Жүргінші ойыны
Ақтөбе облысы • Ақтөбе қаласы
№20 «Дидар» МДҰ
Тәрбиеші: Мукатова Ж.Б.
Білім саласы
Таным
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті
Айналамен таныстыру және экология
Тақырыбы: «Көше – кездейсоқ оқиғалар әлемі»
Бұл оқу іс-әрекеті балаларға көшеде қауіпсіз жүріп-тұру мәдениетін қалыптастыруға, жол ережелерін саналы түрде сақтауға және көше кеңістігінде бағдарлай білуге бағытталған.
Мақсаты
- Жолда жүру ережелеріне сәйкес бағдаршамның қызметімен таныстыру.
- Көше жағдайында кеңістікті бағдарлай білу дағдыларын дамыту (көше, бұрылыстар, қиылыстар).
- Балаларды зейінді, епті болуға тәрбиелеу.
- Көшеде жүру ережесі, көше қиылысы, бағдаршам, жол белгілері және қоғамдық көліктегі тәртіп ережелері туралы білімдерін бекіту.
Сөздік жұмыс
Сабақтың барысы
1) Бақылау-саяхат
Сабақ алдында жақын маңдағы бағдаршам бар көшеге мақсатты серуен ұйымдастырылады. Балалар тәрбиешімен бірге бағдаршамның жұмысына, көліктердің қозғалысына, жүргізушілердің әрекетіне назар аударып, бақылау жүргізеді.
Сұрақ-жауап арқылы бекіту
- Егер бәріміз жаяу жүріп барсақ, бізді кімдер деп атайды?
- Жаяу жүргіншілер.
- Жаяу жүргіншілер қай жермен жүруі керек?
- Жаяу жүргіншілерге арналған жолмен (тротуармен).
- Жолдың қай жағымен жүрген дұрыс?
- Жолдың оң жағымен.
- Көшені қай жерден қиып өтуге болады?
- Жаяу жүргіншілер өтетін жермен (жаяу жүргінші өткелімен).
Қала мен оның көшесінде жүрмейді тек алаңсыз,
Ережесін білмесеңіз, түседі қайғы амалсыз.
Сақтық ойлар әрдайым кеудесінде жаны бар,
Жүргінші мен жүргізушінің өзіне тән заңы бар.
2) Қиылыстағы көмекшілер: жұмбақтар
Тәрбиеші балалардың назарын көше қиылыстарында қозғалысты реттейтін маңызды нысандарға аударады және жұмбақ арқылы түсініктерді нақтылайды.
Жұмбақ 1
Күндіз-түні жанамын,
Дабыл беріп бәріне.
Үш түрлі түсім бар —
Белгілі жас пен кәріге.
Жауабы: бағдаршам
Жұмбақ 2
Қарашы күші керемет,
Көше тәртібін сақтап тұр.
Сілтеп еді оң қолын —
Дәу машина тоқтап тұр.
Жауабы: реттеуші
Бағдаршам түстерінің мәні
Қызыл
Тоқта!
Сары
Күт!
Жасыл
Жүр!
3) «Жүргіншілердің ғылыми мектебі»: жол белгілері
Ойынға Дымбілмес қосылып, балалардан өзімен бірге серуенге алып жүруді сұрайды. Балалар келісіп, жол бойындағы белгілердің маңызын бірге талқылайды.
Балалар атайтын негізгі белгілер
Дымбілмес те балалармен бірге қайталап, есте сақтауға тырысады.
Жаңа белгімен танысу
Жаңа белгі үшбұрыш пішінді болады, ішінде екі баланың бейнесі салынады. Бұл — «Балалар» белгісі. Ол мектептердің және басқа да балалар мекемелерінің маңында орнатылады. Бұл белгі жүргізушілерді ерекше сақ болуға шақырады.
Қорытынды: балалар жол белгілерін жақсы ажыратып, «Жүргіншілердің ғылыми мектебінде» жоғары баға алады.
4) «Жүргінші» ойыны: жолаушы болу мәдениеті
Балалар жаяу жүргіншіден жолаушыға айналады. Автобусты күту орны және қоғамдық көліктегі тәртіп ережелері талқыланады.
Сұрақ
Автобусты қай жерде күту керек?
Жауабы: аялдамада.
Жұмбақ: автобус
Бұл не қылған көк үй,
Айналасы терезе ойып алған.
Аяғында етігі резеңке,
Ал өзі бензинге тойып алған.
Жауабы: автобус
Қоғамдық көліктегі негізгі ережелер
- Көлікке кіргенде алдымен жан-жағыңа байыппен қарап ал: қасыңда үлкен кісі немесе балалы ана тұруы мүмкін.
- Орын таңдағанда бейпіл қылық көрсетпей, кез келген бос орынға мәдениетті түрде отыр.
- Көлік қозғалып тұрған кезде есікті қолмен итерме; жүргізуші ашқанша күтіп тұр.
- Көлік жүріп келе жатқанда жүргізушіні алаңдатпа.
- Терезеден сыртқа асылма — бұл өте қауіпті.
- Қатты сөйлеме: басқа жолаушыларға кедергі келтірме.
5) Жағдаяттарды талдау
Жағдаят 1
Абзал әкесімен автобусқа кірді. Ол алға ұмтылып, қолайлы орындықты таңдап: «Әке, мен саған орын алып қойдым, тез кел!» — деп айқайлады. Жолаушылардың барлығы оған таңдана қарады, ал әкесі оның құлағына сыбырлады.
Талқылау сұрағы: әкесі Абзалға қандай ескерту айтуы мүмкін?
Жағдаят 2
Майра анасымен трамвайда келе жатты. Майра терезе жақта отырды. Аялдамадан көп адам мінгенде, анасы жылжып, Майраны тізесіне отырғызып, бір әйелге орын берді. Әйел алғыс айтты. Ал Майра қыңырланып, орынның тар екенін айтып, қасындағы әйелдің сыпайы сөзіне де жауап бермеді.
Талқылау сұрағы: Майраның әрекетіне қандай баға беруге болады? Не үшін?
6) Дәптермен жұмыс
- Өзіңе ұнаған суреттердің астын сыз.
- Ұнамаған суреттерді сызып таста да, себебін түсіндір.
Қорытынды: егер автобус пен троллейбуста өзіңді дұрыс ұстасаң, ешкім ескерту жасамайды. Саяхат аяқталған соң, көліктен асықпай, қауіпсіз түрде түсіп, қайтадан жаяу жүргінші боламыз.
Қайталау сұрағы
Жолдың қарсы бетіне қалай дұрыс өтеміз?
Жауабы: жаяу жүргінші өтетін жерге барып, сол жерден өтеміз.
7) Сурет салу
Тәрбиеші Дымбілмеске сыйлық ретінде жол белгілерін суретке салып беруді ұсынады. Балалар негізгі белгілерді еске түсіріп, олардың мағынасын айтып отырып бейнелейді.