Қазақша рефераттар

Жер қыртысындағы сутектің массалық үлесі

8-сынып • Химия

Сутек: табиғатта таралуы және алынуы

Бұл сабақта сутектің химиялық элемент және жай зат ретіндегі ерекшеліктері, табиғатта таралуы және оны алу жолдары өткен тақырыптармен байланыстыра отырып қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Сутекті химиялық элемент және жай зат ретінде түсіндіру; элементті сипаттау дағдыларын дамыту; табиғатта таралуы мен алыну жолдарының ерекшеліктерін өткен сабақтармен байланыстыра отырып меңгерту.

Дамытушылық

Экзо- және эндотермиялық реакцияларды қайталау арқылы дұрыс шешім қабылдау, талдау жасау, белсенді жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру.

Тәрбиелік

Экологиялық мәдениетті қалыптастыру және ресурстарды ұтымды пайдалануға бағыттау.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ

Әдіс-тәсілдер

  • Зертханалық жұмыс
  • Кітаппен жұмыс

Сабақтың жүру барысы

I. Ұйымдастыру

Оқушыларды түгендеу, кітап пен дәптерді дайындау, сабаққа назарын аударту.

II. Қызығушылықты ояту

1) Миға шабуыл

  1. 1 Заттар қалай жіктеледі? Жай және күрделі зат дегеніміз не?
  2. 2 Химиялық элемент дегеніміз не?
  3. 3 Оттек элементіне сипаттама беріңіз: атауы, таңбасы, салыстырмалы атомдық массасы, молекуласы, салыстырмалы молекулалық массасы, валенттілігі, периодтық кестедегі орны, аллотропиялық түр өзгерісі.
  4. 4 Химиялық реакцияның қандай типтері бар? Атаңыз.
  5. 5 Термохимиялық реакция дегеніміз не? Ол қалай жіктеледі?

2) Семантикалық карта

Негізгі ұғымдарды (жай зат, күрделі зат, химиялық элемент, реакция типтері, экзо-/эндотермиялық үрдістер) сәйкестендіру арқылы білімді бекіту.

III. Мағынаны тану

1) «Мені тап»

Мен судың арғы тегімін,
Серігімін оттек атты серінің.
Ежелден ең жеңіл газбын,
Оттектен де жеңілмін.
Жер бетінде 1% ғана тарағам,
Ғаламшарда 92% болам.
Бармын газ бен көмір, мұнайда,
Болашақта өзім отын бола алам.

Жауабы: Сутек

2) Бүгінгі тақырып бойынша негізгі мәліметтер

Таралуы

  • Жер бетінде сутек оттекке қарағанда едәуір аз кездеседі.
  • Ең көп тараған қосылысы — су (H2O).
  • Күн жүйесі көлемінде атомдардың шамамен 92%-ын сутек құрайды.
  • Жер қыртысында сутек метан құрамында (газ күйінде), таскөмірде (қатты күйде), мұнайда (сұйық күйде), сондай-ақ көптеген минералдар мен тау жыныстарында кездеседі.

Жер қыртысындағы үлесі

Сутектің жер қыртысындағы массалық үлесі шамамен 1%. Бұл аз болып көрінгенімен, іс жүзінде жердегі әр 100 атомның шамамен 10-ы сутекке тиесілі.

Энергетикалық маңызы

Сутекті отын ретінде пайдалану тиімді. Дегенмен, қазіргі уақытта сутекті көп мөлшерде өндіруге болатын негізгі шикізат — метан мен суды айыру — қымбатқа түседі. Болашақта автомобильдерді сутек отынымен жүргізуді дамыту көзделеді.

Ескерту

Мәтінде «Жер қыртысындағы сутектің мөлшері» бөлімі жалғасады, бірақ бастапқы дерек толық берілмеген.