Қазақша рефераттар

Алюминийдің табиғаттағы негізгі қосылыстары

Жаңа технологиялар арқылы оқытуды жаңғырту

Қазіргі заман талабына сай мектептегі оқу үдерісінде дәстүрлі әдістермен қатар жаңа технологияларды тиімді енгізу оқушылардың білімін тереңдетуге мүмкіндік береді. Өз тәжірибемде соңғы жылдары Ж.Қараевтың оқытуды дербестендіру және деңгейлеп-саралау ұстанымдарына негізделген технологиясын жүйелі қолданып келемін.

Бұл тәсілдің артықшылығы — оқушының пәнге қызығушылығын арттырып, өз бетінше білім алуға, ойын еркін жеткізуге, дәлелді пікір айтуға жетелеуі. Төменде «Алюминий және оның қосылыстары» тақырыбы бойынша құрастырылған жаңа сабақ үлгісі ұсынылады.

Негізгі идея

Деңгейлеп-саралау арқылы әр оқушының мүмкіндігін ашып, оқу дербестігін қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

Танымдық белсенділік, ізденімпаздық, өз пікірін қорғау және өзгенің пікірін құрметтеу мәдениеті.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Сабақтың мақсаты — алюминийдің табиғатта кездесуі, негізгі қасиеттері, алынуы және қолданылуы туралы түсінік қалыптастыру; алюминий мен оның маңызды қосылыстарының екіжақты (амфотерлік) қасиет көрсету мәнін ашу.

Сонымен қатар оқушылардың зейінін, танымдық белсенділігін, өзіндік пікірін қалыптастыру, тұлғалық қасиеттерін дамыту; сабақ мазмұны арқылы алғырлыққа, өз бетімен жұмыс жүргізуге, ізденімпаздыққа және өзгенің пікірімен санасуға тәрбиелеу көзделеді.

Қолданылатын әдістер мен құралдар

  • Деңгейлеп-саралау, ақпаратты-комплексті жұмыс, сұрақ-жауап, топтық жұмыс әдістері
  • Интерактивті тақта, алюмосиликаттар бойынша тірек-сызба, слайдтар
  • Химиялық реактивтер мен ыдыстар, танымдық тапсырмалар

Сабақ құрылымы: төрт кезең

I кезең — Жаңа білімді меңгертуге даярлық (3 минут)

Жаңа тақырыпқа негіз болатын сұрақтар интерактивті тақтада ұсынылады. Оқушылар жауап беру арқылы алюминийге бастапқы сипаттама жасап, білімін өзара толықтырады.

Жетелеуші сұрақтар

  1. 1.Алюминийдің химиялық таңбасы қандай?
  2. 2.Алюминийдің салыстырмалы атомдық массасы қанша?
  3. 3.Периодтық жүйедегі орны қандай?
  4. 4.Валенттілігі мен тотығу дәрежесін атаңдар.
  5. 5.Атомдық құрылысы мен электрондық формуласын жазыңдар.

II кезең — Жаңа білімді меңгерту (өздік жұмыс + талқылау)

Бұл кезеңде оқушылар оқулықпен өз бетінше жұмыс істеп, тапсырмалар орындайды. Интерактивті тақта арқылы жаттығулар орындалып, сызбанұсқа және тірек-сызба көмегімен химиялық қасиеттер ретімен талданады. Өзара талқылау оқушылардың сенім, сөйлеу мәдениеті және өзін-өзі ұйымдастыру дағдыларын нығайтады.

Тапсырмалар (өздік жұмыс)

  • Алюминийдің құрылымдық формуласын жазыңдар.
  • Физикалық қасиеттерін тірек-сызба белгілері арқылы сипаттаңдар.
  • Табиғатта кездесуі мен алынуына түсінік беріңдер.
  • Алюминий және оның қосылыстарының химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін жазыңдар (кестені толтыру).

Талқылау уақыты

Өздік жұмыс 10 минут
Бірлескен талқылау 7 минут

Осыдан кейін алюминийдің биологиялық рөлі мен алюминий өндірісіне қысқаша тоқталынады.

Алюминийдің биологиялық рөлі

Алюминий ағзада белгілі мөлшерде кездеседі: ол өкпеде, бауырда, сүйекте, шашта, сондай-ақ жүйке жүйесінің ми қыртысы құрамында жинақталуы мүмкін. Тәуліктік қажеттілік мөлшері ретінде 47 мг көрсетіледі. Алюминий эпителий және дәнекер ұлпалардың дамуына, сүйек ұлпасының түзілуіне және фосфор алмасуына әсер етеді.

Өндіріс және сапа көрсеткіштері

Алюминий сапасы маркамен бағаланады: ең жоғары стандарттардың бірі ретінде А-9 аталады. Қазақстан электролиз зауыты А-85 маркалы сапалы алюминий өндірісін жолға қойғаны атап өтіледі. Жаңа іске қосылған өндірістер көбіне А-6 деңгейінен бастайтыны белгілі болса, Қазақстанның А-8 және А-85 маркаларына дейін жетуі — өндірістік әлеуеттің өскенін көрсетеді. Қазақстанда өндірілген өнім халықаралық стандартқа сай болып, Лондон металдар биржасына тіркелген.

Қосымша жұмыс

  • Сәйкестендіру тесті орындалады.
  • Венн диаграммасы толтырылады.

III кезең — Деңгейлік тапсырмалар (12 минут)

Бұл кезең оқушылардың білімін деңгейге сай тексеруге және ілгерілетуге бағытталған: репродуктивті дағдыдан бастап зерттеушілік ойлауға дейін.

1-деңгей — Оқытушылық (5 ұпай)

Химиялық диктант

  1. 1.Алюминийдің атомдық құрылысы: ________
  2. 2.Алюминий табиғатта таралуы бойынша ________ орында тұр.
  3. 3.Жер қыртысының негізгі массасының ________ құрайды.
  4. 4.Қосылыстарындағы тотығу дәрежесі: ________
  5. 5.Алюминийдің табиғаттағы негізгі қосылыстары: ________
  6. 6.Қазақстандағы боксит кен орындары: ________ және ________
  7. 7.Алюминийдің кристалдық торы: ________
  8. 8.Негізгі құймалары: ________
  9. 9.Болат пен шойын бетін алюминиймен қаптау: ________
  10. 10.Алюминий азот қышқылымен әрекеттеспейді, себебі: ________

2-деңгей — Алгоритмдік (10 ұпай)

Есептеу және теңдеу құрастыру

  1. 1.Алюминийдің төмендегі заттармен әрекеттесу реакция теңдеулерін жазыңдар:
    • a) броммен
    • ә) мыс(II) сульфаты ерітіндісімен
    • б) сұйытылған күкірт қышқылымен
    • в) хром(III) оксидімен
  2. 2.Химиялық реакциялардың үш типін қолданып, AlCl3 алудың теңдеулерін жазыңдар.
  3. 3. Айналуларды жүзеге асырыңдар: Al → Al2O3 → AlCl3 → Al(NO3)3 → Al(OH)3 → Al2O3 → Al

3-деңгей — Эвристикалық (15 ұпай)

Есептер

  1. 1. Зат мөлшері 0,2 моль алюминий тұз қышқылымен әрекеттескенде, неше моль сутек бөлінеді?
  2. 2. Массасы 10 г алюминий мен мыс қоспасы тұз қышқылымен өңделді. Бөлінген газ көлемі 6,72 л (қ.ж.). Қоспадағы әр металдың массалық үлесін анықтаңдар.

4-деңгей — Шығармашылық (20 ұпай)

Зертханалық жұмыс

Үш сынауықта алюминий хлориді, темір(III) хлориді және натрий хлориді ерітінділері берілген. Осы тұздарды бір ғана реактивтің көмегімен қалай анықтауға болады?

Не істелді?

Тәжірибе қадамдарын жазыңдар.

Не байқалды?

Белгілерін сипаттаңдар.

Қорытынды

Талдау жасап, дәлелдеңдер.

IV кезең — Қорытынды (5 минут)

Деңгейлік тапсырмалар толық орындалып, оқушылардың білімі бағаланғаннан кейін, жаңа тақырып жинақталып қорытындыланады. Саралап-деңгейлеп оқыту технологиясын қолдану оқушылардың белсенділігін арттыруға, ізденгіштік қасиетін ашуға және оқу мүмкіндігін нақты айқындауға мүмкіндік береді.

Нәтижесінде алюминий және оның қосылыстары туралы түсінік сабақ бойы жүйелі қалыптасып, жоспар толық орындалады. Қорыта айтқанда, жаңартылған білім беру мазмұнында педагогикалық технологиялардың орны ерекше: оқыту технологияларын сауатты қолдана білген әр ұстаздың білім беру үдерісі нәтижелі әрі сапалы болатыны анық.