Мархаба қандай бала
Сабақтың тақырыбы: «Обал мен сауап»
Мақсаты
- «Обал» мен «сауап» ұғымдарының мәнін түсіндіру.
- Халықтың дәстүрлі ізгі әдеттеріне қызығушылықты арттыру.
- Мейірімділікке, үнемшілдікке тәрбиелеу.
Көрнекі құралдар
- Интерактивті тақта
- Үнтаспа
- Сюжетті суреттер
- Оқулық, дәптер
Негізгі идея
Жақсылықты көбейту — сауап, ал игіліктің қадірін кетіріп, зиян келтіру — обал. Сабақ оқушыны мейірімге, ұқыптылыққа және жауапкершілікке жетелейді.
Тыныштық сәті: қысқы кешке саяхат
Сабақта жылы әрі көңілді орта қалыптастыру үшін «шаттық шеңбері» ұйымдастырылады. Музыка әуенімен қысқы кешке ойша саяхат жасаймыз: күн түс ауа күрт өзгеріп, аспанды қара бұлт торлайды да, лезде жапалақтап қар жауа бастайды.
Терезеден қарап отырып, сыртқа жүгіріп шығасың. Екі алақаныңды созып, жапалақтап жауған қарды тосасың. Ұлпа қар алақаныңа қонып, бойыңды қуаныш пен шаттық билейді.
Сұрақтар арқылы ой қозғау
- Көзімізді ашып, алақанымызға қараймыз: қар бар ма?
- Қар неге еріп кетті деп ойлайсыңдар?
Жауап: алақанымызда жылу бар. Бұл — жай ғана жылу емес, бір-бірімізге жақсылық, мейірім, қуаныш сыйлайтын жылу. Сондықтан қол ұстасып, бір-бірімізге жылы көңіл күй сыйлайық.
Шаттық сөздері
Қуанамын мен де,
Қуанасың сен де.
Қуанайық, достарым,
Арайлап атқан күнге.
Мысалдар арқылы түсіндіру
Обалға жататын әрекеттер
- Партаны сызып, бүлдіру.
- Оқулықты жыртып, лас ұстау (келесі жылға жарамсыз болады).
- Жазда құстың ұясын бұзу.
Бұл заттардың бәрі еңбекпен жасалады. Ұқыпсыздық — өзіңе де, өзгеге де зиян.
Сауапқа жататын әрекеттер
- Далада жылап тұрған кішкентай баланы үйіне кіргізіп, анасына табыстау.
- Ұядан түсіп қалған балапанды көтеріп, қайта ұясына салу.
Мұндай істер адамның жүрегіндегі мейірімді күшейтеді және айналаға жақсылық таратады.
Мәтінмен жұмыс: слайдтар арқылы талқылау
1-слайд: балық аулауға бара жатқан балалар
Жетекші сұрақ: қармаққа қанша балық түсті деп ойлайсыңдар? Мәтіндегі оқиғамен салыстырып көрейік.
2-слайд: балалардың сорпа пісіруі
Жетекші сұрақ: Асантайдың іс-әрекеті қандай? Неліктен?
3-слайд: тамақтан кейінгі көрініс
Жетекші сұрақ: сен балалардың орнында болсаң не істер едің? Қай әрекетте обал, қай әрекетте сауап бар?
Нан туралы сұрақтар
- Нан дастарханға қандай еңбекпен келеді?
- Нанды жерге тастау дұрыс па?
«Жалғасын тап» әдісі: Мархаба туралы оқиға
Оқиға желісі
Бір күні ауа райы салқын әрі дымқыл болды: сыртта жаңбыр жауып тұрды. Мархаба үйіне қарай асықты. Қатты тоңғандықтан, тезірек жылы жерге жетуді қалады. Анасының дәмді тамағын ойлап келе жатқанда, кенет жалынышты дыбыс естілді. Алдымен елемей өтіп кеткісі келді, бірақ тоқтап тыңдады. Жаңбыр астында бүрісіп отырған мысықты көріп, жаны ашыды.
Сұрақ
Мархаба мысыққа көмектеседі деп ойлайсыңдар ма?
Мәтін бойынша: ол мысықты көтеріп алып, қойнына қысты.
Ситуациялық сұрақтар
- Егер сен мысық тауып алсаң, не істер едің?
- Мысық Мархабаға қарап «не айтты» деп ойлайсыңдар?
- Мархаба қандай бала? Ол қандай іс жасады?
Мәтін бойынша: мысық Мархабаның жылы алақанын жалап, көңілді кейіппен оған қарады.
Сергіту сәті
Торғайларды атпаймыз,
Ұяларды бұзбаймыз.
Тентек бала болмаймыз,
Үлкендерді сыйлаймыз.
Дәйексөз
«Обалды біліп өссең — сауапқа кенелесің».
Топтық тапсырма: «Емдеу» жұмысы
1-топ
Ортасынан сынған талды «емдеу»: қорғау, баптау, қайта қалпына келтіру жолдарын ұсыну.
2-топ
Жыртық кітапты «емдеу»: жапсыру, қаптау, ұқыпты ұстау ережесін құрастыру.
3-топ
Алдыңғы екі топтың жасаған әрекетін бағалау: қайсысы сауап, қандай тұсы обалдан сақтайды — баяндап беру.
Тапсырма арқылы дәйексөздің мәні қорытындыланады: адам игілікті сақтаса — сауапқа жақындайды.
Дәптермен жұмыс
Сурет бойынша шағын әңгіме құрастырып, дәптерге жазу. Әңгімеде «обал» мен «сауап» ұғымдары нақты әрекеттер арқылы көрінсін.
«Ұйқасын тап» арқылы бекіту
Құстың ............ бұзба,
Үлкеннің алдынан ............
............ төкпе,
Адасқанға ............ сілте,
............ теппе.
Тексеру: экран арқылы «Нұрлы күннің» тапсырмасымен салыстырып, дұрыс нұсқаны анықтауға болады.
Қорытынды тыныштық сәті
Ішкі түйін
Нұрлы күннің аясында өзімді бақытқа бөленгендей сезініп, жақсылық жасауға ұмтылуды үйрендім. Бойымда үлкенді сыйлау, кішіге қамқорлық жасау, мейірім таныту, табиғатты аялау қасиеттері қалыптасты. Себебі мен Қазақстанның нағыз ұлтжанды азаматымын. Мен елімнің мақтанышы боламын. Мен жақсылық нұрын құямын.
Осы сәтте Л. Хейдің «Ризашылық әні» әуені қосылады.
Мұғалімнің тілегі
Әрқашан қайырымды, мейірімді болыңдар, үлкенді сыйлап өсіңдер. Бүгінгі сабақ сендердің бойларыңа осындай қасиет дарытты деп сенемін.
Естелік ретінде «Мейірім гүлі» ұсынылады.
Үй тапсырмасы
«Обал мен сауап» тақырыбы бойынша «ұйқасын тап» әдісімен мақал-мәтел немесе тәрбиелік ұйқас құрастырып келу.