Сөздер ішінен жалқы есімді табу
Сабақ тақырыбы: Жалқы және жалпы есім (презентациямен)
Бұл сабақ 2-сыныпқа арналған және зат есім туралы бұрынғы білімді еске түсіре отырып, жалқы және жалпы есімдерді ажыратуға үйретуге бағытталған.
Түрі
Жаңа сабақ
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, түсіндіру, көрнекілік, ойын, сызба, Венн диаграммасы
Көрнекіліктер
Суреттер, слайд, сызба, «Кім жылдам?», «Жүзім шоғы»
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Зат есім туралы алған білімді еске түсіріп, жаттығулар арқылы жалқы және жалпы есіммен таныстыру.
Дамытушылық
Дамыта оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, сауатты әрі көркем жазуға дағдыландыру; сөздік қорды және сөйлеу мәдениетін дамыту.
Тәрбиелік
Ұқыптылыққа, тазалыққа және сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқу құралдарын тексеру.
- Психологиялық дайындық: оқушыларды сабаққа жағымды көңіл күймен бағыттау.
Сұрақ: Сендерді өмірде не таңғалдырады?
Таңғалатын құбылыстар бізге жиі кездеседі. Мен күнге таңғаламын: ол нағыз сиқыршы сияқты — жылы әрі мейіріммен сәлемдеседі. Қолдарыңды күнге созыңдар. Оның жомарт сәулелері ананың нәзік қолындай аялап, сипап, жылытады. Сиқырлы күн өкпе мен мұңды ерітіп, жүрегімізді жылу мен махаббатқа толтырады.
Күн жарығын алақанға саламын,
Жүрегіме басып ұстай қаламын.
Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді,
Болып кетер сонда дереу жан-жағым.
Осы жылумен сабағымызды бастаймыз.
II. Үй жұмысын тексеру
390-жаттығу: 3–4 оқушыдан сұрау.
Кейін үй жұмысы қорытындыланады.
III. Ойын: «Кім жылдам?»
Сынып топтарға бөлінеді. Әр топқа белгілі бір сөз табына қатысты сөздер ойлау тапсырмасы беріледі:
1-топ
Зат есім
2-топ
Сын есім
3-топ
Сан есім
4-топ
Етістік
Қай топ көбірек сөз айтады — сол топ жеңімпаз.
IV. Жаңа сабақ
Ертегі арқылы түсіндіру
Ертеде Зат есім деген сөз табының Жалқы есім және Жалпы есім деген екі ұлы болыпты. Жалқы есім өзімшілдеу болып, тек өз атына ғана мән беріпті. Ал Жалпы есім көпшіл болып, жалпылама ұғымды білдіріпті. Зат есім екі ұлының да мінезін түсініп, екеуін де орнымен қолдана біліпті. Ендеше, біз де бір-бірімізді тыңдап, сыйлап, жалқы және жалпы есімді дұрыс қолдануды үйренеміз.
Суретпен жұмыс
Суреттердегі заттарға назар аударып, атын жазыңдар. Мысал:
- Алма (қыздың аты) — Алма (жеміс)
- Раушан (қыздың аты) — раушан (гүл)
391-жаттығу (ауызша)
Кей сөздер кіші әріппен, кей сөздер бас әріппен жазылған. Себебі неде?
Қорытынды ереже
Кісінің аты-жөні, жер-су атаулары, жан-жануарға қойылған аттар жалқы есім деп аталады. Жалқы есімдер әрдайым бас әріппен жазылады: Сәуле, Тараз, Ақтөс.
V. Шығармашылық жұмыс
Алма сондай көрікті,
Екі бұрым өріпті.
Далада раушан гүлі жайқалады,
Ару көріп оны таңғалады.
Тапсырма: осы жолдардан зат есімдерді тауып, сұрақ қойыңдар.
VI. Дәптермен жұмыс
- Бүгінгі күннің жадын көркем жазу.
- Жаңылтпашты оқып, жалқы және жалпы есімдерді табу.
- Мысалдар: Арман — адам аты; Тарбағатай — жер атауы.
- Сөйлемдерді көшіріп жазып, бас әріптің қолданылу себебін дәлелдеу.
VII. Сергіту сәті
«Айгөлек» әніне қимыл-қозғалыстар жасау.
VIII. Деңгейлік тапсырмалар
1-топ
Зат есімге қатысты сөздер ойлау.
2-топ
Сөздер ішінен жалқы есімдерді табу: Серік, ата, Жайық, Әлия, ұстаз, Алатау, көл, оқушы, Ақтау, жұмысшы.
3-топ
Сөздер ішінен жалпы есімдерді табу: дәрігер, Алма, ұшқыш, құс, Ертіс, мектеп, Бурабай, ана, сабақ, Абай, сынып.
4-топ
Парақшамен жұмыс.
IX. Терме диктант және «Кім зерек?» ойыны
Берілген сөздерді жалқы және жалпы есімге ажырату:
X. Семантикалық картамен жұмыс
Берілген сөздерді тиісті сөз табына орналастыру:
| Сөз | Зат есім | Етістік | Сын есім | Сан есім |
|---|---|---|---|---|
| келді | — | ✓ | — | — |
| ана | ✓ | — | — | — |
| бес | — | — | — | ✓ |
| сұлу | — | — | ✓ | — |
| алма | ✓ | — | — | — |
| отыр | — | ✓ | — | — |
| қырық | — | — | — | ✓ |
| жүз | — | — | — | ✓ |
| көл | ✓ | — | — | — |
| оқыды | — | ✓ | — | — |
| биік | — | — | ✓ | — |
XI. Бекіту
Венн диаграммасы арқылы талқылау:
- Біз қандай сөз табын оқыдық?
- Зат есім мағынасына қарай қалай бөлінеді?
XII. Бағалау
Топтық жұмыс және жеке жауаптар бойынша оқушыларды бағалау.
XIII. Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы мұғалімнің нұсқауына сәйкес беріледі.
Қажет болса, келесі сабаққа жалқы және жалпы есімге 5-тен мысал дайындау ұсынылады.