Сендер мені Ашулы Тікеннің сиқырынан құтқардыңдар
Жаздың хикаялары
Бұл мәтін — балаларға арналған мерекелік қойылымның сценарийі. Оқиға жаздың алғашқы күнін қарсы алуға, мейірім мен достыққа, бірге әрекет етудің қуатына құрылған.
Көрнекіліктер мен реквизит
Безендіру
- Шарлар
- Гүлдер
Кейіпкерлер костюмдері
- Ашулы Тікен
- Түймедақ
- Саңырауқұлақ
- Күн Шуағы
- Қуыршақ
Қосымша
- Торт салынған каталка (арба)
Оқиғаның басталуы
Қуыршақ (сахнаға шығып, айналаға таңдана қарайды)
Ой, күн қандай тамаша! Айнала жап-жасыл, әдемі! Күннің шуағы қандай жылы!
(Балаларды байқап қалады.)
Мәссаған, мына жерде балалар толып отыр ғой! Мен оларды қалай байқамай қалдым? Балалар, сендер қандай әдемісіңдер! Неге жиналып отырсыңдар?
Балалардың жауабы
Бүгін — біздің мейрам.
Қуыршақ: Бірақ мен түсінбей тұрмын… Неге бүгін күн жып-жылы, айнала жап-жасыл, торғайлар ән салып жатыр? Бәрі әп-әдемі!
Балалардың жауабы
Бүгін — жаздың бірінші күні. Жаз мезгілі басталды. Жазда күн жылы болады: ағаштар жапырақ жаяды, гүлдер өседі, жеміс-жидектер піседі. Күн ұзарып, түн қысқарады.
Қуыршақ: Мен осының бәрін ұмытып кетіпті екем. Естеріме салғандарыңа көп рақмет!
Балалар, біз жазды көп күттік қой, солай ма? Ендеше, бүгінгі мейрамды көңілді өткізелік. Көңіл көтеруге, ойнауға дайынсыңдар ма?
Балалардың жауабы
Иә, дайынбыз!
Қақтығыс: Жазды жасырып қойған Ашулы Тікен
Дабыл әуені
(Сахнаға Ашулы Тікен шығады. Киімінің ішінде үрленген шарлар — «ашудың» белгісі.)
Ашулы Тікен: Естіп тұрмын, сендерде көңіл көтеріңкі сияқты. Өздерің сондай мейірімді, сүйкімдісіңдер. Менің атым — Ашулы Тікен.
Қараңдаршы, менде қанша ашу бар!
Мен Жазды сиқырлап, тығып қойдым. Бірақ ашудан өзім де шатасып, оны қайда жасырғанымды да, сиқырды қалай қайтаруды да ұмытып қалдым.
Сендерді көріп, сендер сияқты мейірімді болғым келіп кетті. Сол үшін Жазды сиқырдан арылтқым келеді. Бірақ сендерсіз ештеңе істей алмаймын. Көмектесесіңдер ме?
Негізгі ой
Мейірім — жұқпалы. Біреудің жылуы ашуды да әлсірете алады.
Қуыршақ: Қалай, балалар, көмектесеміз бе? Ашулы Тікен де мейірімді болсын, Жазды қайтаруға жәрдемдесейік пе?
Балалардың жауабы
Иә!
Ашулы Тікен: Мен жазуды білмеймін, сондықтан сендерге суреттер арқылы көрсетемін. Бірінші бетте — батпақ.
Сынақтар мен ойындар: ашудың «шарлары» біртіндеп жарылады
1) «Батпақтан өту» эстафетасы
- Балалар екі топқа бөлінеді.
- Бірінші ойыншы допты аяғының арасына қыстырып, «гүл күлтелеріне» дейін жүгіріп барады.
- Күлтелерді алып, өз командасына кері жеткізеді.
- Кезек келесі ойыншыға беріледі.
Жарыстан кейін Ашулы Тікеннің киіміндегі бір шар жарылады — ол «арықтап», ашудан бір қадам алыстайды.
Ашулы Тікен: Ой, ой, маған не болды?
Қуыршақ: Бұл — сенен кетіп жатқан ашу.
2) Жаз туралы мақал-мәтелдер
Қуыршақ балалардан жаз туралы мақал-мәтелдерді сұрайды. Балалар кезекпен айтады.
Тағы бір шар жарылады.
Ашулы Тікен: Балалар, мен мейірімді болып бара жатқан сияқтымын…
3) Күн шуағы
Қуыршақ суреттен күн сәулесін көреді: «Күн шуағынсыз жаз болмайды. Ол адамдарға жылулық пен мейірім сыйлайды».
Ашулы Тікен: Есімде… Күн шуағы мені мейірімді еткісі келген. Ал мен қашып кеткем.
Күн Шуағы (келеді)
Мен — алтын түсті Күн Шуағымын. Мен жарқыраймын. Менімен бірге жүргенде қорқынышты емес: біз жауынды, бұлтты, көңілсіздікті қуамыз.
Мен сендерге күн сәулесін сыйлаймын. Ол жолдарыңды жарық қылып, сендерді ешқашан жауыздыққа да, ашуға да жетелемесін.
Күн Шуағы: Балалар, кәне, Ашулы Тікенді қоршап, өз шуағымызбен жылытайық.
Тағы бір шар жарылады.
Ашулы Тікен: Қандай жылы… Ашуым кетіп барады.
4) Түймедақ және «Алаңқайды әсемде» ойыны
Қуыршақ: Мұнда Түймедақ салынған екен.
Ашулы Тікен: Иә… Мен Түймедақты да ренжіткен едім. Алаңқайдағы гүлдерді таптап тастағанмын. Қандай жаман болғанмын…
Қуыршақ: Уайымдама. Қара алаңқайға қайтадан гүл шығады.
- Түймедақ шөпке түрлі түсті гүл күлтелерін шашып тастайды.
- Балалар өз түстеріне сәйкес күлтелерді жинайды.
- Кім тез жинаса — сол жеңімпаз.
- Ойын әуенмен өтеді.
(Түймедақ келеді.)
Түймедақ: Сендерді тағатсыздана күттім. Жазды іздеп жүр екенсіңдер деп естідім. Ашулы Тікенді мейірімді етіпсіңдер дейді.
Түймедақ: Гүлдердің жұпар иісі аңқиды. Ашулы Тікен иісін сезсе, кішірейе береді. Кәне, бәріміз шығып билейік!
«Гүлдер» биі орындалады. Тағы бір шар жарылады.
Ашулы Тікен: Қандай ғажап! Мен шынымен мейірімді болып бара жатырмын.
5) «Кім шарды көп тереді?» ойыны
Қуыршақ келесі суреттен ауа шарларын көреді.
Ашулы Тікен: Иә, мен ашудан шарша (шардай) үрілген едім…
- Балалар екі топқа бөлінеді.
- Шарларды бір жақтан екінші жаққа тасиды.
- Қай топ көп шар тасымалдаса — сол жеңеді.
6) Саңырауқұлақтың келуі
Келесі сурет — Саңырауқұлақ. Ол сахнаға шығады.
Саңырауқұлақ: Жаз қайда кеткен?
Ашулы Тікен: Сен кімсің?
Саңырауқұлақ: Мен — Жаздың көмекшісімін.
Қуыршақ: Ашулы Тікен Жазды сиқырлап тастапты, біз оны құтқаруға бара жатырмыз.
Түймедақ: Мен де Жаз неге кешікті деп ойлап едім. Сөйтсем, оны жасырып қойған екен ғой…
Ашулы Тікен: Саңырауқұлақ, ренжімеші. Енді мейірімді боламын.
Саңырауқұлақ: Жарайды. Сендердің көңілдеріңді көтерейін: ойын ойнаймыз. Демалып алыңдар, сосын жолға шығасыңдар. Бізге Жазсыз болмайды.
(Ойынды Саңырауқұлақ жүргізеді. Осы кезде Ашулы Тікеннің тағы бір шары жарылады — ол тіпті жеңілдеп, «арықтап» қалады.)
Өзгеріс нүктесі
Ойын, қолдау және жылы сөз — кейіпкерді ішкі өзгеріске әкеледі.
Қуыршақ: Біздің Жазымыз бостандықта! Рақмет саған, Саңырауқұлақ. Бізбен бірге қал.
Ашулы Тікен: Қараңдар, мен қандай арықпын! Ең бастысы — мейірімдімін. Әне, Жаз да келе жатыр!
Шешім: Жаздың оралуы
Жаз (сахнаға шығады)
Сәлем, достарым! Сендермен кездескеніме қуаныштымын. Сендер өсіп, есейіпсіңдер. Мен өзіммен жылу әкелемін, өзендерді жылытамын. Сол үшін сендер мені жақсы көресіңдер. Айтыңдаршы, мен кіммін?
Балалардың жауабы
Жаз!
1-бала
Біз сені ұзақ күттік, ұзақ шақырдық. Қызыл жазымыз, сыңғырлаған — ақыры келдің-ау! Қанша бақыт әкелдің, қанша жылу мен жарық сыйладың!
2-бала
Сен бізге не сыйлайсың?
(Осы жерде Жаз өзі туралы мәнерлеп тақпақ айтады.)
Жаз: Рақмет, достарым! Сендер мені Ашулы Тікеннің сиқырынан құтқардыңдар. Алғыс ретінде сендерге тәтті торт әкелдім.
Жаздың көмекшілері
- Күн Шуағы — маусым
- Түймедақ — шілде
- Саңырауқұлақ — тамыз
Жаз: Енді көмекшілерім сендерге сыйлығымды үлестіреді.
(Үш көмекші тортты әкеліп, балаларға үлестіреді.)
Жаз: Ал енді бәріміз тұрып билейік, көңіл көтерейік!
(Көңілді әуенге би билейді.)
Жаз: Көп рақмет, достарым! Менің әлі де баратын жерлерім бар. Қош болыңдар, бірақ мен сендерге тағы да келемін!
(Барлық кейіпкерлер кетеді.)
Қуыршақ (қорытынды)
Міне, біздің мерекеміз де аяқталды. Балалар, бәріміз Жазға «Қош сау бол!» деп айтайық.
(Балалар қолдарын бұлғап: «Қош сау бол!» дейді.)