Қазақша рефераттар

Қазақтың тұңғыш ұстазы кім

Сабақтың тақырыбы

Тілге құрмет – елге құрмет.

Мақсаты

Ана тілі туралы кең түсінік бере отырып, оқушыларды елжандылыққа, туған тілін қастерлеуге, Отанды сүюге, ата-баба дәстүрін құрметтеуге және адалдыққа тәрбиелеу.

Әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Баяндау, әңгімелеу
  • Ситуациялық сұрақтар
  • Сайыс, ізденіс

Көрнекіліктер

Бүктемелер, қанатты сөздер.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру

Мұғалімнің кіріспе сөзі: «Құрметті қонақтар, оқушылар! Мектебімізде Тіл мерекесі қарсаңында 10 күндік іс-шаралар өтуде. Бүгінгі сабағымыз — 22 қыркүйек, Қазақстан халықтарының тілдері мерекесіне қосатын кішкентай ғана үлесіміз. Біз ана тілімізге деген сезімімізді тапқырлық пен білім сайысы арқылы білдіреміз».

«Қазақ тілі талай тарихи сыннан сүрінбей өтті. Дүние жүзіндегі ең бай, бейнелі, таза, өткір, терең, қуатты тілдердің бірі ретінде талайды тамсандырған».

Сұлтанмахмұт жырлағандай:

Сүйемін туған тілді — анам тілін,
Бесікте жатқанымда-ақ берген білім.
Шыр етіп жерге түскен минутымнан,
Құлағыма сіңірген таныс үнін.

«Қазылар орнықтырар әділдікті,
Кімдердің жауаптары кәміл шықты.
Білім мен тапқырлықтың сайысында,
Жеңіске жетер дейміз кәміл мықты».

Қазылар алқасымен таныстыру. Сайысқа қатысушыларды ортаға шақыру.

«Әрқашан да білім көптік етпеген,
Талапсыз жан мұратына жетпеген.
Сәлем бердік ұландарға талапкер,
Дос көңілден, адал аппақ ниетпен».

«Түсеміз біз білімнің жарысына,
Жеңсеңдер қол соғамыз табысына.
Талапкердің талабы таудай болар,
Аямас тиіп кетсең намысына».

Топтар

1-топ

Береке

2-топ

Ынтымақ

Қатысушыларды жеке-жеке таныстыру.

1-айналым: «Кім жылдам?»

Барлығы 22 сұрақ қойылады. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі. Қай топтың оқушысы бірінші болып қол көтерсе, сол жауап береді.

Сұрақтар мен жауаптар

  1. 1. Қазақстанның тұңғыш Президенті кім? Н. Назарбаев
  2. 2. «Бес нәрсеге асық бол, бес нәрседен қашық бол, адам болам десеңіз...» өлең жолдарының авторы кім? Абай
  3. 3. Қазақтың тұңғыш шешені кім? Жиренше
  4. 4. Тіл мерекесі қай күні? 22 қыркүйек
  5. 5. Екі кісінің сөйлесуі қалай аталады? Диалог
  6. 6. Бұзылмай сақталатын ұлттық тағам? Құрт
  7. 7. «Үш арыс» кімдер? Сәкен, Ілияс, Бейімбет
  8. 8. «Алтын адам» табылған жер? Есік обасы, Алматы облысы
  9. 9. Жас кезінде балаға аталатын мал атауы? Бәсіре
  10. 10. Қазақтың бес қаруын ата. Садақ, мылтық, найза, қылыш, айбалта
  11. 11. Туыстық атауларды ата: ананың туыстары — нағашы; ағаның әйелі — жеңге; әпкенің күйеуі — жезде; шешенің әпкесінің балалары — бөле.
  12. 12. Халық ауыз әдебиетінің түрлерін ата. Ертегі, мақал-мәтел, аңыз әңгіме, батырлар жыры, айтыс және т.б.
  13. 13. Үш би кімдер? Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би
  14. 14. Әдебиет нешеге бөлінеді? Ауыз әдебиеті және жазба әдебиет
  15. 15. «Бөбек» қорының президенті кім? С. Назарбаева
  16. 16. Бір жылда неше мезгіл бар? 4 мезгіл
  17. 17. Күні-түні дем алмай жүретін не? Ай мен күн
  18. 18. Бұл дүниеде де, о дүниеде де өсетін ағаш? Құрма
  19. 19. Төрт қылышты ата. Хәмхәм, Сәмсәм, Зұлқожа, Зұлпықар
  20. 20. Үш тәтті не? Жан, мал, жар
  21. 21. Қазақтың тұңғыш ұстазы кім? Ы. Алтынсарин

Ескерту: бастапқы мәтінде сұрақ нөмірлеуінде олқылық болғандықтан, редакцияланып ықшамдалды.

2-тур: «Кім есті?»

Жұмбақтың шешуін шапшаң тауып, жауабын қазақша және орысша айту. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі.

1-жұмбақ

Қарап тұрсаң өзіне,
Сурет түсер көзіңе.
Ол суретің ұқсайды,
Дәл қазіргі өзіңе.

Жауабы: Айна — зеркало

2-жұмбақ

Бетін адам ашады,
Білім нұрын шашады.

Жауабы: Кітап — книга

3-жұмбақ

Ойды аяқтап,
Қорытынды соңында нүкте тұрады.

Жауабы: Сөйлем — предложение

4-жұмбақ

Сағат сайын қозғалады,
Тек мектептен табылады.

Жауабы: Қоңырау — звонок

5-жұмбақ

Табаныма байладым,
Қос аяқпен айдадым.

Жауабы: Шаңғы — лыжа

6-жұмбақ

«Ти» десем тимейді,
«Тиме» десем тиеді.

Жауабы: Ерін — губы

3-тур: «Өнер алды — қызыл тіл»

Тіл туралы мақал-мәтелдер айту. Қай топ көп айтса, сонша ұпай жинайды. Әр жауапқа 10 ұпай беріледі.

Бағалау өлшемі

  • Мақалдың мәні мен дәлдігі
  • Айту мәдениеті, анық сөйлеу
  • Топтық белсенділік

4-тур: «Жас суретші» (шығармашылық тапсырма)

Берілген суретті әсемдеп бояп, оған тақырып қою және сол тақырыпқа сай шағын мәтін құрастыру.

1-қадам

Суретті үйлесімді түстермен бояу.

2-қадам

Мазмұнды, ықшам тақырып ұсыну.

3-қадам

Тақырыпқа сай 4–6 сөйлемнен тұратын мәтін жазу.

5-тур: Қорытындылау

Қазылар алқасына сөз беріледі: қорытынды пікір, құттықтау және марапаттау рәсімі өткізіледі.

Негізгі ой

Ана тілі — ұлттың жаны. Тілді құрметтеу — елді құрметтеу, тарихты тану және келешекке жауапкершілікпен қарау.