Қазақша рефераттар

Судың табиғаттағы көрінісі

Сабақ тақырыбы: Табиғаттағы су айналымы (Дүниетану, 4-сынып)

Бұл сабақтың негізгі мақсаты — оқушыларда судың табиғаттағы айналымы туралы түсінік қалыптастыру, су туралы білімін кеңейту және өмірмен байланыстыра отырып қорытынды жасай білу дағдысын дамыту.

Оқу мақсаты

Судың табиғаттағы айналымы туралы ұғым қалыптастыру.

Негізгі идея

Су — табиғаттағы үздіксіз қозғалыстағы «ұлы саяхатшы».

Сабақ форматы

Топтық жұмыс, сұрақ-жауап, тест, бейнематериал, кері байланыс.

Сабақтың басы: ұйымдастыру және өткенді қайталау

Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушыларға психологиялық жағымды ахуал қалыптастыру.
  • Сыныпты топтарға бөлу.
  • Үй тапсырмасын тексеру.

Қайталау сұрақтары

  • Пайдалы қазбалар неше топқа бөлінеді?
  • Кенді пайдалы қазбаларға не жатады?
  • Жанғыш пайдалы қазбалар нешеге бөлінеді?
  • Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар дегеніміз не?

Тест тапсырмалары

Төмендегі сұрақтар оқушылардың өткен тақырып бойынша білімін нақтылауға арналған.

  1. 1. Еліміздегі ең ірі темір кен орны:
    A) Кентау Ә) Соколов–Сарыбай Б) Өскемен В) Ақтау
  2. 2. Жанғыш пайдалы қазбалар:
    A) тас көмір, боксит Ә) мұнай, мырыш Б) газ, жез В) мұнай, тас көмір
  3. 3. Отқа жанбайтын қасиеті бар қазба:
    A) фосфорит Ә) асбест Б) әктас В) ұлутас
  4. 4. Мұнайды арнайы пеште қыздыру нәтижесінде не алынады?
    A) фосфорит, мәрмәр Ә) полиметалл Б) бензин, газ, жермай В) жанғыш газ, әктас
  5. 5. Кенге жатпайтын пайдалы қазбалардың ішіндегі ең көп тарағаны:
    A) фосфорит Ә) әктас Б) қола В) тұз
  6. 6. Абайдың ескерткіші қандай тұғырға орнатылған?
    A) ұлутас Ә) гранит Б) мәрмәр В) асбест
  7. 7. Әкке құмның өте сапалы түрін қосып не дайындауға болады?
    A) цемент Ә) әк Б) ақ кірпіш В) әктас
  8. 8. Құрылыс материалдарына не жатады?
    A) гранит, саз, құм Ә) мыс, алюминий Б) фосфор, асбест В) мұнай, тас көмір
  9. 9. Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар дегеніміз:
    A) кенді бос тау жыныстарынан бөліп алу Ә) металл мен оның қоспалары алынатын тау жыныстары Б) майлы, қоймалжың сұйық зат В) одан металл қорытып алынбайды
  10. 10. Асбест кен орны қай жерде орналасқан?
    A) Жітіқара Ә) Жезқазған Б) Ақтау В) Маңғыстау

Қызығушылықты ояту: суды «тыңдау» және ой қозғау

Дыбысқа назар

  • Бұл ненің дыбысы?
  • Су туралы не білеміз?
  • Су туралы қандай мақал-мәтелдер білесіңдер?

Топтық тапсырмалар

Оқушылар үш бағыт бойынша жұмыс істеп, нәтижесін постер, қысқа баяндама немесе пікір алмасу түрінде ұсынады.

1) Судың қасиеттері

Мөлдірлігі, еріткіштігі, ағуы, булануы және т.б.

2) Табиғаттағы көрінісі

Өзен, көл, теңіз, мұздық, бұлт, жаңбыр.

3) Пайдасы мен зияны

Тіршілік көзі және тасқын секілді қауіптері.

Бағалау

Топтар бір-бірін «Бағдаршам» әдісі арқылы бағалайды.

Кері байланыс

Оқушылар алақан – үш саусақ – жұдырық тәсілімен қысқа рефлексия жасайды.

Бейнематериал

Тақырыпты нақтылау үшін бейнебаян көрсетіліп, сабақтың тақырыбы мен мақсаты қайта айқындалады.

Оқулықпен жұмыс: деректер мен дәйектер

Мәтінмен жұмыс

  • Мәтінді толық оқып шығу.
  • Негізгі ұғымдарды анықтау: булану, конденсация, жауын-шашын, жер асты сулары.
  • Тақырып бойынша қысқаша қорытынды жасау.

Маңызды деректер: су және адам ағзасы

Су — ағзаның қалыпты қызметі үшін шешуші фактор. Төмендегі мәліметтер оқушылардың назарын судың маңыздылығына аударады:

1,5 литр су азайса
адам шөлдейді.
6–8% су азайса
адам есінен тануы мүмкін.
10% су азайса
ауыздың кебуі күшейеді, жұтыну қиындайды.
12% су азайса
өмірге қауіп төнуі мүмкін.
Сусыз өмір сүру мүмкіндігі
адам су ішпей шамамен 1 апта ғана шыдай алады.

Дәптермен жұмыс

Оқушылар су айналымының кезеңдерін сызба түрінде белгілеп, негізгі ұғымдарды қысқаша анықтамамен жазады.

Сабақты қорыту: «Су — ұлы саяхатшы»

Ой қозғайтын сұрақтар

  • Табиғатта су айналымы болмаса, не болар еді?
  • Неліктен суды «ұлы саяхатшы» деп атаймыз?
  • Судың қозғалысы қандай факторларға байланысты?

Қорытынды түсінік: су айналымы температура мен ауа қысымының өзгеруіне тікелей байланысты.

Ой толғау

Оқушылар «Су — ұлы саяхатшы» тақырыбында қысқа ойтолғау жазады: су буға айналып көтерілуі, бұлтқа айналуы, жаңбыр болып жаууы, жерге сіңуі, өзен-көлдерге қайта қосылуы сияқты кезеңдерді ретімен сипаттайды.

Назар аударатын идея

Су бір орында тұрақтамайды: табиғаттағы айналым арқылы үнемі өзгеріп, орын ауыстырып отырады.

Сабақтың соңы: кері байланыс, үй тапсырмасы, бағалау

Кері байланыс

«Интервью» тәсілі арқылы оқушылар қысқаша жауап береді: не білді, не түсініксіз қалды, қандай сұрақ туды.

Үй тапсырмасы

Бұлттың түрлері туралы мәлімет қарап келу (атауы, ерекшелігі, ауа райымен байланысы).

Бағалау

Бағалау топтық жұмыс нәтижесі, белсенділік және тапсырмаларды орындау сапасы бойынша жүргізіледі.

Әдістемелік дерек

Мектеп

Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы, Кемербастау ауылы, С. Рахымов атындағы жалпы орта мектеп

Мұғалім

Бастауыш сынып мұғалімі: Абдинурова Г. С.

Материалдың толық нұсқасы мен слайдтарды жүктеу бөлімдері бастапқы дереккөзде көрсетіледі.