Композитор кім
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы
Бұл жоспар ортаңғы топқа арналған. Сабақ құрылымы балалардың музыканы тыңдау, сезіну, ырғаққа ілесу, ән айту және динамикалық реңктерді ажырату дағдыларын дамытуға бағытталған.
Тақырыбы
Музыка — сезім тілі
Оқу іс-әрекет түрі
Музыка
Мақсаты
- Музыканың құдіретін ұғындыру және оның әсерлік белгілері (музыкалық бояуы) туралы түсінік қалыптастыру.
- «Композитор» ұғымын түсіндіру.
- Жаңа ән үйрету, бір үнділікпен ән салу дағдыларын жетілдіру.
- Мұқият тыңдауға, зейінділікке тәрбиелеу.
- Би қимылдарын ырғаққа сай, әсем орындауға дағдыландыру.
- Музыканың динамикалық реңкін (ақырын–орташа–қатты) ажырата білуге үйрету.
Әдіс-тәсілдер
- Түсіндіру
- Әңгімелесу
- Көрсету
- Қайталау
- Сұрақ-жауап
Көрнекілігі
- Үнтаспа, слайд, электронды оқулық
- Микрофон
- Композитор В. Шаинскийдің суреті
- Әуесқой сазгер А. Н. Еспенбетованың бейнехаты
- Музыкалық баспалдақ, ойынға қажетті заттар
Оқу іс-әрекетінің барысы
Сабақ кезеңдері бір-бірімен логикалық байланыста ұйымдастырылады: қозғалыс, тыңдау, дауыс жаттығулары, ән үйрену, ойын және қорытынды сұхбат.
1) Бастапқы жүріс
Музыка: «Балдырғандар маршы» — Ш. Қалдаяқов.
Марш ырғағымен балалар қатар түзеп жүреді, арақашықтық сақтайды, ырғақты сезініп, ширақ адымдауға жаттығады. Әуен аяқталғанда дәл тоқтауға көңіл бөлінеді.
Әндете сәлемдесу
Педагог: «Са-ла-мат па, ба-ла-лар?»
Балалар: «Са-ла-мат-сыз ба?»
2) Әуенді-ырғақты қимылдар
Музыка: «Мир похож на цветной луг» — В. Шаинский.
Тыңдау және талқылау
- Ән үзіндісін тыңдау.
- Көңіл-күйін анықтау: көңілді.
- Ырғақты қимылдар: қол соғу, аяқ топылдату, әуенге ілесіп би қимылдарын орындау.
Негізгі ұғым: композитор
Бұл әннің авторы — В. Я. Шаинский. Ол балаларға арналған көптеген әндердің композиторы (мысалы: «Голубой вагон», «Настоящий друг», «Чунга-чанга»).
Композитор — музыканы ойлап табатын әрі жазатын адам.
Салыстыру
Марш пен би әуенінің сипаты мен ырғағы әртүрлі: маршта қысқа дыбыстар мен бірқалыпты қадамға сай екпін басым, ал би әуенінде дыбыс ұзақтықтары әркелкі келеді.
Ырғақты қимылдарды есте сақтау үшін балалар қимылдарды қайта орындайды. Педагог ырғақтан жаңылмай орындауға ынталандырады.
3) Музыка тыңдау
Музыка: «Қуыршақтың мұңы» — П. И. Чайковский.
Сұрақтар арқылы талдау
- Музыка көңіл-күйге қалай әсер етті?
- Көңіл-күйі қандай? (мұңлы, көңілсіз)
- Егер өздерің шығарсаңдар, қалай атар едіңдер? Мазмұны не туралы?
Негізгі ой
Композитор бұл шығарманы «Қуыршақтың мұңы» деп атап, музыка арқылы ауырып қалған қуыршақтың көңіл-күйін жеткізуге тырысқан. Музыканы біз көзбен көріп немесе қолмен ұстап емес, тыңдап, сезіну арқылы түсінеміз.
«Музыка — сезім тілі»
Музыкада тілдік шекара жоқ: әр халықтың музыкасын тыңдап, оның жеткізгісі келген ойын сезінуге болады. Музыканы әсерлі әрі түсінікті ететін құралдардың бірі — музыкалық бояулар. Бұл ұғым электронды оқулықтағы түсіндірме арқылы бекітіледі.
4) Дауыс жаттығулары
Үнтаспадан әртүрлі дыбыстар тыңдатылып, балалар оларды ажыратып, атайды.
Шулы дыбыстар және музыкалық дыбыстар
Шулы дыбыстардың нақты биіктігі және өзара байланысы болмайды. Ал музыкалық дыбыстардың белгілі биіктігі бар, жағымды естіледі; оларды созып айтуға және аспапта ойнауға болады.
Жаттығулар
- 7 нотаны тура және кері бағытта әндету.
- «Бөпемізді әлдилеп ұйықтатамыз» тақырыбындағы әуенді созып айту жаттығулары.
5) Ән айту
Таныс әндерді қайталау
Өткен әндердің әуені ойналып, балалардың танып айтуына жағдай жасалады. Ән сөздері мен әуеннің дұрыс сақталуы, әуезді орындалуы қадағаланады.
Жаңа ән: «Сырда туған баламын»
Автор: А. Еспенбетова. Бұл ән Сыр өңірі, Қызылорда жеріндегі балаларға арнап жазылған. Әнді үйренер алдында автордың балаларға жолдаған бейнехаты тыңдалады. Ән үйрету әдістемесіне сай 1-шумағы меңгертіледі.
Негізгі талап: сөзді анық айту, әуенді дәл меңгеру, бір үнділікпен айтуға ұмтылу.
6) Ойын: «Қатты немесе ақырын» (дидактикалық)
Балалар музыка мазмұнын ашуға динамикалық реңк көмектесетінін тәжірибе арқылы түсінеді.
Ойын шарты
- Ақырын естілсе — ашық қызыл қима қағаз көтеріледі.
- Орташа естілсе — қызыл қима қағаз көтеріледі.
- Қатты естілсе — қанық қызыл қима қағаз көтеріледі.
Ойын барысында балалар дыбыстың күшін ажыратып, белгі беруді үйренеді.
Рефлексия және қорытындылау
Қорытынды бөлімде «Тілші» ойыны ойналады: педагог микрофон ұстап, балалармен сұхбат жүргізеді. Балалар сұрақтарға толық, анық, нақты жауап беруге жаттығады.
Сұхбат сұрақтары
- Бүгін қандай музыкалық іс-әрекеттер орындалды?
- Қандай шығармалар тыңдалды? Олардың көңіл-күйі қандай болды?
- Музыканы қалай түсінеміз? (тыңдап, сезіну арқылы)
- Музыка бір-бірінен несімен ерекшеленеді? (ырғағы, сипаты, көңіл-күйі, жылдамдығы)
- Композитор кім?
- Шулы дыбыстар мен музыкалық дыбыстардың айырмасы қандай?
Күтілетін нәтиже
Білім және түсінік
- «Композитор», «шулы дыбыстар», «музыкалық дыбыстар», «музыка бояулары» ұғымдарын меңгереді.
- Музыканың динамикалық реңкін анықтауды үйренеді.
Дағдылар
- Музыкалық іс-әрекеттерді орындау дағдылары жетіледі.
- Жаңа әннің 1-шумағымен танысады, ән айтуға ынтасы артады.
- Өз ойын еркін жеткізуге және ырғақты дұрыс ажыратуға машықтанады.