Сайыстың бөлімдерімен таныстыру

Қызылорда қаласы • И. Әбдікәрімов атындағы Қызылорда аграрлық техникалық колледжі

«Математикалық марафон» сайыс-сабағының жоспары

Математика пәні оқытушысы: Асқарова Майра Кәрібекқызы

Сайыстың мақсаты

Білімділік

Оқушылардың математикаға қызығушылығын, ынтасын және зейінін арттыру; алған білімдерін тереңдету.

Дамытушылық

Ой-өрісін кеңейту, логикалық ойлау қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

Оқушыларды жолдастыққа, алғырлыққа, белсенділікке баулу және жеке тұлға ретінде қалыптастыру.

Жүргізушілер сөзі

1-жүргізуші

Армысыңдар, ағайын,
Ағайын тілін табайын.
Бармысыңдар, бауырлар?
Өкпе жоқ, бізде бауыр бар.

2-жүргізуші

Есенсіздер ме, ұстаздар,
Шаршамайтын қыс-жазда!
Ізетке ие інілер,
Інілер — еті тірілер.

Ортақ сәлемдесу

Кешке келген сайланып,
Отырам деп жайланып.
Көрермендер аман ба?
Отырған анау ойланып…

Екеуі: Бәріңізге бір сәлем!

2-жүргізуші: Құрметті ұстаздар, қонақтар және оқушылар, сіздерді «Математикалық марафон» атты сайысымызды тамашалауға шақырамыз.

1-жүргізуші: ________, бүгінгі сайысымыз неге «марафон» деп аталады?

2-жүргізуші: Өйткені марафонға қатысушы әрбір адам бірнеше сайыскермен жарыса отырып, мәреге бірінші болып жетуді көздейді. Бүгінгі сайысымызға қатысушылар да «мен жеңімпаз боламын» деген мақсатпен математикалық марафонымызға қатысуға ниет білдірді. Нағыз білімді жас мәреге жетеді деп сенемін!

1-жүргізуші: Демек, бүгін біз математиканың жұмбақты да тартымды әлемімен танысамыз ғой?

2-жүргізуші: Иә, бұл әлемнің қаншалықты қызықты әрі сан қырлы екеніне көз жеткіземіз.

Сайыстың құрылымы мен ережесі

Кезеңдер

Сайыс 6 кезеңнен тұрады:

Таныстыру
Бәйге
Жеті жұмбақ
Тіл-өнер
Көкпар
Жорға
Жекпе-жек

Ескерту: Берілген мәтінде «6 кезең» деп көрсетілгенімен, тізімде 7 атау берілген. Жоспарға сәйкес кезеңдер мектеп/колледж форматымен нақтыланады.

Іріктеу тәртібі

Әр кезеңнен кейін ең аз ұпай жинаған 2 оқушы ойыннан шығып отырады:

«Бәйге» кезеңінен кейін — 2 оқушы
«Жеті жұмбақ» кезеңінен кейін — 2 оқушы
«Тіл-өнер» кезеңінен кейін — 2 оқушы
«Көкпар» кезеңінен кейін — 2 оқушы
«Жорға» кезеңінен кейін — 2 оқушы

Нәтижесінде «Жекпе-жек» кезеңіне 2 оқушы қалады.

2-жүргізуші: Олай болса, алдымен бүгінгі сайысымызға қатысатын оқушыларды ортаға шақырайық.

Таныстыру: 1-жүргізуші қатысушыларды таныстырады.

1-кезең: «Бәйге»

2-жүргізуші:
Қарап тұрмай бәйгеге еріңіз,
Шәкірттерге әділ шешім беріңіз.
Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шығарар —
Бәйге, бәйге, бәйгені бір көріңіз!

Әр жауапқа 10 ұпай беріледі.

№	Сұрақ	Жауап
1	«Геометрия» сөзі грек тілінен аударғанда қандай ұғымды білдіреді?	Жер өлшеу.
2	«Алгебра» сөзі қай сөзден шыққан?	Араб тіліндегі «әл-жебр» сөзінен.
3	Математик, дәрігер, ақын, музыкант, «екінші Аристотель» атанған шығыстың ғұламасы кім?	Әл-Фараби.
4	Параллелепипедтің неше қыры, неше жағы бар?	12 қыры, 6 жағы бар.
5	π санының мәні шамамен нешеге тең?	3,14.
6	«Миллион» сөзін қазақ арасына жеткізген ағартушы кім?	Ы. Алтынсарин.
7	Пифагор теоремасын айтыңыз.	Тікбұрышты үшбұрышта гипотенузаның квадраты катеттер квадраттарының қосындысына тең.
8	Планиметрия нені зерттейді?	Жазықтықтағы геометриялық фигуралардың қасиеттерін зерттейді.
9	Дәлелдеуді қажет ететін математикалық сөйлем қалай аталады?	Теорема.
10	Қайсысы үлкен: sin 30° әлде sin 60°?	sin 60°.
11	3⁵ нешеге тең?	243.
12	3,5 таяқтың неше ұшы бар?	8.
13	π саны рационал ма, әлде иррационал ма?	Иррационал сан.
14	50-ді 0,5-ке бөліңіз.	100.
15	2⁵ нешеге тең?	32.
16	y = x³ функциясының графигі қалай аталады?	Гипербола.
17	y = x² функциясының графигі қалай аталады?	Парабола.
18	\|x\| = 4 теңдеуінің түбірлері қандай?	−4 және 4.
19	Бір жазықтықта жататын және қиылыспайтын түзулер қалай аталады?	Параллель түзулер.
20	sin²α + cos²α нешеге тең?	1-ге тең.

Сайыс шарты бойынша ұпайы ең аз 2 оқушы ойыннан шығады. Қатысқандарыңызға рахмет!

2-кезең: «Жеті жұмбақ»

Кіріспе ой

Шығыс елдерінде 7 саны ерекше құрметтелген, жер дүниені 7-мен белгілеген.

Вавилондықтардың сенімі бойынша, жер астындағы жұмаққа жету үшін негізгі жеті қақпадан өту керек.

Ай туып, жеті күннен кейін жартылай толады; келесі жеті күннен соң толысады; тағы жеті күннен кейін қайта кемиді. Осылайша 4 апта (әр апта 7 күн) негізінде «ай» ұғымы қалыптасқан.

Жүргізуші сөзі

Бұл жерге келмейді ешкім ермек үшін,
Есеп-қисап, сан-цифр термек үшін.
Көрсетіп есептеудің жолын қалай,
Келдім оларды айтып бермек үшін.

1-жұмбақ

Бірдей санды бірнеше рет
Көбейтуден тұрады.
Егер оны ықшамдасаң,
Қандай атау болады?

Жауабы: Дәреже

2-жұмбақ

Нәрселерді санағанда
Керек ол бізге ауадай.
Айтыңдаршы, бұл қандай сан,
Жан-жағыңа қарамай.

Жауабы: Натурал сан

3-жұмбақ

Алпыс төрт бөлмеде
Отыз екі тұрғын бар.
Ақ, қара қып бөлгенде
Бірін-бірі қуғандар.
Ханы үшін де, жаны үшін де
Бермейді олар намысын.

Жауабы: Шахмат

4-жұмбақ

Күшіне сенген бір мықты
Жығып салды сегізді.

Жауабы: Шексіздік

5-жұмбақ

Егіз туған қос жүйрік,
Жарыса шауып терлейді.
Бірін-бірі көрмейді,
Дамылсыз қанша шапса да,
Бір мәреге келмейді.

Жауабы: Параллель түзулер

6-жұмбақ

Айналған шешу құралына,
«Төр» саны араласқан құрамына.
«Теңдеудің түбірлері нешеу?» — деген
Қандай сан жауап береді сұрағыма?

Жауабы: Дискриминант