Дуалды оқыту жүйесі қазіргі дүние жүзілік тәжірибеде бар дүние
Дуалдық оқыту жүйесі: мәні, өзектілігі және тәжірибедегі нәтижелер
Қазақстанда техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін жаңғырту бағытында дуалдық оқытуды енгізу мәселесі мемлекеттік деңгейде көтерілді. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясында техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының оқу үдерісіне дуалдық оқыту жүйесін енгізуді тапсырған болатын.
2014 жылғы 17 қаңтардағы «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында таяудағы 2–3 жыл ішінде дуалдық, техникалық және кәсіптік білім берудің ұлттық жүйесінің негізін қалыптастыру қажеттігі ерекше атап өтілді.
Анықтама
Дуалдық оқыту жүйесі — теориялық білімді нақты өндірістік тәжірибемен ұштастыратын оқыту технологиясы.
Дуалдық оқытудың бастауы Германия тәжірибесіне барып тіреледі. Бұл модельдің кәсіби мамандарды даярлауда тиімді әрі нәтижелі екені тәжірибеде дәлелденген. Германиядағы кәсіптік-техникалық білім беру жүйесінде оқушылар уақыттың шамамен үштен екі бөлігін өндірісте өткізіп, жұмыс орнынан қол үзбей тәжірибе жинақтайды; ал қалған бөлігін теориялық оқуға арнайды.
Негізгі мақсат
Техникалық және кәсіптік оқу орындарының жұмыс берушілермен (жеке сектордағы өндіріс және шаруашылық мекемелері) серіктестігін күшейте отырып, нарық талабына сай, бәсекеге қабілетті, инновациялық-технологиялық бағдарламаларды меңгеруге дайын жұмысшы мамандарды даярлау.
Қазіргі өзектілік
Бүгінгі еңбек нарығында жоғары білікті мамандар тапшылығы байқалады. Себептердің бірі — теориялық білім мен нақты өндірістік талаптардың арасындағы алшақтық. Дуалдық оқыту осы айырмашылықты қысқартуға мүмкіндік береді.
Теория мен практиканың алшақтығы: мәселе және шешім
Оқу үдерісінде алынған білім әрдайым өндірістегі нақты жағдайлармен сәйкес келе бермейді. Нәтижесінде жұмыс беруші ұйымдар жас маманды қосымша оқытуға, тәжірибеден қайта өткізуге немесе қайта даярлауға мәжбүр болады. Ал білікті кадрмен қамтамасыз ету — кез келген мекеменің тұрақты табысы мен сапалы қызмет көрсетуінің негізгі кепілі.
Дуалдық жүйе білім алушыға кәсіби дағдыны тікелей жұмыс орнында қалыптастыруға жағдай жасайды: тәжірибелік сағаттар оқу бағдарламасына үйлесімді енгізіледі, ал студент өз мамандығының нақты еңбек ритміне ерте бейімделеді.
Маңғыстау туризм колледжіндегі тәжірибе
2012–2013 оқу жылынан бастап облыстық білім басқармасының бұйрығымен Маңғыстау туризм колледжінде «Қонақ үй шаруашылығын ұйымдастыру» мамандығы бойынша дуалдық білім беру жүйесі тәжірибе ретінде енгізілді.
Негізгі серіктес кәсіпорындар
- Caspian Riviera қонақ үйі
- Renaissance қонақ үйі
Дуалдық білім беру моделі аясында «өндіріс – колледж – білім алушы» арасында үшжақты келісімшарт жасалады. Бұл келісім оқу мазмұнының өндірістік талаппен сәйкестігін арттырып, студенттің жауапкершілігін нақтылай түседі.
Материалдық база
Студенттердің сапалы білім алуы үшін колледждің материалдық-техникалық базасы толық қамтылуы маңызды. Маңғыстау туризм колледжінде оқу тәжірибесі барысында қолдануға арналған қонақ үй бөлмелері, мейрамхана және ас үй бар. Барлығы қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген.
Оқу логикасы
Студент колледж қабырғасында теориялық білім алып, өндірістік тәжірибе кезінде сол білімін нақты жағдайда қолдану арқылы кәсіби біліктілігін шыңдайды. Бұл тәсіл оқу нәтижесін өлшеуді де, еңбекке бейімделуді де жеңілдетеді.
Бағалау, емтихан және жұмысқа орналасу
Дуалдық жүйе енгізілген топтардың білім сапасы мен үлгерімі жыл сайын артып келеді. Өндірістік тәжірибе аяқталғаннан кейін студенттер квалификациялық емтихан тапсырады. Емтихан қабылдау үдерісіне колледж оқытушыларымен қатар қонақ үй саласының қызметкерлері де қатысады.
Тағы бір маңызды нәтиже — дипломалды тәжірибеден кейін студенттердің тәжірибеден өткен өндіріс орнында жұмысқа орналасу мүмкіндігі. Мысалы, Caspian Riviera қонақ үйі басшылығымен колледж түлектерін алдағы уақытта жұмысқа қабылдау жөнінде келіссөздер жүргізілді.
Практикалық қорытынды
Дуалдық оқыту білім алушыға тәжірибе жинауға, жұмыс мәдениетіне ерте бейімделуге және жұмысқа орналасу мүмкіндігін арттыруға нақты жағдай жасайды.
Түпкі мақсат
Дуалдық оқыту жүйесінің түпкі мақсаты — жас ұрпақты болашақ өмірге жан-жақты дайындау. Жақсы дайындықтан өткен студент өз қабілетін шығармашылық қырынан да көрсете алады, сондай-ақ интеллектуалдық бағытта немесе жұмысшы мамандықтары бойынша еңбек етіп, қоғам өміріне өз таңдауымен араласады.
Ескерту: Берілген мәтіндегі «Толық нұсқасын жүктеу» жолы мазмұндық бөлімге жатпайтындықтан, мақала құрылымына енгізілмеді.