Қайрат ІІІ топ
Қысқа мерзімді жоспар: Абайдың он жетінші қара сөзі (8-сынып, Қазақ әдебиеті)
Бұл сабақ жоспары Абайдың қара сөздерін оқыту арқылы оқушылардың тіл байлығын дамытып, адамгершілік құндылықтарды бойына сіңіруге бағытталған. Негізгі өзек — қайрат, ақыл, жүрек ұғымдарын талдап, олардың үйлесімі жөніндегі философиялық түйінді түсіндіру.
Сабақтың мақсаты
- Абай шығармашылығына қорытынды жасай отырып, тіл байлығын молайту және адами қасиеттерді қалыптастыру.
- Қара сөздерді оқу арқылы ақынның ғылыми-философиялық ойын ашып түсіндіру.
- Оқушыны қайратты ақылға, ақылды жүрекке бағындыру идеясын ұғынуға дағдыландыру.
Оқу нәтижелері
- Қара сөздің мазмұны мен идеясын ашады.
- Ақпаратты өз сөзімен жүйелі жеткізе алады.
- Мәтіндегі оқиға желісі арқылы қайрат, ақыл, жүректің шешіміне көз жеткізеді.
Ресурстар мен әдіс-тәсілдер
Сабақта оқулық, жұмыс дәптерлері, бағалау парақшалары, қима қағаздар, сондай-ақ ОМЖ мен ҚМЖ материалдары қолданылады.
Оқыту әдістері
- Диалогтік оқыту
- Топпен жұмыс
- INSERT әдісі
- «Ыстық орындық» әдісі
Модульдер кіріктірілімі
- Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер
- Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету
- Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау
- АКТ қолдану
- Дарынды және талантты балалармен жұмыс
- Жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту
- Оқытудағы басқару және көшбасшылық
Кіріспе: ынтымақтастық атмосферасы
- Әр оқушы сабаққа есімінің бас әрпінен басталатын тілек айтады (мысалы: «Бибігүл — бақыт тілейді»).
- Сынып «Мозайка» әдісі арқылы үш топқа бөлінеді: Жүрек, Қайрат, Ақыл.
- Әр топқа бағалау парағы таратылады.
Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы бойынша әр топтан бір оқушы Абайдың бір өлеңін мәнерлеп жатқа айтады. Топ мүшелері өлеңнің бір шумағын құрылысына қарай талдайды.
I топ — Жүрек
«Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы»
II топ — Қайрат
«Адамның кейбір кездері»
III топ — Ақыл
«Талаптың мініп тұлпарын»
Негізгі бөлім: жаңа сабақ
Ой қозғау
Ақынның: «Ақыры ойладым, осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін... кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын, я оқысын... ақыры осыған бел байладым» деген пікірін еске түсіріп, Абайдың не жазғанын анықтаймыз.
Қара сөз туралы қысқаша мәлімет
- Қара сөз — ғылым, философия, дін тақырыптарын қарапайым тілмен өрнектеген прозалық еңбек.
- Абай 1890–1898 жылдар аралығында 45 қара сөз жазған.
- Қара сөздер алғаш рет Семейде 1948 жылы «Абай» журналында жарық көрген.
- Көптеген әлем тілдеріне (орыс, қытай, француз және т.б.) аударылған.
Бейнематериал және салыстыру
Оқушыларға Абайдың он жетінші қара сөзі бойынша бейнефильм көрсетіледі. Одан кейін қара сөздегі қайрат, ақыл, жүрек туралы ойды ақынның бұрынғы тұжырымдарымен салыстырамыз.
Бағыттаушы сұрақ: «Қай өлеңмен үндеседі?»
«Ойлы болсаң, озып көр» (топтық талқылау).
Топтық жұмыс: тілдік талдау
«Қайрат», «ақыл», «жүрек» сөздеріне қазақ тілі пәні бойынша сөз таптары мен мағыналық ерекшеліктеріне қарай талдау жасалады.
Сергіту сәті: шифрды шеш
Сандарды өсу ретімен орналастырып, сәйкес әріптерді тізбектей оқыңдар: сонда кімнің аты-жөні шығады? Ол ұлы ақын Абай туралы не деген?
1-қатар
12 6 4 8 1 17 5 10 24
т с ұ ұ н а р л н
2-қатар
16 9 21 15 7 11 14 3 19
а з в б а а р н е
Кім жылдам? Нәтижені топ болып қорғаңдар.
«Ыстық орындық»
Үш топтың оқушылары бір-біріне сұрақ қойып, мәтіндегі негізгі ойды дәлелдермен нақтылайды.
Қорытындылау, бағалау, үй тапсырмасы
Қорытынды
Оқушылар қара сөздің идеясына сүйеніп, қайрат, ақыл, жүрек арасындағы үйлесімнің өмірлік маңызын тұжырымдайды.
Бағалау
Бағалау критерийлеріне сәйкес, оқушылар бағалау парағындағы стикерлері бойынша ұпайларын жинақтайды.
Үйге тапсырма
Абайдың он жетінші қара сөзін оқу (немесе қайталау), негізгі ойды қысқаша конспект түрінде жазу.
Рефлексия
Сабақ соңында оқушылар бүгінгі түсінгенін, қиындықтарын және өзіне алған құндылықтық тұжырымын қысқаша жазып бөліседі.
Мәлімет
- Мектеп
- Қазығұрт ауданы, Ақбастау жалпы орта мектебі
- Пән мұғалімі
- Сейтметова Б.