Тәрбиешінің балалармен жұмыс жүргізуіндегі денсаулық сақтау технологиялары
Мектепке дейінгі ұйымдарда денсаулық сақтау технологияларының тиімділігі
Қазіргі Қазақстандағы білім саясаты әлемдік білім кеңістігімен ықпалдасуға бағытталған. Жалпы білім берудің басым мақсаты — өзгермелі өмір жағдайына тез бейімделетін, өз жолын дұрыс таңдай алатын және жауапты шешім қабылдай білетін тұлға тәрбиелеу.
Білім мен тәрбие — егіз ұғым. Отбасынан бастау алған тәрбие мектепке дейінгі ұйымдарда жүйелі жалғасып, баланың болашаққа сенімді қадам басуына негіз қалайды. Сондықтан балабақшадағы тәрбиені жан-жақты жетілдірумен қатар, бала денсаулығын сақтау мен нығайтудың тиімді жолдарын қарастыру — уақыт талабы.
Мектепке дейінгі білім беру жүйесінде гигиеналық тәрбиенің тәжірибесі мол болғанымен, қазіргі кезеңде балалар денсаулығының әлсіреуі мен әлеуметтік жағдайлардың ықпалы салауатты өмір салтын қалыптастыруда жаңа тәсілдерді қажет етеді. Ұлттық денсаулық сақтау саясаты аясында баланы салауатты өмір салтына тәрбиелеу негізгі міндеттердің бірі саналады.
Негізгі ұстаным
Салауатты өмір салты баланың жеке психологиялық ерекшеліктеріне ғана емес, оны қоршаған орта мен отбасының тұрақты қолдауына да тікелей байланысты.
Қазақстанда салауатты өмір салтын дамыту бастамалары мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың денсаулығын сақтаудың ерекше маңызды екенін көрсетеді. Осыған байланысты балабақша жұмысына денсаулық сақтау технологияларын енгізу — қажеттілік.
Зерттеу объектісі
Мектепке дейінгі жаста баланың денсаулығын қорғау.
Мақсаты
Мектепке дейінгі ұйымда баланың денсаулығын сақтаудың, салауатты өмір салтын ұйымдастырудың және денсаулықты шыңдаудың мүмкіндіктерін қарастыру.
Міндеттер
- Мектепке дейінгі ұйымда денсаулық сақтау технологияларын қолдану мүмкіндіктерін анықтау.
- Денсаулық сақтау технологияларына сипаттама беріп, оларды пайдалану әдістемесін ұсыну.
- Білім берудің жаңа технологияларын (денсаулық сақтау, ақпараттық) ғылыми-әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз етіп, іске асыру тетіктерін жетілдіру.
- Балалар денсаулығын сақтау үшін инновациялық бағыттағы материалдық-техникалық базаны қалыптастыру.
Күтілетін нәтиже
Мектепке дейінгі мекемеден дені сау, психологиялық және интеллектуалдық тұрғыда жан-жақты дамыған, бастауыш сыныпқа дайын түлек шығару.
Тәрбиеші тәжірибесінде қолданылатын денсаулық сақтау технологиялары
Баланың денсаулығын сақтау және нығайту, дене жаттығуларына қызығушылығын арттыру, қимыл-қозғалыс дағдыларын жетілдіру — мектепке дейінгі ұйым жұмысының негізгі бағыттарының бірі. Бұл міндеттерді тиімді шешу медициналық және педагогикалық қызметкерлердің бірлескен, жүйелі еңбегіне байланысты.
Маңызды қорытынды
Тек қимыл белсенділігін арттыру жеткіліксіз. Аурудың алдын алу мен денсаулықты нығайту үшін шынықтыру шаралары міндетті түрде жүйелі түрде ұйымдастырылуы қажет.
Осы мақсатта педагог дәстүрлі жұмыс түрлерін дәстүрден тыс тәсілдермен толықтыруы тиіс. Мысалы, жалаңаяқ жүру табан мен буындарды бекітуге көмектесетін тиімді әдіс болғандықтан, кейбір жаттығуларды қауіпсіз ортада жалаңаяқ орындауды жоспарлауға болады.
Ертеңгілік жаттығуда қолданылатын формалар
Тыныс алу жаттығулары
Дұрыс тыныс алу дағдысын қалыптастыру.
Жалпақтабандылықтың алдын алу
Табан бұлшықеттерін күшейту.
Сымбатты түзету жаттығулары
Дене қалпын тұрақтандыру.
Созылу (стретчинг)
Икемділікті арттыру, бұлшықетті босаңсыту.
Йога элементтері
Тепе-теңдік пен тыныштықты дамыту.
Көзге арналған жаттығулар
Көру жүктемесін азайту.
Таңертеңгі жаттығудан кейін тыныс алу жаттығуларын жалғастыру немесе тұзды жолмен жүру сияқты әдістердің тиімділігі жоғары. Сондай-ақ дене тәрбиесі сабақтарында дәстүрден тыс құрал-жабдықтарды орынды қолдану ұсынылады.
Күн тәртібі — денсаулық негізі
Баланың дені сау, сабырлы, дене дамуы мықты болып өсуі; тәбетінің жақсы, ұйқысының толыққанды болуы үшін күн тәртібін тұрақты сақтау қажет. Бұл дағды балаға ерте жастан ағзасын ауруларға қарсы тұруға дайындауға көмектеседі.
Ағзадағы өмірлік үдерістер белгілі бір ырғақпен жүреді: жүрек соғысы, тыныс алу, ас қорыту. Табиғаттағы құбылыстар да реттілікке бағынады (күн мен түннің, жыл мезгілдерінің ауысуы). Сондықтан мектепке дейінгі ұйымдарда күн тәртібін сақтауға ерекше мән беріледі.
Шынықтыру-сауықтыру шаралары да жүйелі, жоспарлы түрде ұйымдастырылғанда ғана тиімді нәтиже береді.
Денсаулық сақтау педагогикалық технологиялары: кешенді тәсіл
Мектепке дейінгі кезең — бала ағзасы өте қарқынды дамитын уақыт. Осы жаста жүйке жүйесі мен дене мүшелері белсенді қалыптасып, психикалық даму нығая түседі. Сондықтан денсаулық сақтау іс-шаралары кешенді әрі жүйелі жүргізілгенде ғана өсіп келе жатқан ағза сыртқы факторлардың әсеріне төтеп бере алады.
Кешенді жүргізудің басты мақсаты
Мектепке дейінгі балалардың қимыл-әрекетін жетілдіру және ағзаны суыққа төзімді болуға біртіндеп жаттықтыру.
Дені сау бала тәрбиелеу бірнеше бағытты қамтиды: балалардың аурушаңдығын төмендетуге жағдай жасау, педагогтардың кәсіби шеберлігін арттыру, ата-анамен серіктесе отырып шынықтыруды кешенді ұйымдастыру. Бұл жұмыстар оқу-тәрбие үдерісінің барлық бағыттарымен өзара байланыста жүргізіліп, жалпы «денсаулық сақтау технологиялары» ретінде қарастырылады.
Шынықтырудың негізгі міндеттері
- Баланың тұлғалық ерекшеліктерін ескере отырып, күш-қайратын қалыптастыру.
- Денсаулықты нығайту мен шынықтыруды жүйелі түрде жүзеге асыру.
- Күнделікті қарапайым шынықтыруды арнайы жоспарланған шаралармен ұштастыру.
- Қимыл-қозғалысты үйлесімді ұйымдастырып, тиімді тәртіп пен тамақтану мәдениетін қолдау.
Ұйымдастыру ережелері
- Шынықтыруды тек дені сау балаларға және жүйелі түрде жүргізу.
- Теріс эмоция туғызбайтындай (үрей, жылау, мазасыздық) жұмсақ, қауіпсіз орта қалыптастыру.
- Жүктемені біртіндеп арттыру: уақытын ұзарту және күрделілігін кезең-кезеңімен көбейту.
- Медбике мен педагогтің тұрақты бақылауын қамтамасыз ету.
Гүлжан Джаманшалова
Толық нұсқасын жүктеу