Қазақы киім көненің көзі
Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы • Аудандық көркемсурет лицейі • Мұғалім: Құндақбаева Тамара Төлепбергенқызы
Қазақы киім — көненің көзі
Қазақ ұлттық киімдерінің түрі де, үлгісі де мол. Кейбір атаулары мен сыртқы бейнесі өзбек, қырғыз ағайындардың киімдеріне ұқсас көрінгенімен, біздің халықтың киім пішіні мен нақышы өзіндік ерекшелігімен дараланады.
Негізгі ой
Қазақы киімдер кең пішімді, етек-жеңі мол болып келеді: күнделікті тіршілікке ыңғайлы, жүріп-тұруға қолайлы, әрі дене сымбатын үйлесімді көрсетеді.
Сабақтың тақырыбы
Қазақтың ұлттық киімдері
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушылардың сәндік-қолданбалы өнер туралы білімін толықтыру, көне киімдер жайында түсінік беру.
Дамытушылық
Ой-өрісті дамыту, ұлттық киім түрлерін дұрыс бейнелеуге баулу.
Тәрбиелік
Эстетикалық талғамды арттыру, ұлттық дәстүрге тәрбиелеу.
Пәнаралық байланыс және формат
- Пәнаралық байланыс
- еңбек, тарих, әдебиет
- Сабақтың түрі
- аралас сабақ
- Сабақтың әдісі
- шығармашылық топпен жұмыс
Қажетті құрал-жабдықтар
- қарындаш
- қағаз (формат)
- акварель бояуы
- қылқалам
- субояқ
Көрнекіліктер
- ұлттық киім түрлері бейнеленген плакаттар
- сөзжұмбақ
- үлестірмелі парақтар
- жұмбақтар
- шекпен, тымақ, етік (үлгі ретінде)
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгелдеу, сабаққа назарын аудару.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Білімді жетілдіру мақсатында үлестірмелі парақтар арқылы топтық жұмыс ұйымдастырылады. Әр топ берілген сұрақтарға жауап береді:
- 1 Сәндік-қолданбалы өнер дегеніміз не?
- 2 Киіз үй жабдықтарын ата.
- 3 Ісмер дегеніміз не?
- 4 Ою-өрнектер неше топқа бөлінеді?
III. Жаңа сабақты меңгеру
Қазақы киім — көненің көзі. Қазақ киімдерінің саны да, түрі де көп. Кейбірінің атауы мен сырт көрінісі өзбек, қырғыз киімдеріне ұқсас болғанымен, қазақтың киім пішіні мен ою-нақышы өзгеше.
Қазақ киімдерін күнделікті тұрмыстық және салтанаттық-сәндік деп екіге бөлуге болады. Тұрмыстық киім қарапайым пішімде, шаруашылық жұмысқа берік әрі қолайлы етіп тігіледі. Ал салтанаттық киім бағалы, көз тартарлық әсем маталардан тігіліп, үлгісіне сай безендіріліп, сәнді пішіліп орындалады.
IV. Практикалық жұмыс
Оқушылар төрт топқа бөлініп, әр топ өз тапсырмасы бойынша ұлттық киімдерді бейнелейді:
1-топ
Ер адамның сырт киімдерін бейнелеу
2-топ
Әйел адамның сырт киімдерін бейнелеу
3-топ
Батырлар киімдерін бейнелеу
4-топ
Қазақтың ұлттық бас киімдерін бейнелеу
Жұмбақтар (жауаптарымен)
- 1) Адамның сәні, онсыз жоқ мәні. Киім
- 2) Дорбаға тығып бас жағын, байлай салдым бас жағын. Тымақ
- 3) Іші егіс, сырты тегіс. Тон
- 4) Аузы бір құбыр. Шалбар
- 5) Дөңгелек өзі, төртеу көзі, ұстайды мықтап, тұрғанды сырттан. Түйме
- 6) Әшекейлі күбіні, үйіліп тұрған шөмеле, кигіздім биік төбеге. Сәукеле
Сергіту сәті: «Қолөнер» сөзжұмбағы
Төмендегі сұрақтар бойынша сөзжұмбақты шешу ұсынылады:
- Дөңгелек шеңбер етіп иілген, киіз үйдің ең жоғарғы сүйегі?
- Жеңсіз жеңіл киім?
- Сәндік үшін білекке тағылатын әшекейлі бұйым?
- Жеті түрлі дәнді-дақылдан сүт қосып пісірілген сұйық ас?
- Сурет салынып тоқылған киім?
- Нәрестеге арналып жасалған ағаш төсек?
- Теріден жасалған, қымыз құятын ыдыс?
V. Сабақты қорытындылау
Оқушылардың жұмысы тексеріледі. Жақсы орындалған суреттер үлгі ретінде көрсетіліп, талдау жасалады және бағаланады.
VI. Үй тапсырмасы
Басқа ұлттық киім түрлері туралы қосымша мәлімет іздестіріп келу.