әр топ өз қорытындысын ұсынады, мұғалім тұжырым жасайды.

Бағалау

Топтық нәтижелер және мұғалімнің жеке бақылауы бойынша бағаланады.

4) Үй тапсырмасы

«Өзім үшін жазу» стратегиясы бойынша эссе жазу: кейіпкерлердің адамгершілік болмысын және өзара қарым-қатынасын жеке көзқараспен пайымдау.