Қазақ өнерін білгісі келгендер Қастеевтің суреттерін, Қалдаяқовтың әндерін зерттеулері керек Кештің барысы
Әдеби-музыкалық кеш: «Ән – аға, Шәмші аға»
Бұл кеш қазақтың көрнекті сазгері, XX ғасырда «қазақ вальсінің королі» атанған Шәмші Қалдаяқовтың өмірі мен шығармашылығына арналады. Кеш барысында композитордың әндерінің шығу тарихы, мәні мен маңызы сөз болып, ұлттық ән өнерінің терең қыры мен сырына үңілеміз.
Кештің мақсаты
- Ш. Қалдаяқовтың өмір жолымен таныстыру.
- Әндерінің шығу тарихын, мәні мен мазмұнын ашу.
- Ән өнері арқылы оқушыларды әсемдікке тәрбиелеу.
- Шәмші әндерін насихаттау.
Тәрбиелік-танымдық бағыт
- Білімділік: халық сүйіп тыңдайтын әндер арқылы композитор мұрасын таныту.
- Дамытушылық: ән мәтінінің мағынасын түсініп орындауға үйрету, музыкалық талғамды дамыту.
- Тәрбиелік: туған жерге, ата-анаға, елге сүйіспеншілікті күшейту.
Көрнекіліктер
«Ән – аға, Шәмші аға» буклеті
Шәмші әндері жинақталған ән альбомы
Ш. Қалдаяқовтың портреті
Дәйексөздер жазылған плакаттар
Кештен үзінді: дәйексөздер
Жансын деп жақсы орталарыңда маздап ән,
Қалсын деп жақсы көңілдер ойды қозғаған.
Тік тұрып қарсы ал — О, туған елім, тілектес,
Тілектестікпен ортаңа келді өз балаң.
Қазақ өнерін білгісі келгендер Қастеевтің суреттерін, Қалдаяқовтың әндерін зерттеулері керек.
Кештің барысы
Ашылу бөлімі
Кеш «Ән – аға» («Шәмшімен сырласу») әнімен ашылады. Әннің сөзі — И. Исаевтікі, әні — Қалыбек Құрманалиевтікі. Орындаушы: Қожабаев Елдос. Әуенмен қатар үш жұп вальс билеп шығады.
Сұрақ: Бұл ән кім туралы?
Жауап: Ән Шәмші Қалдаяқов туралы.
Осылайша, оқушылар мен ұстаздар композитордың өмір жолымен танысып, әндерінің шығу тарихын, мәні мен мазмұнын талдай отырып, оның шығармаларын кеңінен насихаттауға бағытталған рухани кешке қадам басады.
Жүргізуші сөзі: Шәмші есімі туған өлке әуенімен өріледі
Арыс өзенінің Сырдарияға құяр тұсында Сарыкөл атты шағын көл бар. 1927 жылы Қалдаяқ есімді кедей сол көлдің жағасына келіп, қамыстан күрке тігіп, сол жерде қоныстанады. Қалдаяқтың шын есімі — Әнапия. Оң аяғының балтырындағы қалына байланысты жеңгелері оны «Қалдаяқ» деп атап кеткен екен.
Сол күркеде 1930 жылы бір сәби дүние есігін ашады. Айтуларынша, басқа балалардай шыңғырып жыламай, ерекше әуезді ырғаққа ұқсас үн шығарыпты. Сәбиге Хиссаларда айтылатын Шәмшід патшаның есімі беріледі. Арада отыз жыл өткен соң, сол бала — Шәмші Қалдаяқов — халық жүрегінен орын алған сазгерге айналып, қазақ вальсінің символына айналады.
Шәмші Қалдаяқовтың өмірбаяны
- Шәмші Қалдаяқов 1930 жылғы 15 тамызда Шымкент облысы (қазіргі Түркістан өңірі), Арыс өзенінің бойында дүниеге келген.
- Әкесі Қалдаяқ (Әнапия) — көпшіл, ақынжанды, шежіре айтатын, зергерлікке де, өнерге де жақын жан болған.
- Анасы Сақыпжамал — үні қоңыраудай сыңғырлаған, ән салғанда ажары ашылып, ерекше құлпыратын адам ретінде сипатталады.
- 1952–1962 жылдары Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік консерваториясында (Великанов класы) білім алған, бірақ оқуын толық аяқтамаған.
- 1950 жылдан бастап шығармашылық жұмыспен тұрақты айналысқан.
- 1965 жылы Қазақстанның Ленин сыйлығының лауреаты атанған.
- 1991 жылғы 29 желтоқсанда «Қазақстанның халық әртісі» атағы берілген.
Халық сүйіп тыңдайтын әндері
Шәмші Қалдаяқов — қазақ жастарының шат-шадыман өмірін, туған жерге сүйіспеншілікті, мөлдір сезімді әуенмен өрнектеген композитор. Оның ел ішінде кең тараған әндерінің қатарында:
Қорытынды ой
Шәмші Қалдаяқовтың әндері — халық жадында сақталған рухани қазына. Бұл кештің түпкі мәні — сол қазынаны құрметтеу, әннің сөзін де, сазын да терең сезіну, және әуен арқылы елге, жерге, Отанға деген сүйіспеншілікті күшейту.