Оны мен диалогтық оқытудың маңызы деп қорыттым
Балқаш қаласы, Н. К. Крупская атындағы жалпы білім беретін орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі — Есильбаева Ақбаян Мұратовна.
Білім: жүйе, педагогикалық процесс және нәтиже
Білім — мұғалім мен оқушының субъектив және объектив әрекеттері арқылы ортақ мақсатқа жетуді көздейтін педагогикалық үдеріс. Адамның тұлғалық деңгейге жетуі, қоғам мұраттарына сай қалыптасуы педагогикалық үдерістен тыс жүзеге асуы мүмкін емес.
Қаншалықты кең таралғанымен, бір қарағанда тұрақты болып көрінгенімен, «білім» ұғымы көпмәнділігімен ерекшеленеді.
Білім ұғымының негізгі қырлары
-
Жалпыадамзаттық құбылыс
Адамзат дамуының ортақ әрі үздіксіз құндылығы.
-
Әлеуметтік-мәдени мұра
Ұрпақтан ұрпаққа берілетін тәжірибе мен рухани байлық.
-
Жүйе
Мақсат, мазмұн, құрал және нәтиже өзара байланысқан құрылым.
-
Педагогикалық процесс
Оқыту мен тәрбиенің біртұтас ұйымдасқан үдерісі.
-
Нәтиже
Оқушының білім, дағды, құндылық және құзыреттілікке жетуі.
Білімнің қазіргі қоғамдағы рөлі
Бүгінгі таңда білімнің әлеуметтік рөлі артып келеді: адамның болашағы көбіне оның алған білімінің сапасына, ойлау деңгейіне байланысты. Осы тұрғыда жаңа технологиялардың тиімді әдіс-тәсілдерін жас ұрпақ бойына сіңіре отырып, қоршаған ортаны қорғауға және салауатты өмір салтына тәрбиелеу — ұстаздардың маңызды міндеті.
Ұстаз кәсібилігі — үздіксіз даму
Әрбір ұстаз шеберлігін үнемі арттырмаса, оқушы дамуының қарқыны төмендеуі мүмкін. Бұл — бір күннің ісі емес; уақытты, тұрақты ізденісті және тәжірибені талап ететін жол.
Сыни ойлау мен зерттеу дағдылары: ХХІ ғасыр талабы
Сыни ойлауды дамыту жолдары
- зерттеу жүргізу;
- талдау және талқылау;
- қорытынды жасау;
- интерпретация (пайым) ұсыну.
Оқушыларды сыни тұрғыдан ойландыра білу — әр педагогтың кәсіби құзыреттілігінің бір бөлігі. Осы бағытта мұғалімдердің де сыни ойлауын диалог арқылы дамытуға басымдық беру қажет.
Диалогтік оқыту және белсенді әдістердің нәтижесі
Сабақ құрылымындағы тәсіл
Сабақтың басынан соңына дейін оқу үдерісін жүйелі ұйымдастырып, әртүрлі тәсілдерді жоспарлы қолдану маңызды. Тәжірибеде диалогтік оқытуға сүйенгенде тұйық оқушылардың сабаққа араласып, белсенділігі артқаны байқалды.
Топтық форматтың тиімділігі
Сабақтар топтық формада өткенде оқушылар білімді мұғалімнің бағыттауымен өз бетімен меңгереді. Оқытудың сапасы мен тиімділігі тақырып пен жағдаятқа сай әдістерді дұрыс таңдауға және барлық қатысушылардың белсенділігіне тікелей байланысты.
Жаңа әдіс-тәсілдерді қолданудың маңызы
-
1) Уақыт талабына сай болу
Қазіргі кезең — жаңалық пен инновация уақыты. Күнделікті өмірдегі жаңа білім мен жаңалықтар оқыту үдерісінен де көрініс табуы тиіс.
-
2) Ойлауды икемдеу және болжам жасау
Жаңашылдықты пайдалану оқушының ойлауын өзгерістерге бейімдеп, алдын ала болжам жасауға үйретеді.
-
3) Белсенді оқыту арқылы есте сақтауды күшейту
Инновациялық әдістер белсенді оқытуға негізделеді: оқушы өз айтқанының едәуір бөлігін, ал өз орындаған әрекетінің басым бөлігін есте сақтайды. Белсенді әдістер шығармашылық тәжірибе мен жаңа әрекет қалыптастырып, нәтижесінде құзыреттіліктің дамуына әсер етеді.
Белсенді оқытудың басты ерекшелігі
Үйренушілердің бір-бірімен және мұғаліммен тікелей және кері байланыс арқылы үнемі қарым-қатынаста болуы — белсенді оқытудың негізгі сипаты. Осыған байланысты сыныптағы оқыту формасы да өзгеріп, топтық, жұптық және ұжымдық жұмыстар кеңінен қолданылады.
Оқушыға әсері: еркіндік, жауапкершілік, ынтымақтастық
Ойлау және шығармашылық
Оқушылар өз ойларын қорытуға, логикалық ойлауға, шығармашылықпен жұмыс істеуге үйренеді.
Қарым-қатынас мәдениеті
Топ ішінде бір-бірін сыйлау, ынтымақтастық, ұйымшылдық қалыптасады; мәселелерді бірлесе шешу дағдысы дамиды.
Жауапкершілік және белсенділік
Көп сөйлемейтін оқушылардың өзі ортақ жұмыс барысында белсенділік танытып, тапсырманы жауапкершілікпен орындауға ұмтылады.
Жаңаша оқытудың әдіс-тәсілдері оқушыларға ұнайды: олар сабақта өздерін еркін сезініп, ойларын сенімді жеткізеді. Бұрынғыдай «жауабым қате болып қала ма?» деп қысылып-қымтырылу азаяды.
Қосымша:
Толық нұсқасын жүктеу →Ескерту: Сілтеме мекенжайы берілмегендіктен, уақытша “#” қолданылды.