Барлық деңгейлерге Қорықтардың атауы
«Табиғатты қорғайық» модулі бойынша деңгейлік тапсырмалар (8-сынып)
Бұл материал табиғатты қорғау тақырыбын бекітуге арналған деңгейлік тапсырмалар жиынтығы. Тапсырмалар сөздікпен жұмыс, жұптық және топтық әрекет, сөйлем құрастыру, мәтін жазу, сұхбат және жағдаяттық тапсырмалар арқылы оқушының тілдік дағдыларын дамытады.
1-деңгей
Ойлау, сөйлеу, жазылым
2-деңгей
Сөйлем құрастыру, толықтыру
3-деңгей
Аударма, сұрақ-жауап, талдау
3-деңгей тапсырмалары
А) Берілген сөздерді аударыңдар
- қоршаған орта
- табиғат байлықтары
- тіршілік
- апат
- жетістіктер
- табиғатты аялау
- көп көңіл бөлу
- қазба байлықтары
- зиян келтіру
- ластану
- зардап шегу
Ә) Сөз тіркестерінің сыңарын табыңдар
Сәйкестендіріп жазыңдар.
Сол жақ
- қасиетті—
- таза—
- көпжылдық—
- текше—
- орман—
- далалық—
Оң жақ
- орман
- іс
- қоры
- ауа
- ағаштар
- метр
Б) «Табиғат» тақырыбы бойынша сұрақтарға жауап беріңдер
- Табиғатсыз өмір бар ма?
- Тіршіліктің көзі не?
- Орман ауаны қалай тазартады?
- Адамдар немен дем алады?
2-деңгей тапсырмалары
А) Берілген сөздерден сөйлем құрастырыңдар
- Өсімдіктер, оттек, бөліп шығарады, ауа қабатына.
- Тазартады, желектер, ауаны, жасыл, шаңнан, газ, улы, бен.
- Өсімдіктердің, мүлдем, кейбір, жойылып, түрлері, кетті.
- Табиғатты, сақтай алғандар, өмір сүреді, ұзақ.
- Келтірме, табиғатқа, зиян.
Ә) Берілген сөйлемдерді толықтырыңдар
- Ормандар өрттен қатты __________.
- Өзендердің реттеліп тежелуінен және өрттен тоғай қатты __________.
- Халық шаруашылық маңызы бойынша Қазақстан ормандары үш топқа __________.
- Барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршіліктің негізі — __________.
Б) «Қорықтар» тақырыбы бойынша сұхбат құрастырыңдар
Жұптық жұмыс: қорықтардың мақсаты, қорғалатын нысандар, ережелер және табиғатты сақтау мәдениеті туралы сұрақ-жауап құрастырыңдар.
В) Сұрақтардың жауабын жазыңдар
- Қорықтар қандай мақсатпен құрылады?
- Алматы мемлекеттік қорығы қай өңірде орналасқан?
- Барсакелмес мемлекеттік қорығы қай жерде орналасқан?
- Қостанай далалы аймағында орналасқан қандай қорық бар?
- Табиғат қазынасы сарқылмас қор ма?
- Арал теңізіндегі Барсакелмес аралындағы шөлді қорықтың негізгі мақсаты қандай?
Г) «Адам және экология» тақырыбы бойынша сөйлемдерді толықтырыңдар
Керекті сөздер: басталады, қараған, болмайды, мол болады, аштық, қорғауы тиіс.
- Адам баласы табиғатты __________.
- Біз бұлақтардың көзін __________.
- Су мол болса, астық та __________.
- Көк шөпті таптауға __________.
- Ата-бабаларымыз табиғатқа жанашырлықпен __________.
- Экология адамның өзінен __________.
1-деңгей тапсырмалары
А) Қисынды ойлауды дамыту: «Ойлан, тап, сөйле»
Тақырыптық ұғымдар
- Табиғат — қоршаған орта, тіршіліктің негізі.
- Адам — табиғатты пайдаланушы әрі қорғаушы.
Нұсқаулық
Берілген ұғымдар бойынша өз ойыңды жүйелі түрде айт: анықтама бер, мысал келтір, себеп-салдарын түсіндір.
Ә) «Табиғат — анамыз» тақырыбы бойынша қысқаша эссе жазыңдар
6–10 сөйлем. Негізгі ой: табиғатты аялау, ластанудың алдын алу, адамның жауапкершілігі.
Б) Ойды жалғастырыңдар
«Өсімдік жақсы өссе, …» жалғасын жазыңдар
В) «Қорықтар» туралы кластер құрастырыңдар
Кластерде негізгі тармақтар болсын: мақсат, қорғалатын жануарлар мен өсімдіктер, ережелер, табиғатқа пайдасы, мысал қорықтар.
Қосымша: тақтадағы тапсырмалар
1-тапсырма: Фигураларға қарап сипаттаңдар
- Төртбұрыш — сипаттау, ұқсастық табу, қолданылуын айту.
- Үшбұрыш — ерекшелігін көрсету, мысал келтіру.
- Шеңбер — қайда кездесетінін айту.
- Жұлдызша — символдық мағына беру.
Үлгі
«Бұл төртбұрыш деп аталады, өйткені оның төрт бұрышы бар. Бұл — математикалық фигура. Ол кірпішке ұқсайды. Кірпіштен адамдар әртүрлі үйлер салады, демек ол — құрылыс материалы».
2-тапсырма: Берілген сөзді өрбітіп сөйлеңдер
Әр оқушы өзіне берілген сөз бойынша ассоциация, мысал, дәлел, қорытынды айтып шығады.
- ТАБИҒАТ
- ҚОРЫҚТАР
- АДАМДАР
- ҚҰСТАР
- ЖЫРТҚЫШ АҢДАР
- ЖАБАЙЫ ЖАНУАРЛАР
3-тапсырма: Жағдаяттық тапсырмалар (жұптық жұмыс)
1-жұп
Диас орманға келсе, бір топ бала ағаш бұтақтарын сындырып, «қылыш» жасап ойнап жүр. Сенің іс-әрекетің қандай?
2-жұп
Орман ішінде тойлап жүрген ересектер артынан тамақ қалдықтары мен қоқысты шашып кетіп жатыр. Ата-анаңа не айтар едің?
3-жұп
Асқардың отбасы орманда келе жатып әдемі елікке кездеседі. Әкесі мылтығын алып атпақшы. Сен не істейсің?
Барлық деңгейге ортақ тапсырмалар
1-тапсырма: Кестені толтырыңдар
«Қорықтардың атауы — Орналасқан жері — Мақсаты мен міндеттері» бағандары бойынша мысалдар келтіріп толтырыңдар.
| Қорықтың атауы | Орналасқан жері | Мақсаты мен міндеттері |
|---|---|---|
| __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ |
2-тапсырма: Зат есімдерден туынды зат есімдер құрастырыңдар
3-деңгей
аспаз, сурет, қала, жаз, кеш, орман, мейрам, аға, шай, шаруа
2-деңгей
сөз, сөз тіркесі
Мысал: жаз — жазық дала
1-деңгей
сөз — сөз тіркесі — сөйлем
Мысал: жеңіл — жеңіл есеп — Жеңіл есепті шығардым.
Қосымша тақырыптар (аударма, сұхбат, эссе)
3-деңгей: Сөйлемдерді аударыңдар
- Тіршіліктің негізі — таза ауа.
- Қазақстан ормандары үш топқа бөлінеді.
- Бірінші топқа жататын ормандар 18,7 млн гектар аумақты алып жатыр.
- Екінші топқа аз орманды және орташа орманды жерлер жатады.
- Үшінші топқа орманды жерлерде орналасқан барлық ормандар кіреді.
- Таза ауа — өсімдіктер бөліп шығаратын оттек.
«Қазақстанның Қызыл кітабы» тақырыбы бойынша сұхбат
Жұптық жұмыс: сирек кездесетін түрлер, олардың қорғалуы, адамның жауапкершілігі туралы сұрақ-жауап құрастырыңдар.
«Байқоңыр» кестесі: пайдасы мен зияны
Ғарыш айлағының қоғамға, ғылымға, экономикаға әсерін және экологияға ықтимал зиянын салыстырып жазыңдар.
Барлық деңгей: сұхбаттасу тақырыптары (жұптық жұмыс)
- Өсімдік экологиясы
- Қорықтардың пайдасы
- Қорықтар не үшін керек?
- Табиғатты қорғау — кешенді мәселе
«Арал теңізі» тақырыбы бойынша эссе
Себеп-салдар, экологиялық және әлеуметтік әсер, шешу жолдары туралы ойыңды жазыңдар.
«Өсімдік экологиясы» тақырыбы аясында 6 сөйлем жазыңдар
Сөйлемдерде табиғатты қорғау, өсімдіктің маңызы, ластану, су мен ауа тазалығы туралы тіркестер қолданылсын.
3-деңгей: тірек сөздермен сөйлем құрастырыңдар
Берілген тірек сөздер мен сөз тіркестерін қолданып, бірнеше сөйлем жазыңдар.