Қазақша рефераттар

Менің Қазақстаным әнін журналға жаздыруға алып бару

Сабақтың тақырыбы: «Ән падишасы»

Бұл тәрбие сағаты оқушылардың Отанға деген сүйіспеншілігін тереңдетіп, ұлттық құндылықтарды құрметтеуге бағытталған. Сабақ сайыс түрінде ұйымдастырылып, Шәмші Қалдаяқовтың өмірі мен шығармашылығы арқылы жас ұрпақтың рухани-адамгершілік дүниетанымын байытады.

Сабақтың мақсаты

  • Өз Отанын шексіз сүйетін, елін қадірлейтін жастарды тәрбиелеу; туған жерге деген сүйіспеншілікті арттыру.
  • Халқымыздың әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін сақтауға және жалғастыруға баулу.
  • Мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге тәрбиелеу.
  • Қазақстанды өркендету үшін білімді, талапты азаматтар қажет екенін түсіндіру.

Өту барысы

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылар екі топқа бөлінеді. Сабақ сайыс түрінде өтеді.

Кіріспе сөз

Құрметті қонақтар, қадірлі оқушылар! «Ән падишасы» атты тәрбие сағатымызды бастауға рұқсат етіңіздер. Бүгінгі сабақ — сайыс форматындағы шығармашылық кездесу.

Сайыс шарттары

  1. 1) Үй тапсырмасы

    • I топ: Ш. Қалдаяқовтың өмірі мен қызметі.
    • II топ: Ш. Қалдаяқов әндерінің шығу тарихы.

  2. 2) Көрініс

    Ш. Қалдаяқовтың өмірінен көріністер.

  3. 3) Ән айту

    Топтар композитордың әндерін орындайды.

  4. 4) Ш. Қалдаяқовқа арналған ақындар жырлары

    Ақындардың арнау өлеңдері оқылады.

I топ: Өмірі мен қызметі

Баяндама

1-оқушы

1930 жылы Арыс өзенінің Сырдарияға құятын тұсындағы Отырар ауылында Шәмші Қалдаяқов дүниеге келді. Әкесі Қалдаяқ — қобыз бен домбыраны құйқылжыта тартатын сері, ақын, шебер ұстаз әрі зергер болса, анасы Сақыпжамал — ойын-тойда әсем ән салатын өнерлі жан еді. ХХ ғасырда қазақ әніне жаңаша ажар беріп, оның өрісін кеңейткен ән феномені осылай қалыптасты.

2-оқушы

Мектепті аяқтағаннан кейін Шәмші Ташкент қаласындағы Хамза Ниязи атындағы музыка училищесін бітіреді. Алматыдағы арман болған консерваторияға ол тек 25 жасында келеді. Әнші Жамал Омарова Шәмшіні консерватория ректоры Құдыз Қожамияровқа ертіп апарып: «Қазақтың болашақ композиторын алып келдім», — деп таныстырғаны айтылады.

3-оқушы

Ән әлемінде жарық жұлдыздай сәуле шашып, айрықша із қалдырған Шәмші Қалдаяқұлы — күллі қазақ халқының мақтанышы. Қырық жыл бойы аспанымызда махаббат пен сағынышқа толы Шәмші әуендері шырқалып келеді.

II топ: Әндерінің шығу тарихы

Естелік

1-оқушы

«Ән де адам секілді өз тағдырымен туады» деген сөз рас. Шәмшінің үш жүзге жуық әнінің әрқайсысының өз тарихы бар. Композитор аты кең жайылған тұста анасы ауыр дертке шалдығып, айыға алмайтынын сезеді де, Алматыдан баласын шақыртады. Ана ақ тілегін тыңдаған сәтте Шәмші ерекше толқып: «Апа, мен басыңызға кесене орнатам деп уәде бере алмаймын. Бірақ мен сізге ең асыл, ең нәзік ән арнаймын. Ол ешқашан ұмытылмайды», — дейді. Осылайша «Ана туралы жыр» дүниеге келеді.

2-оқушы

Шәмші бір естелігінде: «Мен ажарлы әйел көрсем, сол сәтте күйіп-жанып махаббат отына түсетінмін. Кейде бұған налитынмын. Менде махаббат жоқ шығар деп ойлайтынмын. Ал менде шын махаббат бар екенін алғаш рет бір көркем қыз тайсалмай айтып еді: “Сен ғашық адамсың. Сен бар дүниеге — анау Алатауға, сылдырлап аққан суға, мөлдіреген аспанға, бүкіл адамзатқа ғашықсың. Әйтпесе сен ән шығара алмас едің”, — дегені есімнен кетпейді», — дейді.

3-оқушы

Шәмші өз әндерінің қалай жазылғанын жиі әңгімелейтін. «Арыс жағасында», «Сыр сұлуы», «Ақ бантик», «Дүнген қызы», «Сыған серенадасы» сияқты әндері сұлу қыздарға арналған.

4-оқушы

Адам жүрегінен орын тапқан әуеннің ғұмыры ұзақ. Шәмші ағамыздың әндері еліміздің қай өңірінде де кең таралған. Әндерінің негізгі тақырыптары — Отанды сүю, еңбек адамы, жастық рух, мектеп оқушылары мен бүлдіршіндерге арналған ізгі ойлар.

Шығармашылық бөлім

Көрініс

  • • I топ: Шәмшінің өмірге келуі
  • • II топ: «Менің Қазақстаным» әнін журналға жаздыруға алып бару

Ән айту

  • • I топ: «Ақ бантик» — орындаушы: Серікбай Айтуған
  • • II топ: «Ана туралы жыр» — орындаушы: Әлім Ақерке

Ақындар жырлары

  • • I топ: М. Мақатаев «Шәмілге» — оқитын: Жақасай Арайлым
  • • II топ: М. Шаханов «Ән аға» — орындайтын: Теңізбай Нұрбақыт

Қорытынды

Топтардың өнеріне баға беріледі. Мұғалімнің қорытынды сөзі:

Шәмші әндерінің қай ұрпаққа да берері мол. Тек оны жүрекпен ұғып, жүрекпен айта білейік. Асқақ әуені әнұранға айналған «Менің Қазақстаным» әнін бәріміз бірге орындайық.