Жақшаларды ашу
Жақшаларды ашу және ұқсас қосылғыштарды біріктіру (6-сынып)
Бұл сабақта жақшаларды ашу ережесін түсініп, ұқсас мүшелерді біріктіру арқылы алгебралық өрнектерді ықшамдауды үйренеміз.
Сабақтың мақсаты
- Жақшаларды ашу анықтамасын меңгеру және ұқсас мүшелерді біріктіруге үйрену.
- Ойлау қабілетін дамыту.
- Ұқыптылыққа және төзімділікке тәрбиелеу.
Сабақ құрылымы
- 1 Ұйымдастыру
- 2 Үй тапсырмасын тексеру
- 3 Қайталау сұрақтары
Негізгі идея
Өрнекті ықшамдау үшін ұқсас мүшелерді біріктіреміз және қажет болса жақшаларды ашамыз. Бұл есептеуді жеңілдетіп, нәтижені ықшам түрде жазуға көмектеседі.
Үй тапсырмасын тексеру
№ 734 (A)
Өрнекті құру және ықшамдауВелосипедпен — a км, машинамен — (a + 80) км.
Өрнек:
a + (a + 80) = 2a + 80
Мұнда жақшаны ашып, ұқсас қосылғыштарды біріктірдік: a + a = 2a.
№ 744 (B)
Периметрге ұқсас жинақтауЕні: a см, (a + 12) см, (a − 7) см.
Өрнек:
a + (a + 12) + (a − 7) = 3a + 5
Алдымен жақшаны ашамыз, кейін ұқсас мүшелерді біріктіреміз: a + a + a = 3a, ал 12 − 7 = 5.
№ 756 (C)
Мәнін табуМассалар: мыс — 5,2m (кг), қалайы — m (кг), мырыш — 0,08 (кг). Берілгені: m = 0,6.
Өрнек:
5,2m + m + 0,08 = 6,2m + 0,08
= 6,2 · 0,6 + 0,08 = 3,72 + 0,08 = 3,8
Бұл есепте ұқсас мүшелер біріктіріліп, кейін m мәні қойылды.
Қайталау сұрақтары
1) Теңбе-тең өрнектер дегеніміз не?
Теңбе-тең өрнектер — айнымалының кез келген мәнінде бірдей мән беретін өрнектер.
Мысал:
a(b + c) = ab + ac
2) Қосудың ауыстырымдылық және терімділік қасиеттерін қолданып, өрнекті қалай ықшамдаймыз?
Қосылғыштардың орнын ауыстырып және оларды ыңғайлы топтастыру арқылы ұқсас мүшелерді біріктіріп, ықшам түрге келтіреміз.
Мысал:
(6a + 5) − 3a + 2 = 3a + 7
3) Көбейтудің ауыстырымдылық және терімділік қасиеттерін қолданып, өрнекті қалай ықшамдаймыз?
Көбейткіштердің орнын ауыстырып және оларды топтастырып, есептеуді жеңілдетеміз.
Мысалдар:
a(b · c) = (ab)c = (ac)b
(0,5x · 7) · 4 = (0,5x · 4) · 7 = 2x · 7 = 14x
4) Қосындыны берілген санға бөлу арқылы әріпті өрнекті қалай түрлендіреміз?
Қосындыны санға бөлу ережесін қолданамыз: әрбір қосылғышты сол санға бөлуге болады.
Үлгі:
(a + b) / c = a / c + b / c (c ≠ 0)
Мұғалім
Абдреймова Э. Б.