ТӘУЕЛСІЗ ЕЛІМІЗДІҢ АЙҚЫН ТАБЫСЫАстанада өткен саммит - бүкіл Қазақстан халқының салтанаты, оның бірлігінің, болашаққа ұмтылысының дәлелі, еліміздің айқын табысы болды
Тәуелсіз еліміздің айқын табысы
Астанада өткен саммит — бүкіл Қазақстан халқы үшін мерейлі оқиға. Ол қоғамның бірлігін, болашаққа ұмтылысын және тәуелсіз Қазақстанның айқын табысын көрсетті. Сарыарқаның төсінде өткен халықаралық деңгейдегі бұл жиыннан халықтың күткені де, алғаны да мол болды.
ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету және Ақордада саммит өткізу — Қазақстанды әлемге тереңірек танытқан, ішкі-сыртқы сын-қатерлерді еңсеруде әріптестермен бірлесіп шешім іздеуге мүмкіндік берген маңызды қадамдардың бірі.
Саммит Қазақстанның сыртқы саясатына тың серпін беріп, қазақ ұлтының тұғырының беки түсуіне оң ықпал етті. Венада өткен қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық форумында Литва Республикасының сыртқы істер министрі А. Ажубалис Қазақстанның әртүрлі геосаяси орталықтармен стратегиялық әріптестік орната алғанын атап өтіп, бұл нәтижелер ел басшылығының ұтымды идеяларымен байланысты екенін меңзеді.
Тұрақтылықтың өзегі: экономика және қоғамдық келісім
Саммитте Нұрсұлтан Әбішұлы Қазақстандағы тұрақтылықтың басты шартын айқындап өтті: ең алдымен — сенімді экономикалық өсім. Кедейшілік жас демократияны әлсіретпеуі үшін экономиканы дамытуға басымдық берілгені айтылды. Сондай-ақ Қазақстанның берік іргетасы ретінде 140 этнос пен 46 конфессия арасындағы төзімділік, татулық және келісім ерекше аталды.
Қоғамдық модель
Ұлтаралық келісім мен конфессияаралық түсіністік — тұрақтылықтың күнделікті тәжірибеге айналған үлгісі.
Демократиялық даму
Демократиялық құндылықтарды орнықтыру экономикалық ілгерілеумен және әлеуметтік жауапкершілікпен ұштасуы тиіс.
ЕҚЫҰ төрағалығының ұраны: төрт «T»
Қазақстан ЕҚЫҰ төрағалығының ұранын ағылшын тіліндегі төрт «T» арқылы түсіндірді. Бұл ұстанымдар ұйымға жаңа серпін беріп, Қазақстанның ішкі саясатымен де үндесті:
Trust (сенім) — өзара құрмет пен сенімсіз халықаралық қауіпсіздік те, серіктестік те орнықпайды.
Tradition (дәстүр) — ЕҚЫҰ-ның негізгі қағидаттары мен құндылықтарына беріктік.
Transparency (ашықтық) — халықаралық қатынастардағы жариялылық пен есептілік.
Tolerance (төзімділік) — мәдениеттер мен өркениеттер арасындағы диалогты нығайтуға бағытталған жаһандық үрдіс.
Нақты қадамдар: қауіпсіздік, қарусыздану және жанжалдардың алдын алу
Қазақстан төрағалық кезеңінде ЕҚЫҰ-ның үш өлшемі бойынша міндеттерге сүйене отырып, бірқатар маңызды бастамаларды алға шығарды. Жанжалдардың алдын алу үшін дипломатиялық күш-жігер күшейтіліп, сенім шаралары мен қауіпсіздік тетіктері күн тәртібіне қойылды.
- Қырғызстандағы дағдарыс салдарын азайтуға бағытталған халықаралық үйлестіру жұмыстары жоғары бағаланды.
- Семей ядролық полигонын жабу туралы шешім және ядролық қарудан бас тарту ұстанымы халықаралық қолдауға ие болды.
- Жалпыға ортақ ядролық қарусыз әлем декларациясын қабылдау идеясын ілгерілету қауіпсіздік дискурсын кеңейтті.
- Экономикалық өсімнің тұрақтылық кепілі екені танылып, бұл экономикалық-экологиялық қауіпсіздікке де ықпал ететіні айтылды.
Адами өлшем: құқық, бостандық және әділдік
ЕҚЫҰ-ның негізгі бағыттарының ішіндегі ең маңыздыларының бірі — адами өлшем. Бұл кезең Қазақстан Республикасы Конституциясының 15 жылдығымен тұспа-тұс келіп, тақырыпқа деген назарды күшейтті. Қазақстан төрағалықты қабылдаған сәттен бастап адами өлшемнің дамуына айрықша мән берді.
Өткен іс-шаралар (іріктеп)
- Вена: «Гендерлік балансты ілгерілету және әйелдердің қоғамдық-саяси өмірге қатысуы» (қосымша кеңес).
- Вена: «Ұлттық азшылыққа жататын тұлғалардың білімі: интеграция және тең мүмкіндік» (қосымша кеңес).
- Варшава: «Тәуелсіз сот жүйесін нығайту және жұртшылықтың әділ сотқа қолжетімділігі» (семинар).
- Дания: адами өлшем аясындағы конференция.
Мазмұндық басымдықтар
- Әйелдер құқығын қорғау және гендерлік теңдік — өзекті әрі басым бағыт ретінде айқындалды.
- Ұлттық азшылықтардың құқықтарын қорғау мәселелеріне гуманитарлық өлшем тұрғысынан назар күшейді.
- Сайлау процестеріне байқаушылар жіберу арқылы ашықтық пен сенім мәдениеті қолдауға ие болды (Украина, Тәжікстан, Грузия, Қырғызстан).
Барлық ұстанымдар БҰҰ Жарғысына және ЕҚЫҰ қағидаттарына сәйкес келді. Ең маңыздысы — кез келген мәселені үнқатысу арқылы, бейбіт жолмен шешу. Бұл жерде негізгі бағдарлар ретінде адам құқығы, адам бостандығы, демократиялық құндылықтар, еркін сайлау және заң үстемдігі алға шықты.
Астана саммиті: жаһандық үнқатысуға қосқан үлес
Он бір айлық жұмыстың қорытындысы ретінде Қазақстанда өткен Астана саммиті еліміздің халықаралық қауіпсіздікті нығайтуға және әлемдік дамуға қатысты өзекті мәселелер бойынша жаһандық үнқатысуды қамтамасыз етуге қосқан үлесін айқындады. Саммит барысында Қазақстанның жетістіктері, экономикалық әлеуеті, мәдени ерекшелігі, сондай-ақ ұлтаралық татулық пен келісімнің отандық моделі кеңінен таныстырылды.
Қорытындысында, Еуразия жүрегінде — қазақ жерінде өткен бұл үнқатысу бүкіл Қазақстан халқының ортақ жетістігі, болашаққа ұмтылысының дәлелі және тәуелсіз еліміздің айқын табысы ретінде тарихта қалды.
Ескерту: бастапқы мәтіндегі дереккөз сілтемелері ([1]–[4]) мазмұндық ишара ретінде берілді; библиографиялық мәліметтер көрсетілмегендіктен, мұнда толық тізім ұсынылмады.