Кардиограммаға мысал
Кіріспе
Зерттеу жұмысымның негізгі сұрағы: графиктер өмірде қажет пе және оларды күнделікті тұрмыста қолдана аламыз ба? Бұл сұраққа жауап іздей отырып, зерттеу барысында графиктердің түрлі салаларда нақты қолданылатынын түсіндім.
Біз графиктер тақырыбын 6-сыныпта өткен едік. Оқулықта бұл бөлім қысқа берілгендіктен, графиктердің сабақтан тыс салаларда қалай қолданылатыны мені қатты қызықтырды. Сол кезден бастап мен графиктерді тереңірек зерттеуге кірістім.
Зерттеу кезінде жетекшім Маржан Жұмагазыевнамен бірге әртүрлі сала мамандарымен кездесіп, графиктерді олардың кәсіби тілінде қалай «оқитынын» және қандай шешім қабылдауда қолданатынын байқап қайттық.
Зерттеудің өзектілігі
- Графиктердің нақты өмірдегі қолданылуын көрсету.
- Сабақта алған білімді күнделікті өмірде пайдалануға болатынын дәлелдеу.
- Болашақта «Айналамыз толы графиктер» тақырыбын кеңейтіп, басқа салалардағы қолданысын зерттеу.
Медицина және график
Кардиограмма: жүрек қызметін түсіндіретін қисық сызық (график)
Мен Семей қалалық диагностикалық орталығының кардиологы, дәрігер Баратова Наргис Асқарқызымен кездесіп, кардиологияда графиктің рөлі қандай екенін сұрастырдым. Оның айтуынша, бұл орталық — қаладағы халық көп жүгінетін медициналық мекемелердің бірі: күн сайын жүздеген адам тексеріліп, мамандардан кеңес алады.
Дәрігер үшін ең маңызды міндеттің бірі — дұрыс диагноз қою және сапалы диагностика жүргізу. Кардиолог жүрек-қантамыр жүйесі бойынша науқастарды қарайды. Қазіргі таңда жүрек аурулары тек қарт адамдарда ғана емес, жастар арасында да жиілеп келеді. Себептердің бірі — жүрекке шамадан тыс жүктеме түсіру.
Кардиограмма нені көрсетеді?
- Жүректің жиырылу жиілігі (пульс).
- Қан айналымы мен жүрек жұмысының өзгерістері.
- Миокард инфарктісінің белгілері және басқа да ауытқулар.
Қалай түсіндіріледі?
Кардиограмма — иілімдерден тұратын қисық сызық. Егер жүрек қалыпты жұмыс істесе, кардиограммада әдетте 6 иілім байқалады. Тексеру кардиорегистр арқылы жасалады: құрылғы компьютерге қосылып, нәтижелер мониторда көрсетіледі.
Дәрігер атап өткен маңызды жайт: кардиограмманы дұрыс оқу үшін арнайы білім қажет.
Жас спортшының кардиограммасы бойынша қысқаша түсіндірме
- Белгілі бір арақашықтық синустық брадикардияны көрсетеді: жүрек соғысы минутына шамамен 45 рет. Бұл оттегінің жеткіліксіз түсуіне әкелуі мүмкін, бірақ спортшыларда жиі қалыпты құбылыс ретінде кездеседі (әсіресе жүзушілерде).
- Жүректің электр осі сәл оңға ауытқыған. Бұл ауытқу көп жағдайда денсаулыққа айтарлықтай әсер етпейді.
- Белгілі сызықтар миокард қабықшаларының жуан әрі жаттыққанын көрсетеді.
- Осы деректердің негізінде дәрігер жүрек қызметі қалыпты деген қорытындыға келген.
Банк және графиктер
Валюта бағамы: минут сайын өзгеруі мүмкін деректер
Мен Семей қаласындағы «Сбербанк» АҚ бөлімшесінде тікелей сату секторының бас менеджері Жұматаев Естай Мұрзанбекұлымен сұхбаттастым (мекенжайы: Семей қаласы, Дулатова көшесі, 218). Банк жеке тұлғаларға да, заңды тұлғаларға да көптеген қызмет түрін ұсынады.
Валюта айырбастау не үшін қажет?
Шетел валютасын теңгеге ауыстыру
Адамдар жинаған валютасын күнделікті төлем жасау үшін теңгеге айырбастайды, өйткені көптеген ұйымдар төлемді шетел валютасымен қабылдамайды.
Теңгені шетел валютасына ауыстыру
Шетелден тауар сатып алу немесе қызмет төлеу үшін ұлттық валютаны шетел валютасына айырбастайды.
Банк бөлімшелерінде айырбасталатын валюталарға АҚШ доллары, еуро, австралия доллары, канада доллары, швейцария франкі, жапон иенасы және басқа да түрлер жатады. Бұл операцияларды жүргізу үшін банк әлемдік нарықтағы бағамды тұрақты түрде қадағалап отырады.
Валюта бағамы күн сайын ғана емес, минут сайын өзгеруі мүмкін. Экономикалық дағдарыс кезеңінде бұл өзгеріс ерекше байқалады. Сондықтан көп көлемдегі деректерді график немесе диаграмма түрінде беру — ең ыңғайлы тәсілдердің бірі.
График нені тез түсінуге көмектеседі?
- Бағамның өсуі қай кезеңдерде болғанын.
- Бағамның құлдырауы қай уақыт аралығында байқалғанын.
- Қай кезеңде бағам тұрақты болғанын.
- Еуро мен АҚШ долларын салыстыруды.
Пайдалы дереккөз
Маған Subscribe.ru сайтын ұсынды: бұл жерден валюта бағамының өзгерісін түрлі графиктер арқылы көруге болады, деректі қадағалап отыру жеңіл, әрі график динамикасына сүйеніп болжам жасауға мүмкіндік бар.
Зерттеу барысында мен 2015 жыл бойындағы АҚШ долларының теңгеге шаққандағы өзгерісін бақылап, график құруға талпындым. (Бұл мәтінде графиктің өзі берілмеген.)
Экономика және графиктер
Көп салалы талдау: санды дерек → диаграмма → шешім
Мен Семей қалалық қазынашылық бөлімінде ішкі әкімшілендіру бөлімінің меңгерушісі Жанұзақов Ернар Дінслямұлымен экономика тақырыбында сұхбаттастым. Оның айтуынша, экономика — адам қызметінің аса маңызды бағыты және ол білім, мәдениет, өндіріс, ауыл шаруашылығы сияқты көптеген саланы қамтиды.
Экономистер салалардың дамуын жан-жақты талдайды, әсіресе табыс пен шығынның сәйкестігін бақылайды. Кейбір салалар қоғамға табыс әкелсе (мысалы, ауыл шаруашылығы), енді бір салалар бюджетті шығындандырады (білім, мәдениет, спорт және т.б.). Аймақ, қала немесе облыс тұрақты дамуы үшін табыс пен шығын тепе-теңдігі сақталуы маңызды.
Неге график маңызды?
Талдаудың негізі — сандық мәлімет. Ал көлемді цифрларды график пен диаграмма арқылы қабылдау жеңіл: негізгі үрдістер (өсу, төмендеу, тұрақтану) бірден көрінеді, салыстыру жасау оңайлайды.
Экономика тілінде аса маңызды көрсеткіштердің бірі — жалпы ішкі өнім (ЖІӨ). Бұл — белгілі бір кезеңде (әдетте жыл ішінде) барлық салаларда өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің жалпы құны. ЖІӨ неғұрлым жоғары болса, аймақтың немесе елдің дамуы соғұрлым жақсы деп бағаланады.
Ой-толғау
Мәтінде Қазақстанның ЖІӨ өсімі және әлемдік «алғашқы ондық» туралы мысал келтіріледі, бірақ нақты кесте/графиктер көрсетілмеген. Дегенмен негізгі ой айқын: елдің болашағы білімге байланысты. Озат оқушы — жақсы маман; жақсы маман — ел экономикасын алға жылжытатын күш.
Ал оқу үлгерімі төмен болса, бұл болашақта біліксіз мамандардың көбеюіне, соның салдарынан қоғам дамуының баяулауына әкелуі мүмкін.
Қорытынды
Зерттеу нәтижесінде мен графикті оқи білудің қазіргі кезде өте қажет дағды екенін түсіндім. Себебі график көп көлемдегі мәліметті ықшамдап, оны тез әрі түсінікті қабылдауға мүмкіндік береді. Одан әрі сол ақпаратты талдап, практикалық мақсатта пайдалануға болады.
Күнделікті теледидар мен интернетте ақпарат жиі график түрінде беріледі: бұл әдіс көпшілікке тез жетеді әрі ұғынықты. Әртүрлі сала мамандарымен кездесуде олардың да графиктермен тұрақты жұмыс істейтіні анықталды.
Негізгі түйін
Бүгінгі күні графиктер туралы түсініксіз өмір сүру немесе оны оқи алмау қиын. Бұл зерттеу графиктердің көптеген салаларда кең қолданылатынын көрсетті.