Табиғатқа қиянат жасамауға тәрбиелеу
Бұл сабақ жоспары оқушылардың табиғатқа жанашырлық танытуы, қоршаған ортаға қамқорлықпен қарауы және табиғатқа қиянат жасамау туралы түсінігін тереңдетуге бағытталған.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: табиғатты аялауға, қоршаған ортаға қамқорлықпен қарауға үйрету.
- Дамытушылық: қамқорлық сезімін дамыту.
- Тәрбиелік: табиғатқа қиянат жасамауға тәрбиелеу.
Қасиеттер
Ресурстар
Көрнекіліктер
Бейне көрсетілім, плакат, фломастер.
Құрал-жабдық
Интербелсенді тақта, оқулық, жұмыс дәптері.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру
«Тыныштық сәті №2»: демалу жаттығулары арқылы сыныптың назарын жинақтау, ішкі тыныштыққа келу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Шығармашылық жұмыс
«Ағаш маған не берді?» тақырыбы бойынша бес жол өлең құрастыру. Оқушылар өз ойларын оқып, сыныпта талқылайды.
Мұғалім оқушылардың ой қорытындысын тыңдап, негізгі идеяларды атап өтеді.
3) Дәйексөз
«Табиғат — тал бесігің»
1) Табиғат адамды қандай сезімге бөлейді?
2) Табиғат аясында өздеріңді қалай сезінесіңдер?
4) Әңгімелесу: «Ағаш әңгімесі»
Мәтін
Тәрбиелік мәні бар әңгіме (ықшамдалған, тілдік тұрғыда өңделген нұсқа).
Ерте, ерте, ертеде әдемі, үлкен алма ағашы болыпты. Бір кішкентай бала оның көлеңкесіне күнде келіп ойнағанды жақсы көретін: ағаштың басына өрмелеп, нәрлі жемісін жеп, салқын көлеңкесінде мызғып алатын. Баланың ағашты жақсы көретіні анық еді, ал ағаш та баланы ерекше жақсы көретін.
Уақыт өте бала есейді. Ол бұрынғыдай ағаштың түбінде ойнамайтын болды. Бір күні ағаштың жанына келді, бірақ көңілсіз еді.
— Менімен ойнашы, — деді ағаш.
— Мен енді кішкентай бала емеспін, — деді жігіт. — Қазір мені басқа нәрселер қызықтырады. Бірақ оларды сатып алу үшін ақшам жоқ.
— Менде ақша жоқ, — деді ағаш. — Бірақ сен барлық алмаларымды жинап, сатып, ақша таба аласың.
Жігіт қуанып, ағаштың барлық жемісін жинап алды да, кетіп қалды. Ұзақ уақыт оралмады. Ағаш мұңайып қалды.
Бір күні ол қайта келді. Кеше ғана жігіт болған адам енді ер-азамат еді. Ағаш оны көріп қатты қуанды.
— Менімен ойнашы, — деді ағаш.
— Ойынға уақыт жоқ, — деді адам. — Отбасымды асырауым керек. Үйім жоқ. Маған баспана керек. Көмектесе аласың ба?
— Менде үй жоқ, — деді ағаш. — Бірақ бұтақтарымды кесіп алып, үй салуыңа болады.
Адам қуана келісіп, бұтақтарды кесіп алды. Ағаш адам қуанды деп, өзі де қуанды. Бірақ адам тағы да ұзақ уақыт көрінбей кетті.
Көп жыл өткен соң адам қайта келді. Ағаш оған мұңая қарап:
— Балам, кешір… Саған берер ештеңем қалмады. Алма да жоқ.
— Керегі де жоқ, — деді адам. — Алма жейтін тісім де қалмады.
— Бұтақтарым да жоқ. Саған тербетіп, ойнататын да шамам жоқ…
— Мен ойын үшін тым кәрімін, — деді адам. — Маған тек демалатын орын болса болды. Өткен жылдар қатты шаршатты.
Ағаш көзіне жас алып:
— Саған пайдалы бола алмауым мені қинайды. Барым — кәрі тамырларым ғана. Бірақ ағаштың түбі демалуға жақсы. Жантайып тыныға ғой, — деді.
Кәрі адам ағаштың түбіне отырып, жан тыныштығын тапқандай болды. Ал ағаш адамның тынышталғанын көріп, тағы да қуанды.
Талқылау сұрақтары
- Біз ағаш туралы не білеміз?
- Ағаш адам өмірінде қандай маңызды рөл атқарады?
- Ағаштың ісі дұрыс па, адамның ісі дұрыс па? Неліктен?
- Ағаш — біздің бақытымыз үшін барын беруге дайын ата-анаға ұқсай ма? Ойыңды дәлелде.
5) Шығармашылық топтық жұмыс
Тапсырма 1
«Ағаштан нені үйренуге болады?» тақырыбы бойынша кластер құру.
Тапсырма 2
«Ағаш маған не береді, мен ағашқа не беремін?» тақырыбын суретті схема арқылы бейнелеу.
Екі топ өз жұмыстарын қорғап, сынып алдында қысқа тұжырым жасайды.
6) Мұғалімнің сыйы
«Қазақстан табиғатының көркем жерлері» тақырыбы бойынша бейне/слайд көрсетілім. Көрген әсерді 1–2 сөйлеммен бөлісу.
7) Үй тапсырмасы
«Менің ауламдағы ағаштар»
Өз аулаңдағы ағаштардың түрін, жасын сипатта. Оларға қандай қамқорлық көрсете алатыныңды жазып кел.
8) Топпен ән айту: «Әке арманы»
Ән мәтіні
1-шумақ
Жапырағын жайған бәйтерек
Тереңге тартқан тамырын
Сезбеппін, әке, ертерек
Жаныңның ыстық жалынын
Қайырмасы
Ахоу, ахоу,
Ахоу, әке арманы-ай
2-шумақ
Ертеңім үшін көз ілмей
Атқыздың қайта таңымды
Түсінер кім бар өзіңдей
Сағыныш толы жанымды
Қайырмасы
Ахоу, ахоу,
Ахоу, әке арманы-ай
9) Соңғы тыныштық сәті
Баяу әуен қосылып, оқушылар қысқа тыныс алу жаттығуы арқылы сабақтан алған әсерін іштей қорытындылайды.
10) Мұғалімнің қорытынды сөзі
Құрметті оқушылар, бүгінгі сабағымыз өз мақсатына жетті деп ойлаймын. Белсене қатысқан әрқайсыңа үлкен алғыс айтамын. Табиғатты аялау — өз болашағымызды аялау. Бүгінгі жақсы әсер мен көтеріңкі көңіл-күйді сақтап, келесі сабақта қайта кездескенше сау болыңдар!